Рикарда Хух: өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Ricarda Huch (1864–1947), неміс жазушысы (18 шілде 1864 – 17 қараша 1947), неміс зиялыларының алғашқы өкілдерінің бірі. Тарихшы мамандығын алған ол Еуропа тарихы бойынша көптеген еңбектердің авторы, сонымен қатар романдар, өлеңдер және пьеса жазды. 879 Рикарда астероиді оның құрметіне аталған.

Ерте өмір және білім

Хьюх 1864 жылы Брауншвейгте Рихард Хьюхтың (1830–1887) және Эмилидің (1842–1883), туған Ханының (Hähn) отбасында дүниеге келді. Хьюхтар жақсы жағдайдағы саудагер отбасы еді. Оның ағасы Рудольф, ал туыстары Фридрих пен Феликс жазушылар болды. Брауншвейгте отбасымен бірге тұрғанда ол Фердинанд Тонниске хат алмасып тұрды. Немец университеттері әйелдерге диплом алуға рұқсат бермегендіктен, 1887 жылы Хьюх Брауншвейгтен кетіп, Цюрих университетіне емтихан тапсыру үшін Цюрихке көшті. Ол тарих бойынша PhD бағдарламасына қабылданды және 1892 жылы «Испания мұрагерлік соғысы кезінде Конфедерацияның бейтараптығы» (Die Neutralität der Eidgenossenschaft während des spanischen Erbfolgekrieges) тақырыбындағы диссертациясын қорғап, докторлық диплом алды. Цюрих университетінде ол Мари Баум, Хедвиг Блюлер Вазер және Марианна Пленмен берік достық қарым-қатынас орнатты, олар да оны сияқты оқу үшін Цюрихке келген еді. Докторлық диплом алғаннан кейін ол Цюрих қалалық кітапханасында жұмысқа орналасты. 1896 жылы ол Бремендегі қыздар мектебінде сабақ берді. Хьюх өз заманының руханилықтан алыс екеніне және технологияға аса мән беруіне қанағаттанбады, сонымен қатар 19 ғасырдың бірінші жартысында романтизмнен бас тартылғаннан кейін, романтизмнің зихи жетістіктері қайта жаңғырылатынына үміттенді. Хьюх ерте неміс романтизміндегі әйелдердің рөлін баса көрсетті, Каролина Шеллинг, Доротея фон Шлегель, Каролина фон Гюндерроде, Рахель Левин, Беттина фон Арним және Доротея фон Родде Шлёцердің еңбектеріне назар салды. Хьюхтың тарихи зерттеулері замандастары тарапынан сынға ұшырады. Оның ұқыпты зерттеулері мен көрегендігі жоғары бағаланғанымен, поэтикалық қиялы үшін де сынға ілікті. Оның заманында тарихшылар тарихи құжаттардың мағынасын түсіндірумен айналысты. Ал Хьюх тарихи кезеңнің көзқарасын бейнелеу үшін мазмұнды, символизмді, түсті және көңіл-күйді сипаттап, образ жасауға баса назар аударды. Оның замандасы Тони Вольф Хьюхты «тарихи жағдайлар мен тұлғаларды» сезіну қабілеті бар медиа-тарихшы деп сипаттады. Бұл оның замандастарын таңқалдырды, олар тарихты үлкен оқиғалар, әскери жорықтар және ұлы тұлғалар ретінде қарастыруға дағдыланған. Хьюх оның орнына тарихи фактілерді ұсынып, адамдардың мінез-құлқын, олардың жетістіктерін және сәтсіздіктерін зерттеді. Тарихи зерттеулерінде ол монахтар, қоғамдық әйелдер және балалар сияқты қарапайым адамдардың өмірін де суреттеді. Хьюх күйеуімен Триестке, содан кейін Мюнхенге көшті. 1900 жылдардың басында жұбайлар ажырасып кетті, бірақ Хьюх Чеконимен жақын қарым-қатынаста болды. Сол жылы Хьюх өзінің туысы Рихард Хьюхқа тұрмысқа шықты, ол 1907 жылы оның әпкесінен ажырасқан еді. 1916 жылы ол Швейцарияға көшіп барды, бірақ 1918 жылы Германия империясы құлағанға дейін Мюнхенге оралды. Соғыс жылдары ол 1914 жылы «Табиғат және рух» (Natur und Geist) және 1916 жылы «Лютердің сенімі» (Luthers Glaube) атты еңбектерін жариялады. Соғыстан кейін 1919 жылы «Қасиетті жазудың мәні» (Der Sinn der heiligen Schrift) атты кітабы жарық көрді.

