Кіріспе

1966 жылы Джеймс Х. Шмицтің "Каррдың сиқыршылары" романы – Джеймс Х. Шмицтің ғарыш операсы. Ол жас ғарыш кемесінің капитанының, басқыншылыққа ұшыраған басқа өлшемдерден келген шетелдік жандар, ғарыш пираттары және сиқыр күштерімен байланысты қауіпті оқиғаларға қатысып, үлкен қиындыққа тап болатыны туралы айтады. Бұл оқиға Шмицтің "Хаб" сериясымен байланысты емес.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Капитан Паусерт – Никкельдепайн планетасынан келген жақсы ниетті, бірақ тәжірибесіз саяхатшы саудагер, ескі пираттарды қуған «Венчур» кемесімен жалғыз сапар шегеді. Порлумма планетасында болғанда, капитан үш жас қарындасты – Малин (шамамен 14 жаста), Гот (9 немесе 10) және Ливит (5 немесе 6) – сатып алуға мәжбүр болады. Олар басқа планетаға саяхат барысында құлдыққа түскен еді. Порлуммадан шығу үшін «Венчур» қыздар өздері «Шиуваш Драйвы» деп атаған құрылғыны қолданғанда қуғыннан құтылады, ол Империяның ішінде немесе сыртындағы негізгі немесе екінші деңгейдегі ғарыш жетегімен мүмкін емес жылдамдықпен қадам жасауға мүмкіндік береді. Қыздар өздері Каррес планетасынан келген сиқыршылар екенін және (псионикалық) күштері бар екенін айтады. Қыздардың күші, әсіресе осы өте жылдам жетегінің болуы, олар өтетін планеталар мен кемелердің назарын аударады. Үш қарындасты Каррес планетасына жеткізгеннен кейін, капитан өз үйіне қайтуға тырысады, бірақ көптеген қылмыстық айыптауларға тап болады, олардың көпшілігі оның сиқыршылармен кездесуіне және Каррес планетасында болған қысқа уақытына байланысты; сонымен қатар, планеталық үкімет күдікті жаңа ғарыш жетегін қатты қалайды. Капитан Паусерт Никкельдепайн полициясынан және әскерилерінен кемеге тығылып кірген ортаңғы қарындасы Готтың көмегімен құтылады. Екеуі бұрын пираттардың бекінісі болған, бірақ қазір кез келген нәрсені сатып алуға болатын Ульдун планетасына барады, онда олар кемені қайта жаңартып, сауда бизнесін бастауға дайындық ретінде жаңа жеке тұлғаларды қабылдайды. Капитанның да шағын күштері пайда болады. Екеуі планеталық үкімет пен Империяның арасында өнеркәсіптік тыңшылық және тіпті адам ұрлау сияқты дауларға қатысады. Соңында, жаңа аталған «Кешкі Құс» қысқарақ, бірақ қауіптірек жолмен «Чаладур» деп аталатын кеңістіктегі Эмрис планетасына ұшып кетеді. Кемеде капитан, Гот, Везарн есімді жалдамалы кемеші, екі жолаушы, жолаушылардың жүгі және құпия бар: Ульдунның билеушісі капитан мен қыздың екеуі де сиқыршы деп сеніп, олардан қорқынышты тас массаны және онымен бірге табылған санасыз сиқыршыны тасымалдауын сұрайды. «Кешкі Құстың» бортындағы барлығы көрінетіндей емес. Везарн мен жолаушылардың бірі Хулик до Эльдель, Драйвты табу үшін кемені аңдып, іздейді. Алайда, Везарн құпия массаны ашады, соның салдарынан «Құрт Ауа-райы» деп аталатын ақылсыздық пен қорқыныштың сары өрмелері пайда болады. Капитан өте күшті шетелдік күшпен өте ерекше әрекеттеседі, ол оқиғаларды басқарып, қуанышпен бақылайды. Содан кейін екінші жолаушы, Лаэс Янго, кемедегі барлық адамды есірткіге салып, кемені өзінің мақсаттарына бағыттайды: ол шын мәнінде Чаладурдағы кеңістік пираттарының қорқынышты флотының басшысы және ол да Шиуваш Драйвын іздеп жүр. Құрт Ауа-райы шабуыл жасағанда, олар араласуға шешім қабылдайды және кемені көрінбейтін қызыл планетаға қондыра алады. Капитан, Гот, Везарн және Хулик Янгоны және оның кісі өлтіретін алып өрмекші роботын жеңіп, қайтадан ғарышқа ұшып кетеді. Капитанның тапқырлығына қуанған күш, оны ойынның келесі кезеңіне жібереді. Аспаннан түскендей проекция ретінде капитан өзінің ақылсыз компьютерімен басып алынған орасан зор өлшемдер аралық ғарыш кемесінің жасырындығының басшысы Чилмен сөйлесуге жіберіледі. Капитан компьютердің бүкіл ғарышты жаулап алғысы келетінін біледі, ол құрттарды алдын ала қарауыл ретінде қолданады, олардың жалғыз құтқарылуы – бұл құпия масса. Топ қайтадан жиналады, бірақ 50 000 жыл бұрын Карреске жеткізіледі. Капитан өзінің күшін жетілдіріп, қара энергияны қалай ұстап, қалай басқаруға болатынын үйренеді. Ливит пайда болғаннан кейін, Гот және капитан Каррес сиқыршылары құрт әлеміне шабуыл жасағанын біледі. Екі қыз бен капитан «Ақылды Компьютердің» ғибадатханасына / таққа барады. Олар компьютер мен оның қол астындағы машиналарын жою үшін сиқырлы күштерін қолданады. Содан кейін Чил құрт әлемінің ғарыш кемесін құпия массаны қолдана отырып қайтарып алу үшін шығады, бірақ ол өзінің үй өлшеміне оралу ниеті жоқ және оның орнына бәрін жаулап алу ниеті бар екенін жариялайды. Капитан құрт әлемін өзінің өлшемдеріне қайтару үшін оның энергиясын ұстап, оны басқарып, өзін және сиқыршыларды кемеге қайтарып, кемені өзінің уақыты мен орнына қайтару үшін, ол амалдан қатты қуанды. Олар Эмрис планетасына жас сиқыршының ата-анасымен бірге жеңіске қуанып жетеді. Тестілеу көрсеткендей, капитан шындығында клата күштеріне ие: қазіргі уақытта екі сирек талант, болашақта дамуға жоғары мүмкіндіктер бар. Сиқыршылардың әкесі капитанды Императрицаның арнайы хабаршысы ретінде жұмысқа қабылдайды, Гот онымен бірге жүруі керек екенін түсіндіреді, өйткені сиқыршылар осылай болғанын көріпті. Капитан мен Гот алғашқы хабаршылық миссияларын бастағаннан кейін бірнеше сағат өткен соң, Везарн мен Хулик басқару бөлмесіне кіріп, кемеге тығылып кіргендерін мойындап, оның экипажына қосылуларын сұрайды. Ливит кенеттен пайда болғанда – тағы да кеңістік пен уақыт арқылы белгісіз күш лақтырғанда – капитан тек «тағы да басталады екен!» деп ғана айта алады.

