Кіріспе

Күріштен жасалған жұқа кептірілген кеспе. Күріш вермишелі – кеспелердің жұқа түрі. Оны кейде «күріш кеспесі» немесе «күріш таяқшалары» деп те атайды, бірақ оны күріш дәндерінен емес, бұршақ немесе күріш крахмалынан жасалған, басқа азиялық вермишель – целлофан кеспесімен шатастырмау керек.

Ұсынылу түрі және сорттары

Күріштен жасалған жіңішке кеспе бірнеше азиялық тағамдардың құрамына кіреді, оны көбінесе сорпа, қуырылған тағам немесе салат ретінде жейді. Әсіресе белгілі, сәл жуандау түрі – Гуйлинь мифэнь (桂林米粉) – Қытайдың оңтүстігіндегі Гуйлинь қаласынан шыққан, онда ол таңғы асқа жиі беріледі.

Аттар

Күріш вермишелі Азияда Хаккиен тілінен шыққан 米粉 (bí hún, 粉) сөзінің ұқсас түрлері арқылы кеңінен танымал. Оларға бифун (Жапония), биджон немесе бихон (Филиппин), бихун (Сингапур), бихун немесе мехун (Малайзия және Индонезия) және мехун (Оңтүстік Таиланд) жатады. Басқа атаулары: нум банх чок (Камбоджа), хсан кья зан (Мьянма) және бун (Вьетнам).

Тайваньда атау

2014 жылдың 1 шілдесінен бастап Тайваньның Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасының қағидалары қолданысқа енді, оған сәйкес Тайваньда тек 100% күріштен жасалған өнімдерді ғана "米粉" деп таңбалауға және сатуға болады, бұл әдетте "күріш вермицелі" немесе "күріш кеспесі" деп аударылады. Егер өнімнің құрамында крахмал немесе басқа дән ұнтағы болса, бірақ оның кемінде 50% күріштен жасалған болса, онда ол "調和米粉" деп белгіленуі керек, яғни "қосылған күріш вермицелі". 50%-дан кем күріштен жасалған өнімдерді күріш вермицелі деп таңбалауға болмайды.

Филиппиндегі атау

Филиппинде бұл көбінесе күріштен жасалған жарма деп аталғанымен, елде сатылатын дерлік барлық "бихон" күріш емес, картоп крахмалынан жасалады.

Қытай материгі

Юньнань және Гуанси асханасы – көпірден өту лапшасы, миксиан, Гуйлинь лапшасы және луосифен (үрпек лапшасы) сияқты танымал тағамдарды қамтиды. Күріш лапшасы Тай, Мяо және Чжуан халықтарының асханасының негізгі тағамы болып табылады. Кантон лапшасы – көптеген кантондық тағамдар осы ингредиентті пайдаланады (кантон тілінде 米粉 maifun немесе "күріш"). Әдетте, лапшалар басқа ингредиенттермен, мысалы, балық шарымен, сиыр еті шарымен немесе балық тілімдерімен бірге сорпаға қайнатылады. Фуцзянь және Теочев асханасында күріш вермишелі – жиі қолданылатын лапша. Ол сорпаға салынып, қуырылып, соуспен беріледі, тіпті ингредиенттер мен дәмдеуіштер қосылған "құрғақ" (сорпасыз) күйінде де ұсынылуы мүмкін. 米粉 (мифен) термині қытай тілінде сөзбе-сөз "күріш лапшасы" дегенді білдіретіндіктен, осы атпен белгіленген күріш лапшалары арасында айтарлықтай айырмашылықтар бар. Хубэйде және тарихи түрде Хунанның көп бөлігінде мифен – шох фенге ұқсас ылғалды қоспамен жасалған қалың, жалпақ күріш лапшасын білдіреді. Чандеде бұл термин Хунаньдағы басқа мифендерді ығыстырған қалың, дөңгелек лапшаны білдіреді. Бұл Қытайдағы мифен, бірақ күріш вермишелі лапшасы емес.

Гонконг

Сингапур стиліндегі лапша (星州炒米, Xīng zhōu cháo mǐ) — Гонконг кантондық стильдегі асханаларда көп кездесетін, Оңтүстік-Шығыс Азияның дәмді тағамдарынан шабыттанған, қуырылған күріш вермишелі тағам. Бұл тағам күріш вермишелі, шар сиу, жұмыртқа, креветка және карриден дайындалады.

Тайвань

Тайваньдық қуырылған күріш вермицелі – жергілікті стильде құрғақ, қуырып дайындалатын тағам (әсіресе Синьчжу аймағында кең таралған). Оның негізгі құрамына кесілген шошқа еті, кептірілген креветка және морковь кіреді. Хсинчуға тән ерекшелік – күріш вермицелін "құрғақ" (乾 gan, сорпа емес) саңырауқұлақтармен және ұнтақталған шошқа етімен ұсыну.

