Кіріспе

Жалпы билет, сондай-ақ партиялық блоктық дауыс беру (ПБВ) немесе билеттік дауыс беру деп аталады, бұл сайлаушылардың партияны немесе команданың кандидаттар тізімін таңдап, ең көп дауыс жинаған партия/команда жеңімпаз болады. Арнайы өзгертілмесе, бұл сайлау жүйесі (жалпыға бірдей дауыс беру) жеңіске жеткен саяси партияға 100% орын береді. Бүгінде сирек қолданылады, жалпы билет әдетте бірнеше мүшеден тұратын округте қолданылады, бұл теориялық тұрғыдан аймақтық деңгейде күшті азшылық партияларына бірнеше орын жеңуге мүмкіндік береді, бірақ ұлттық деңгейдегі ең күшті партия әдетте үлкен артықшылықпен жеңіске жетеді. Бұл жүйе өте ескірген және демократиялық емес деп саналады, өйткені оның нәтижелері өте көпшілдік болып келеді, және көбінесе партиялық тізімдер пропорционалды (барлық партияларға әділ өкілдік беруге мүмкіндік береді) немесе бірінші кезеңде көп дауыс жинаған кандидат жеңіске ие болады (сайлаушыларға бір мүшелік округтерде жеке кандидаттарға дауыс беруге мүмкіндік береді) жүйелерімен алмастырылды. Бірінші кезеңде көп дауыс жинаған кандидат жеңіске ие болатын және пропорционалды емес округтік негіздегі басқа әдістер сияқты, ол сайлау округтерін манипуляциялауға және көпшіліктің қарсы нәтижеге қол жеткізуіне (ең көп дауыс жинаған партия ең көп орынды жеңіп алмаса) өте сезімтал. Соңғысына АҚШ-тың сайлау коллегиясы мысал болады, оның мүшелері (көпшілігі) жалпы билет арқылы сайланады. Қазіргі заманғы партиялық тізімдер жүйесінде партиялық тізімдердің толық немесе ішінара қайтарылуы пропорционалды жүйеде кең таралған. Ішінара қайтарылу көпшілік бонус немесе көпшілік джекпот жүйесі деп аталады, мұндай заманауи жүйелер ең көп дауыс жинаған партиядан өзге де жеңімпаздарды марапаттайды, егер азшылық партия төмен дауыс шегіне жетсе, және көбінесе кіші партияларға берілген дауыстардың жалпы санына қарай тепе-теңдік сақталады. Бұл Францияда және Италияда сәйкесінше аймақтық кеңесшілерінің үштен бірі мен бестен бірі үшін қолданылады, олар әдетте аймаққа жалпыға бірдей қызмет етеді.

Қолданылуы

Ұлттық деңгейде ол жеті штат үшін, кез келген реттелі шақырылған АҚШ Конгресінде, 1967 жылға дейін, бірақ көбінесе 1847 жылға дейін АҚШ Өкілдер палатасында қолданылды; ал Францияда 1870 жылы басталған Үшінші Республиканың Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі онжылдықтарында қолданылған. Сингапур Парламентінде бұл жүйе әлі де қолданылады, сайлау округтерінің басым түрі көпмандатты округтер болып табылады, бірақ әрбір "командада" (бұл міндетті түрде партиялық команда емес) кем дегенде басқа ұлттан бір адам болуы шарт, осы команданы сайлаушылар таңдайды.

Франция

Скрутин де Лист (фр. scrutin – дауыс беру, ballot, және liste – тізім) – Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Францияда ұлттық өкілдерді сайлау жүйесі. Осы жүйе бойынша департамент сайлаушылары ұлттық деңгейде қызмет ететін партиялық біртекті депутаттар тізіміне дауыс берді. Бұл жүйе округтік сайлаудан (scrutin d'arrondissement), сондай-ақ бір мандатты сайлаудан (scrutin uninominal) ерекшеленді, онда әр округ сайлаушылары бір депутатты сайлайтын. Француз Парламентіне қатысты бұл жүйе жойылған. Қазіргі таңда аймақтық кеңестердің 1/3 бөлігін сайлау үшін екі тур негізінде қолданылады және бұл кеңестегі ең ірі партияның сайлауда жеңіске жетуіне мүмкіндік береді.

Италия

Италияда бұл жүйе 1995 жылдан бері облыстық кеңестердің 1/5-іне қолданылады. Француз үлгісіндегідей, оның мақсаты – ассамблеяны партиялардың басты коалициясы бақылайтынына кепілдік беру. Бір кезеңді дауыс беру жүргізіледі.

Сингапур

Сингапурда, партиялық блоктық дауыс беру деп аталатын жалпы билет жүйесі, Сингапур Парламентінің көп бөлігін топтық өкілдік округтері (GRC) деп аталатын көпмандатты округтерден сайлайды, көпшілік дауыс беру принципі бойынша. Бұл, бірмандатты округтерден сайлаулармен және үміткерлерді ұсынумен бірге жүреді. Кез келген "команданың" (бұл команда міндетті түрде партиялық болмауы мүмкін) құрамына сайлаушылар таңдағанда, басқа ұлттан кем дегенде бір адамды қосу арқылы бұл жүйе реттеледі.