Кіріспе

1858 жылғы Йельдегі соғыс, Британдық Колумбия
Макгоуэн соғысы – 1858 жылдың күзінде Британдық Колумбиядағы Йель қаласында болған қан төгілмеген соғыс. Бұл қақтығыс Фрейзер каньоны алтын асығының басталған тұсында, жаңадан құрылған Британдық Колумбияның құрлықтағы британдық билігіне қауіп төндірді (бұл аймақ өткен жазда ғана отар деп жарияланған еді). Соғыс өзінің басты қарсыластарының бірі – Нед Макгоуэннің есімімен аталады. Нед Макгоуэн Фрейзер каньоны алтын асығының ең бай және алғашқы алтынға толы Хилл Бардағы байланысты кеншілер тобының мүшесі болды, онда Йельден 5 шақырым төменде шала-жанды "қала" пайда болған. Хилл Барды Макгоуэннің бұрынғы Сан-Франциско өрт сөндірушілерінен құралған тобы, «Заң мен тәртіп партиясымен» байланысты басқарды, олар «Сан-Францисконың қайықшылары» деп атаған кенінен өркендеді. Ал Йель, керісінше, күдікті қылмыскерлерді дереу жазалап, Сан-Францисконы басқарған жаман атты Сан-Францисколық бақылау комитетінің мүшелерінің ықпалына түсті. Олар «Заң мен тәртіп партиясының» және әсіресе Нед Макгоуэннің жақтастары болды. Колониялық билік үшін екі кенші қауымдастығының басшылары арасындағы қақтығысқа Нед Макгоуэннің қатысқандығы белгілі болғаннан кейін сот қателіктерінің трагедиясы үлкен мәнге ие болды. Макгоуэннің Сан-Франциско газеттеріндегі беделі Британдық Колумбияға дейін жеткен еді, сондықтан ол Викторияға алғаш келген кезде губернатор Джеймс Дуглас оны шақырды және патшайымның иелігінде лайықты мінез-құлық танытуға нұсқау берді. АҚШ кеншісі Макгоуэн мырза Калифорниядан асығыс түрде қашқан сияқты көрінеді. Филадельфиядағы құрметті заңгер және Пенсильваниядағы бұрынғы мемлекеттік саясаткер мансабынан кейін, ол кейіннен босатылған дау-жанжалмен аяқталды, Макгоуэн Калифорнияға көшіп, Барбарий сотының судьясы, Сессиялар сотының серіктесі және басқа да заңдық лауазымдарға ие болды. Бірақ сол замандағы Калифорнияда оның байланыстары құмар ойыншылар, қарақшылар және одан да жаман адамдардан құралды. Макгоуэн және оның достары «Заң мен тәртіп партиясына» араласты, ол күшті және одан да қауіпті Бақылау комитетінің ықпалына түсті.

Төменгі Фрейзер өзеніндегі қақтығыстың алғышарттары

Сан-Францискода МакГоуэннің Сергек комитет мүшесімен қатыгез жеке дауы болды, бұл өрт сөндіру бекетінде, Заң және тәртіп тобының штаб-пәтерінде кездесу өткізуге себеп болды. Онда олар жаңадан ашылған Фрейзер өзеніндегі алтын кендеріне кенеттен аттануға шешім қабылдады. Олар өзенге жеткен алғашқы сан-францискалық топтардың бірі болды және Хилл Бардағы олардың алтын кені ең жоғары табыс әкелді. Бірақ, Калифорниядан Фрейзерге адамдардың көптеп қоныс аударуы Сергек комитетінің көптеген мүшелерін, соның ішінде МакГоуэннің Сан-Францискода қатыгез дау болған жеке тұлғасын (даниялық дәрігер және тіс дәрігері, доктор Фифер) әкелді. Заң және тәртіп партиясы судья Перриерді өз ықпалына алғандай, Перриер губернатор Дугластың Хилл Бардағы сотқа тағайындаған адамы болатын, ал Йельде Сергек комитеті азаматтық билікті әлсіретуге және қалашықты басқаратын сыбайлас жемқор жергілікті шенеуніктерге үстемдік етуге тырысты.

