Кіріспе

Хаксар қозғалысы – 1931 жылы Иньятулла Хан Машрики Британдық Үндістанның Лахор қаласында құрған, Индияны Британ империясының үстемдігінен босатуды мақсат тұтқан әлеуметтік қозғалыс. Хаксарлар Үндістанның бөлінуіне қарсы болды және біртұтас елді жақтады.

Тарих

1930 жылдар шамасында,efn|Амаленду Де 1931 жылы құрылғанын айтады; Олар өз атауын парсы тіліндегі «хак» және «сар» сөздерінен алды, сәйкесінше «тозаң» және «сияқты» мағыналарын білдіріп, шамамен «көркем мінезді адам» деп аударылады. Революция тілінде 1942 жылы мүше саны төрт миллионға жеткені хабарланды, ал Джексон оның «жетістігі керемет» болғанын атап өтті. Қозғалыстың қатаң манифесі мен өз идеологиясын сақтауға қатысты қатаң саясатының салдарынан, ол жиі биліктегі британ үкіметімен қақтығысқа түсті. Аллама Машрики және оның жақтастары британ үкіметінің түрмелерінде көп уақыт өткізді. Машрики заңды процедураларсыз түрмеде ұсталды. Ол наразылық ретінде өлімге дейін ашаршылық тартты. Хаскар қозғалысы Үндістанның бөлінуіне қарсы күресті және біртұтас Үндістанды қолдады. Бөлініс кезінде хаксарлар қиын жағдайдағыларды қорғауға барынша тырысып ант берді, нәтижесінде индуистер, сикхтер және мұсылмандардың өмірі сақталды. Бір жағдайда, хаксар еріктісі Равалпинди маңындағы жергілікті елді мекенге адамдарды тыныштандыру үшін кірді, бірақ пышақталды. Хаскар Техрик 1963 жылғы 27 тамызда Лахорда Машрики қайтыс болғаннан кейін азаматтық саяси ұйым ретінде қайта құрылды және кейде басқа пакистандық саяси партиялармен саяси одақтар жасады, мысалы, 1977 жылы Пакистан Ұлттық Альянсына қосылды.

Жиырма төрт қағида

1931 жылы Машрики Хаксар қозғалысының үш мақсаты бар екенін айтты: «Құдайдың жоғарылығы, ұлттың бірлігі және адамзатқа қызмет ету» идеясын күшейту. Сонымен қатар, 1936 жылдың 29 қарашасында Сиалкоттағы Хаксар лагерінде сөйлеген сөзінде Машрики жиырма төрт қағиданы баяндады. Бұл алғашқы сөз және қозғалыс негізін қалаушы ұсынған келесі қағидалар, қозғалыстың мүшелерін каста мен дініне қарамастан халыққа қызмет етуге ынталандырды. Хаксарлар «махаббат пен құрмет» арқылы басқаларды қозғалысқа қосылуға көндіруі керек еді. Бұл мәселелер қозғалыстың диктаторлық және әскериленгендігі туралы түсінікті нығайтты. Яғни, қозғалыстың негізін қалаушы Машрики басты саяси бағыттарды қалыптастырды. Ұйым Машрикінің басшылығымен құрылды, ол «Хаксар и Азам» (ең үлкен Хаксар) болды және кеңесші кеңесі болды, бірақ Аллама кез келген кеңеске қарсы пікір білдіре алатын. Ол қозғалыстың кез келген мүшесін ұйымнан шығаруға құқылы болды, ал оны шығару процедурасы болған жоқ. Осы кездегі мақсаты – Үндістанда өздік басқаруды орнату еді. Дегенмен, Үндістанда мұсылман үкіметінің табысы үшін мынадай шарттар қажет болды: «а) Британдық Үндістанда тұратын түрлі қауымдардың діни және әлеуметтік сезімдеріне құрмет көрсету; б) олардың ерекше мәдениеті мен салты-дәстүрін сақтау және в) жалпы төзімділік». Кейбір Хаксарлар панджаби стиліндегі тұмар киген, матасы төменге ағылып, желкен тәрізді шамы жоғары көтерілген. Барлық Хаксарлар бірлік пен күштің белгісі ретінде байлча (шпатель) алып жүрді. Сонымен қатар, шпатель – қарапайымдылықтың символы; шпатель жерді тегістеу үшін қолданылғандай, Хаксарлар оны қоғамды «тегістеудің» символы ретінде пайдаланды. Яғни, ол қолданылуға тиіс, қазіргі қоғамды теңдік пен әділдік үшін тегістеуге және байлар мен кедейлер арасындағы айырмашылықты жоюға.