Үндістан субконтиненті

Севай – Оңтүстік Үндістанда мерекелік шараларда үйде дайындалатын тағам. Ол лимон, тамаринд және кокос сүті сияқты әртүрлі дәмдермен жасалады. Сауаия – сүт, қант және құрғақ жаңғақтармен пісірілген семена ұнынан жасалған кеспеден дайындалатын тағам. Оны Үндістан мен Пәкістанның солтүстік бөлігінде Дивали, айт және басқа да мерекелік күндерде жейді. Маратхи тіліндегі «шевья» немесе «шевая» күйеу жігіт пен қалыңдыққа үйлену тойынан бір күн бұрын, кейбір Махараштра аймақтарында «халад» (हळद) кезінде ұсынылады. Паайасам – вермишель, саго, қант, дәмдеуіштер, жаңғақтар мен сүттен дайындалатын Оңтүстік Үндістанның тәтті тағамы. Идияппам – Оңтүстік Үндістанның дәстүрлі таңғы асы. Ол Тамил Наду, Керала және басқа да Оңтүстік Үндістан штаттарына, сондай-ақ Шри-Ланкаға тән, онда оны «жіптік хоппер» деп атайды.

Қазақстан

Ча ме сор – Камбоджада кең таралған, қуырылған шыны кеспеден жасалған тағам. Бұл тағамды көбінесе Пхум Бен мерекесінде дайындайды. Оны ғибадатханаға алып барып, басқа камбоджалық тағамдармен бірге ата-бабаларға сыйлайды. Ча ме сор Камбоджа көшелерінде сатылады және жыл бойы кез келген уақытта жеуге болады, әсіресе тойларда жиі ұсынылады. Ол кеспе және ұнтақталған шошқа етінен жасалып, түрлі азиялық соустармен қуырылады. Дайындалған соң үстіне жасыл пияз себіледі. Неорм – камбоджалық суық кеспе салат, оның негізгі ингредиенттері – капуста және кеспе. Әдетте, тауық, шошқа немесе креветкамен бірге суық беріледі. Салатқа түрлі көкөністер мен иіс шөптері қосылып, үйде жасалған тәтті балық соусымен араластырылады және үстіне ұсатылған жержаңғақ себіледі. Бұл тағамды жылдың кез келген мезгілінде жеуге болады, сондай-ақ вегетариандық нұсқасын да жасауға болады. Нум банчөк – кхмер асүйінің ең танымал тағамдарының бірі, көбінесе отбасылық жиындарда немесе тойларда ұсынылады. Әдетте, нум банчөк самырсыннан жасалған жасыл сорпа – самлор прохер және кроюнг қосылған балықпен бірге беріледі. Жеке талғам бойынша кесілген қияр немесе бұршақ өскіндері сияқты жаңа көкөністерді де қосуға болады. Нум банчөк стендтерін әдетте базарларда және көше сатушыларынан табуға болады.

Филиппин

Pancit bihon (немесе pancit bihon guisado) – күріш вермишелінен жасалған тағамдардың жалпы атауы. Оған жылдам қуырылған креветка, ет (көбінесе шошқа немесе тауық еті) және түрлі көкөністер қосылады. Осы тағамдарды әдетте қатты қайнатылған жұмыртқамен безендіріп, каламансимен бірге дәмдеуіш ретінде ұсынады. Таусұғ халқының пастиль деп аталатын емпанадаларының ішіне де жиі салынады. Pancit choca (немесе pancit choca en su tinta) – Кавитеде дайындалатын, қара шая сиясы және күріш вермишелі қосылған теңіз өнімдері тағамы. Pancit palabok – күріш вермишелінен жасалған, креветка соусымен берілетін тағам. Үстіне креветка, шошқа еті, ұсатылған чихарон, тинапа (шегіртке балық) сынықтары, қатты қайнатылған жұмыртқа, сəуір және қуырылған сарымсақ салынады. Каламансимен бірге беріледі. Pancit miki at bihon guisado – pancit bihon және pancit miki (жұмыртқа лапшасы) қоспасы. Pancit canton at bihon guisado – pancit bihon және pancit canton (бидай лапшасы) араластырылған тағам.

Сингапур

Керабу би хун – бұл Ньонья стиліндегі күріш вермишелі, шөптермен және басқа да дәмдеуіштермен қосылған тағам. Хоккиен ми – Сингапурда көп кездесетін, күріш вермишелі мен сары лапшадан тұрады, бұл креветка, кесілген калмар және шошқа етімен қуырылады. Малайзия бойынша хоккиен ми аймақтық ерекшеліктерге байланысты айтарлықтай өзгеріп отырады. Сатай би хун – бұл күріш вермишелі, Сингапурда кең таралған, дәмді жержаңғақты сатай соусымен беріледі. Теңіз өнімдері би хун – күріш вермишелі соуспен пісіріліп, лобстер, рак, моллюскалар, гребешоктар және креветкалар сияқты теңіз өнімдерімен бірге дәмді сорпамен қызмет етеді.