Кіріспе

сүтқоректілер түрі Үлкен ұзын мұрынды армадилло (Dasypus kappleri) – Колумбия, Венесуэла, Эквадор, Гайана, Суринам, Француз Гвианасы, Перу, Боливия және Бразилияда таралған Оңтүстік Америка армадиллосының бір түрі. Бұл жалғыз өмір сүретін, түнгі және құрлықта тіршілік ететін жануар, ол буынды аяқтылармен және басқа да омыртқасыздармен қоректенеді, көбінесе өзендер мен батпақтардың жанында мекендейді. Армадиллолардың ірі түрлерінің бірі, оның денесінің жалпы ұзындығы және салмағы , бірақ кейде ол артқы аяқтарындағы өскірлердің көмегімен тізе бүгіп, тар жолдарға кіре алады.

Сипаттама

Үлкен ұзын мұрындық армадилло – өз туыстығының ең ірі армадиллосы. Оның басы мен денесінің ұзындығы 100-120 см, ал құйрығы 30-55 см, салмағы әдетте 32-40 кг аралығында болады. Басқа армадилолар сияқты, алдыңғы және артқы бөліктері әрқайсысы бронелі қалқанмен қорғалған, ал осы түрде екеуінің арасында жеті немесе сегіз сүйектелген сақина орналасқан. Бұл түрдің ерекше белгісі – артқы аяқтарының арт жағындағы үлкен, ілгері шығыңқы қабыршақтардың көлденең қатарлары.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл армадильо Оңтүстік Американың тропикалық солтүстік-шығысында табиғи түрде қоныстанды. Оның ареалы Гвиана, Суринам, Француз Гвианасы, Анды тауларының шығысында Колумбия, Ориноко өзенінің оңтүстігінде Венесуэла және Бразилияның Амазонка бассейні, Эквадор, Перу және Боливияның солтүстік-шығысын қамтиды. Бұл сүтқоректі Ориноко және Амазонка бассейндеріндегі ылғалды жазық ормандарда тіршілік етеді. Сонымен қатар, ол саванна аймақтарындағы орман участаларында да кездеседі. Күн батқанға дейін армадильо белсенділігі артады. Толық қараңғылық түскенде ол қуысынан асығып шығып, таныс жолдарының бірімен жүреді; бұл жолдар төбелер мен азық іздеу аймарларын кесіп өтеді. Армадильо аралықта тоқтап, қоңыздар мен олардың дернәсілдерін, мыңаяқтылар мен жүзaяқтыларды аулайды, жұмсақ топырақтан құрттарды қазып шығарады, сондай-ақ жерге түскен жемістерді жейді. Ол Oenocarpus bataua пальмасының жемістерін өте жақсы көреді, сонымен қатар осы жемістерге өрмелеп шығатын құмырсқаларды, және кездейсоқ кездесетін басқа да омыртқасыздарды жейді. Ол өзендерді жүзіп өтеді және лайлы шұңқырларда маусынып жатады. Таң атқанға дейін ол жолын тауып, қуыстарының біріне жетеді. Мұнда ол демалыс камерасына жапырақтарды жинап қосып, жер астына шегінеді. Біраз уақыт бойы қозғалып, төсегін икемдеп, содан кейін орнығады. Кейде күндіз қатты жаңбыр жауғанда қуысынан шығады. Жұптасу түнде екі жануар кездескен кезде болуы мүмкін. Әдетте, аналық екі бала туады, олар қуыста дүниеге келіп, жетілген соң анасынан еріп жүреді. Түнде жагуарлар (Panthera onca) мен пумалар (Puma concolor) армадильо үшін ең қауіпті жануарлар болып табылады. Өзендерді кесіп өтетін кезде армадильо қара кайман (Melanosuchus niger) немесе анаконда (Eunectes murinus) шабуылға ұшырауы мүмкін. Сонымен қатар, бірнеше тайра (Eira barbara) бірге аң аулағанда оны өлтіре алады. Күндіз шабақтар (Speothos venaticus) кейде қуысқа кіріп, армадильоны сыртқа шығарып, кіреберісінің жанында жейді.

Мәртебе

D. kappleri өте кең ареалда таралған және бірнеше қорғалатын аумақтарда кездеседі. Оған ең басты қауіп – орманды жою, себебі ол ашық далаларда тіршілік ете алмайды. Кейбір аймақтарда еті үшін ауланады, бірақ басқа маңызды қауіптер анықталған жоқ. Халықаралық табиғатты қорғау одағы оның сақталу статусын "алаңдауға орын жоқ" деп бағалаған. Колумбияның Льянос аймағында Fundación Omacha ұйымы жергілікті халық арасында осы түр туралы білім беру және хабардар ету жұмыстарын жүргізуде.