Тарих

Карршаның сиқыршылары бастапқыда 1949 жылғы желтоқсандағы Astounding Science Fiction журналында жарияланған повесть болды және көп рет қайта басылды. Повесть нұсқасы 1966 жылға дейін жарық көрген ең жақсы туындылардың бірі ретінде Ғылыми фантастиканың Даңқ залының екінші томына енгізілді. Шмиц повесті 1966 жылы романға дейін кеңейтті, ал 2005 жылы Baen Books баспасында қайта жарық көрді. Мерседес Лакки, Эрик Флинт және Дейв Фриер жазған "Каррдың жұмағы" атты жалғасы 2004 жылы Baen Books баспасында жарық көрді, онда түпнұсқа романның кейіпкерлері де бар. Эрик Флинт пен Дейв Фриер жазған "Каррдың сиқыршысы" 2010 жылы Simon & Schuster баспасында жарық көрді және көптеген кейіпкерлердің оралуымен оқиға жалғасты. Үшінші жалғасы, Эрик Флинт пен Дейв Фриер жазған "Каррдың шаманы", 2020 жылы Baen Books баспасынан жарық көрді.

Қабылдау

Карршаның сиқыршылары 1967 жылы «Үздік роман» номинациясы бойынша Хьюго сыйлығына ұсынылды. Дэвид Лэнгфорд жазған жалпы оң бағалауда, сюжетті қорғау қиын дейді, бірақ романның қарқыны мен жақсы юморы оны құтқарады, ал оның стилі шынымен жеңіл екенін атап өтеді.

Басқа нұсқалар

Хаяо Миядзаки жапон тіліне аударманың мұқабасына сурет салған. Алғаш рет 1987 жылы жарық көрген, ал 1996 жылы қайта басылған.