Huch was born in Braunschweig to Richard Huch (1830–1887) and Emilie, born Hähn (1842–1883), in 1864. The Huchs were a well off merchant family. Her brother Rudolf and cousins Friedrich and Felix were writers. While living with her family in Braunschweig, she corresponded with Ferdinand Tönnies. Because German universities did not allow women to graduate, Huch left Braunschweig in 1887 and moved to Zurich to take the entrance examinations for the University of Zurich. She matriculated into a PhD program in history and received her doctorate in 1892 for a dissertation on "The neutrality of the Confederation during the Spanish War of Succession" (Die Neutralität der Eidgenossenschaft während des spanischen Erbfolgekrieges). While at the University of Zurich, she established lasting friendships with Marie Baum, Hedwig Bleuler Waser and Marianne Plehn, who like her had come to Zurich to study. After receiving her doctorate she found employment at the Zurich public library. In 1896 she taught at a girls' school in Bremen. Huch lamented the aspirituality and technocentrism of her own day and expressed the hope that after the rejection of Romanticism in the first half of the 19th century the intellectual achievements of Romanticism would be regenerated. Huch emphasised the role of women in early German Romanticism, pointing to the writings of Caroline Schelling, Dorothea von Schlegel, Karoline von Günderrode, Rahel Levin, Bettina von Arnim and Dorothea von Rodde Schlözer. Huch's historical research was challenged by her contemporaries. While her meticulous research was admired and her breath of vision was honoured, she was criticised for poetic imagination. In her days historians would interpret the meaning of historic documents. While Huch focused on conjuring up images by describing contents, symbolism, colour and moods to invoke the world view of a historic period. Her contemporary Toni Wolff identified Huch as medial historian who had the ability to “evoke historical situations and persons”. This caused bewilderment among her contemporaries, who were used to thinking of history as big events, military campaigns and great men. Instead Huch presented the historic facts and drew character studies of the individuals, with their failures and triumphs. In her historic studies she also charted the lives of ordinary people, such as monks, society ladies and children. Huch and her husband moved to Trieste and then to Munich. In the early 1900 the couple divorced, though Huch remained close to Ceconi. In the same year Huch married her cousin Richard Huch, who had divorced from her sister in 1907. In 1916 she moved to Switzerland, but returned to Munich in 1918 just before the German Empire collapsed. During the war she had also published Natur und Geist in 1914 and Luthers Glaube in 1916. Just after the war she published Der Sinn der heiligen Schrift in 1919.

Веймар республикасы кезіндегі басылымдар

Веймар республикасының алғашқы жылдарында 1921 жылы Гух «Entpersönlichung» басылымын шығарды. 1924 жылы ол анархист Михаил Бакунин туралы «Майкл Бакунин және анархия» атты зерттеу жариялады. 1925 жылы Пруссия реформаторы Генрих Фридрих Карл фон унд цум Штайн туралы «Штейн» атты зерттеуі жарияланды. Ол Пруссия өнер академиясына шақырылған алғашқы әйел болды. 1930 жылы оның 1848–49 жылдардағы неміс төңкерісі туралы трактаты «Alte und neue Götter» (1848) деген атпен жарық көрді. «19 ғасырдағы революция. Германиядағы ғасырлар». Гух былай деп жауап берді: немістің өзін неміс сезінуі табиғи, бірақ ол нацистердің күш көрсету тактикасын, қатыгез орталықтандыруын және басқа пікірде болғандарды қорқытуын айыптады. Гух нацистердің тактикасын «немісше емес» деп атады, сөз бостандығына құқығын қорғады және нацистік іліммен келіспейтінін атап өтті. Гух Берлинде қалып, Ұлы Карлдан бастап ерте неміс тарихын зерттеді. 1934 жылы ол ортағасырлық Германияның әлеуметтік тарихы туралы трилогиясының бірінші томын жариялады, ол ортағасырлық саяси, әлеуметтік және діни институттарға назар аударды. «Römisches Reich Deutscher Nation» 1937 жылы «Das Zeitalter der Glaubensspaltung» басылымымен жарық көрді. Гух ортағасырлық неміс мәдениетін идеалдандырды және Германиядағы басшылық, әділдік және еврейлер туралы пікір білдірді. Оның көзқарасы нацистік доктринаға герман мәдениеті мен оның тамырлары туралы ашық қарсылық болды. Оның күйеу баласы Бёмді нацистер мемлекеттік қызметтен шығаруға мәжбүр етті. 1936 жылы Гух қызы, Бём және ұлымен бірге Йенаға көшіп келді. Бём Йена университетімен оқытушылық келісімшарт жасасты, бірақ 1937 жылы ол және Гух төңкерісшілдік қызметпен айыпталды, өйткені екеуі кешкі ас кезінде еврейлердің интеллектуалдық қабілеттерін қорғады. Екеуінің де кінәсі дәлелденбегенімен, Бём оқытушылық қызметін сақтай алмады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бём Фрайбургке, кейіннен Франкфуртқа көшіп барды, ал Гух және оның қызы Йенада қалды және Франкфуртқа қоныстанды. Ол нацизмге қарсы тұруға қарсылық білдірген неміс жауынгерлерін құрметтейтін кітапты жазуға кірісті. 1947 жылы Франкфуртта өткен неміс жазушыларының съезінде Гух құрметті президент болды. Ол 1947 жылдың қараша айында 83 жасында қайтыс болды, оның неміс қарсыласы туралы кітабы аяқталмады. Гух нацистер билікті алған кезде 70 жаста болды, және Томас Манн сияқты авторлардан айырмашылығы, ол алдымен «ішкі эмиграцияға» қашып, содан кейін елден шығып кетті, ол нацистік ілімге басынан бастап қарсы тұрды. Гух Германияда өмір сүруді жалғастырды, өзінің көзқарасын жасырмады және Швейцария баспалары арқылы Германияда жариялады. 1934 жылы Манн билік басындағыларға қарсы ақыл-ой күресін былай деп жазды: «Оны жеңіп шығу және жеке қадір-қасиеті мен бостандығын сақтау – бұл бәрі». Альфред Андерш 1947 жылы нацистік билік кезінде неміс әдеби шығармашылығын бағалаған кезде Герхарт Хауптман, Рудольф Александр Шредер, Ханс Каросса және Гертруд фон Ле Форт сияқты Германияда қалған және «бұржуалық классицизм» дәстүрін сақтаған ескі және қалыптасқан ақындар ретінде санады. Андерш Германияда қалған жас ұрпақ арасында ақындар Стефан Андрес, Хорст Ланге, Ханс Лейп, Мартин Рашке және Евгений Готтлоб Винклерді және олар өзінің әдеби шығармашылығымен нацистік билікке қарсылық көрсетуге үлес қосты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Томас Манн Гухты «неміс әдебиетінің бірінші ханымы» деп құрметтеді.

