Кіріспе

«Уағыздың Формасы» – Роберт Басеворнның «тақырыптық уағыз» немесе «университет стиліндегі уағыз» деп аталатын уағыз стилі туралы 14 ғасырлық нұсқаулық кітабы. Басеворнның мәтіні осы тақырыпта жарық көрген алғашқы кітап болмаса да, толықтығымен көзге түскендіктен кең таралды.

Автор

Оның авторы Роберт Басеворн туралы аз мәлімет белгілі, ал оның өмірінен белгілі болған аз ғана мәліметтер оның жалғыз еңбегінен алынған. Бұған Басеворнның өзінің аты да кіреді, ол өзінің кітабында былай деп қалдырған: «Егер кім осы еңбекке арналған дос кім және қандай мәртебеде екенін, ал мен кіммін және менің мәртебем қандай екенін білгісі келсе, мен мұның бәрін басынан соңына дейін жазып қоямын, оған бас әріптерге қарасын, сонда білетін болады» (111-бет). Кітаптың әр тарауының бас әрпін біріктіргенде «Домино Виллемо аббати де Басингвик Робертс де Басеворн» деген сөз шығады, яғни «Басингверк аббаты Лорд Вильямға Роберт Басеворннан». Мәтіннің белгілі бір қолжазбасы 1322 жылмен даталанған, одан басқа Басеворн туралы ешқандай мәлімет жоқ. Басеворн «Уағыз айтудың формасы» еңбегін көптеген жалған уағызшыларға, шіркеу өкілдері болып танылған, бірақ оған уағыз айтуға және шіркеу ісін жүргізуге рұқсат етілмеген адамдарға жауап ретінде жазды. Оның мәтіні уағызшы болу үшін қажетті талаптарды көрсетеді және уағыз айтуда өте жақсы болу үшін керек риторикалық және стильдік дағдылар бойынша нұсқаулық береді. Оның маңызы риториканың тарихи зерттеулерінде, әсіресе 14 ғасыр риторикасында, өйткені «Уағыз айтудың формасы» 14 ғасырдың басында пайда болған және бүгінге дейін қолданылып келе жатқан тақырыптық уағыз стилін ең жақсы бейнелейтін мәтін.