Кіріспе

Неміс заңгері және дипломаты (1906–1973)

Франц Радемахер (20 ақпан 1906 – 17 наурыз 1973) – неміс заңгері және дипломаты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Үшінші рейхтің нацистік үкіметінде қызметкер ретінде ол Мадагаскар жоспары бойынша әрекеттерді бастағанымен белгілі болды.

Ерте өмір және мансап

Радемахер 1906 жылдың 20 ақпанында Мекленбург-Штрелицтегі Нойштрелиц қаласында дүниеге келген. Оның әкесі теміржол инженері болған. Радемахер Росток және Мюнхенде құқық білімін оқып, 1932 жылдың сәуір айында заңгер ретінде жұмыс істеуге кірісті.

Нацизм кезінде

Ол 1932-1934 жылдары Штурмбаттюльге (нацистердің штурмовиктеріне) мүше болды. 1933 жылы нацистік партияға қосылды. Ол ашық антисемит еді. 1937 жылдан бастап Германия Сыртқы істер министрлігінде дипломат болып жұмыс істеді және 1940 жылдың мамырына дейін Уругвайдың Монтевидео қаласындағы Германия елшілігінде қызмет етті. 1940 жылы ол Жоахим фон Риббентроптың Сыртқы істер министрлігінің D III бөлімін, немесе Judenreferat-ын басқаруға тағайындалды. Оның тікелей жоғары лауазымдағы басшысы нацистік дипломат Мартин Лютер болды. Осы лауазымда 1940 жылдың көктемі мен жазында Радемахер Мадагаскар жоспарын іске қосты, ол Еуропаның барлық еврейлерін Мадагаскар аралына күштеп депортациялауды көздеді. Ол Адольф Эйхманмен жоспарды ұйымдастыру бақылауы мәселесі бойынша қысқа уақытқа қақтығысты, бірақ Германияның Екінші дүниежүзілік соғыстағы жағдайының өзгеруіне байланысты жоспар тез арада тоқтатылды. 1941 жылдың қазан айында Радемахер серб еврейлерін жаппай депортациялау және оларды өлімге кесуге жауапты болды. Ол Франция, Бельгия және Нидерландыдан еврейлерді депортациялауға да қатысты. Белградқа сапарынан кейін Радемахер шығындар туралы есептеме ұсынды, онда сапардың ресми мақсаты "еврейлерді жою" екені жазылған. 2010 жылы Германия Сыртқы істер министрлігі "Министрлік және өткен" (Das Amt und die Vergangenheit) деген 880 беттік есеп жариялады, онда Үшінші рейхтің дипломаттары туралы мәліметтер келтірілді, соның ішінде осы шығындар туралы да айтылды, бұл Радемахердің кейінгі уақытта танымал болуына себеп болды. 1943 жылы Радемахер Лютердің Риббентропты биліктен ығыстыруға жасаған әрекетіне қатысты. Ол Сыртқы істер министрлігінен босатылып, соғыстың қалған бөлігінде офицер ретінде теңіз күштерінде қызмет етуге жіберілді. Ол Фленсбург Мюрвикте капитан Купфердің басшылығымен адмирал Карл Дёництің шифрларды бұзу бөліміне қосылды. Соғыс аяқталғаннан кейін бірден бұл бөлім Гамбургтегі Сефтон Делмердің ақпарат агенттігіне қарауына берілді.

Соғыстан кейінгі

1952 жылдың ақпанында Радемахер Сербияда оның тікелей басқаруымен жасалған кісі өлтірулер ісі бойынша Батыс Германияда сотқа тартылды. Германия соты оны серб яһудилерін өлтіргені үшін кінәлі деп тапты және үш жыл бес айға бас бостандығынан айырды. Радемахер 1952 жылдың шілдесінде өтеген мерзімі ескеріліп түрмеден босатылды. Бірақ, нацистік көзқарастарды ұстанатын адамдардың көмегімен, ол 1952 жылдың тамызында басқа да айыпталулардан қашу үшін Сирияға қашып кетті.

Кейінгі өмірі

1962 жылы Израиль тыңшысы Илай Коэн Радемахерге хат-бомба жіберіп, оны өлтіру әрекетіне тырысты. 1963 жылғы шілдеде Радемахер Сирияда тыңшылық жасады деген айыппен тұтқындалды. Ол денсаулығына байланысты 1965 жылғы қазан айында босатылар алдында екі жылдан астам уақыт түрмеде отырды. 1966 жылғы 30 қарашада ол өз еркімен Батыс Германияға қайтып келді, онда Нюрнберг әуежайының ұшу-қону жолағында қауіпсіздік полициясы оны ұстады. Ол кезде ауру болғандықтан, Бамбергте сотталуын күтіп жатқанда Байройттегі түрме ауруханасына жеткізілді. Ол тағы да соғыс қылмыстары үшін кінәлі деп танылып, бес жарым жылға бас бостандығынан айырылды. Бірақ, сот оның жазасын бұрын өтегеніне байланысты орындалмады. 1971 жылы Батыс Германияның Карлсруэдегі жоғары соты Радемахерге қатысты үкімді күштен шығарып, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жасаған қылмыстары үшін жаңа сот процесін тағайындады. Ол 1973 жылғы 17 наурызда сот басталмас бұрын қайтыс болды.