In the early years of the Weimarer Republik Huch published Entpersönlichung in 1921. In 1924 she published a study on the anarchist Michael Bakunin entitled Michael Bakunin und die Anarchie. Her study of the Prussian reformer Heinrich Friedrich Karl vom und zum Stein entitled Stein was published 1925. She was the first woman that was invited to join the Preußische Akademie der Künste (Prussian Academy of Arts). In 1930 her treatise on the German revolutions of 1848–49 was published under the title Alte und neue Götter (1848). Die Revolution des 19. Jahrhunderts in Deutschland. Huch responded, saying that it is natural for a German to feel German, but that she condemned the Nazis' strong arm tactics, brutal centralization and intimidation of those with other opinions. Huch called the Nazis' tactics un German, defended her right to freedom of expression and noted that she was not in agreement with the Nazi doctrine. Huch remained in Berlin and researched early German history, starting with Charles the Great. In 1934 she published the first volume of her trilogy on medieval Germany social history, focusing on various medieval political, social and religious institutions. Römisches Reich Deutscher Nation was followed by Das Zeitalter der Glaubensspaltung in 1937. Huch idealized medieval German culture, and passed comment on leadership, justice and Jews in Germany. Her views were an open challenge to the Nazi doctrine on Germanic culture and its roots. Her son in law Böhm was forced out of the public service by the Nazis. In 1936 Huch together with her daughter, Böhm and their son, moved to Jena. Böhm was able to secure a teaching contract with Jena University, but in 1937 he and Huch were accused of sedition because the two had defended the intellectual capacities of Jews at a dinner party. While neither of the two were convicted, Böhm could not maintain his teaching position. During World War II Böhm moved to Freiburg and later to Frankfurt, while Huch and her daughter remained in Jena. and settled in Frankfurt. She began work on a book celebrating members of the German resistance to Nazism. Huch was the honorary president of the 1947 German Writers' Congress in Frankfurt. She died at the age of 83 in November 1947, her book on the German resistance remained unfinished. Huch was in her 70s when the Nazi seized power, and unlike authors such as Thomas Mann who first fled into ‘‘inner emigration‘‘ and then went into exile, she took a stand against the Nazi doctrine from the outset. Huch continued to live in Germany, made no attempt to conceal her convictions and published in Germany through Swiss publishers. In 1934 Mann wrote of his intellectual struggle against the powers that be "Getting through it and maintaining one’s own personal dignity and liberty is everything." When Alfred Andersch assessed German literary output during the Nazi reign in 1947 he categorised Huch alongside Gerhart Hauptmann, Rudolf Alexander Schröder, Hans Carossa and Gertrud von Le Fort as older and established poets who had stayed in Germany and upheld a tradition of "bourgeois classicism". Andersch counted the poets Stefan Andres, Horst Lange, Hans Leip, Martin Raschke and Eugen Gottlob Winkler among the younger generation who stayed in Germany and contributed to the resistance against Nazi authorities with their literary work. After the second world war Thomas Mann honoured Huch as "the first lady of German letters".