Рождестволық қақтығыстардың артында расизм жатыр

Соғысты тудырған оқиға 1858 жылы Рождестволық биде Хиллз Бардың бірі Исаак "Ики" Диксонға, Йельдің афроамерикалық шаштаразына шабуыл жасағанда болды. Кейбір американдық кеншілер Рождестволық бидің барлық нәсіл өкілдеріне ашық екеніне наразылық білдірді. Диксон сөйлеуге шебер, өткір ойлы адам болған және уақыт өте келе Британ Колумбиясы газеттерінде танымал бағана жазушысы атанды. Диксон Йельден Йельдің бейбіт судьясы Питер Брантон Вханнеллге шағым түсірді; және дереу Йельде "қорғауға алу" шарасы ретінде қамауға алынды. Осы уақытта бұл мәселені Хиллз Бардың бейбіт судьясы Джордж Перриер де тергеді. Перриер екі күдіктінің досы Нед МакГоуэннің көмегімен, соттың әділ болуы үшін, шабуыл жасағандарға қатысты шешім қабылдамас бұрын, құрбан болған Диксонның куәлігін тыңдау қажет деп ойлады. Перриер өз констеблі Генри Хиксонды Диксонды алып, Хиллз Барға қайтаруға бұйрық берді.

Дуэльдік судьялар

Осы арада судья Уханнелл, Ұқыптылық комитетінің адамдарымен бірге, Хиллз Бардағы адамды тұтқындауға ордер шығарды және оны Хиллз Барда орындауға бұйырды. Сот төрешісі Перриер бұған наразылық білдіріп, Йельде Айзек Диксонды тұтқындауға ордер берді. Констебль Хиксон Диксонға ордер тапсырғанда, Уханнеллдің сот отырысын тоқтатты. Уханнелл Хиксонның өзін жоғары лауазымды деп мойындамағаны үшін дереу тұтқындап, сотқа бағынбағаны үшін түрмеге қамады. Уханнеллдің «заң мен тәртіп» саясатының нәтижесінде Йельдегі түрме толып кетті, соның салдарынан Британдық Колумбияның алғашқы судьясы Мэтью Бегби кейіннен: «Йельдегі түрме, шектеулі аумағы болғандықтан, прокурорлар, куәгерлер және констебль – айыпталушылардан басқа барлығы да болғанда, өте ыңғайсыз жағдайда болған болар» деп түсіндірді. Ашулы Хиллз Бар кеншілері, МакГоуэн бастауымен, Хиллз Бар судьясы Перриердің ордерімен Йель судьясы Уханнеллді констебль Хиксонды түрмеге қамағаны үшін сотқа бағынбағаны үшін тұтқындауға аттанды. Хиллз Бардан жіберілген кемелер тобында американдық ту желбіреп тұрды, бұл Уханнеллдің МакГоуэн бұл мәселені ұлттық деңгейге көтеруге тырысып жатқандай көрінетінін айтты. Перриер арнайы констебль мәртебесін берген МакГоуэн түрмені ашып, барлық тұтқындарды босатып, судья Уханнеллді қайықпен Хиллз Барға әкелді. Халыққа жағымсыз Уханнелл Перриердің шешімімен сотқа бағынбағаны үшін айыпталды және 50 доллар айып төленгеннен кейін босатылды.

Вханнелл губернаторға шағымданады

Уханнелл губернатор Джеймс Дугласқа асыққан түрде хат жазып, американдықтардың ниетіне қатысты Дугластың алаңдауын ояқтырды: "Қала мен аймақ анархияның шегіне жақын. Менің және азаматтардың өміріне үлкен қауіп төніп тұр. Осы заңсыз элементтердің іс-қимылдарына дереу тойтарыс берілмесе, отардың әл-ауқаты үшін қорқамын". "Тәртіп сақтау комитетінің" хабаршылары Викторияға жеткізген мәлімет бойынша, Нед МакГоуэн жаңа отардағы британдық билікті құлатуға және алтын кендерін АҚШ-тың құрамына қосуға әрекеттенген. МакГоуэннің жаман даңқы мен екі қауымды қарулы қақтығысқа салған оқиғаның шиеленісті сипаты колониялық астана Викторияда үлкен мазасыздық тудырды.