Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Йоркширдегі темір дәуірінің төбе бекінісі, Англия.
Iron Age hill fort in North Yorkshire, England
Стэнвик темір дәуірінің бекіністері (кейде "Станвик лагері" деп те аталады) – үлкен темір дәуірінің төбе бекінісі. Ол кейде, бірақ әрқашан емес, оппидум деп есептеледі. Бұл бекініс шамамен жерді қоршап тұрған арықтар мен қамалдардан құралған. Стэнвик Вениуцийдың немесе Картимандуаның бекінісі болды ма, әлде олардың екеуі де 51 жылдан кейін араздыққа түсіп, қысқа мерзімге бірігіп болды ма, белгісіз. Бірақ бұл қоныс Бригантия патшалығындағы, римдіктердің Британияны жаулап алу кезеңіндегі ең маңызды орындардың бірі болғаны сөзсіз. Бұл орын ескерткіш ретінде тіркелген.
Stanwick Iron Age Fortifications (also known as 'Stanwick Camp'), a huge Iron Age hill fort, sometimes but not always considered an oppidum, comprising over of ditches and ramparts enclosing approximately of land, are situated in Richmondshire, North Yorkshire, England. Whether Stanwick was the stronghold of Venutius or Cartimandua, or perhaps of them both for a brief time before their acrimonious split some time after 51 AD, it is certain that this settlement was one of the most important in Brigantia, the Brigantes kingdom during the early stages of the Roman occupation of Britain. The site is a scheduled monument.
Орналасуы және этимологиясы
Қорғаныс құрылыстары Ричмонд қаласынан солтүстікке қарай 13 шақырым, Дарлингтоннан оңтүстік-батысқа қарай 16 шақырым жерде, Скотш Корнерге жақын және Пирсбридждегі римдік бекініс пен көпірдің қалдықтарының жанында орналасқан. Кейбір жерлерде биіктігі дерлік 7 метрге жететін қоршау қабырғалары Стэнвик Сент-Джон ауылын толық қоршап тұрады және Ұлыбританиядағы темір дәуірінің ең ірі елді мекендерінің бірі болып саналады – аумағы жағынан, бірақ міндетті түрде халқы бойынша емес. 'Станвик' атауының ежелгі норвегиялық 'steinvegges' сөзінен, яғни "тас қабырғалар" деген мағынадан шыққандығы айтылады; алайда 'stān' – "тас" және 'wic' – "елді мекен" сөздерінен туындаған англосаксондық этимологиясы да мүмкін.
The fortifications are located 8 mile (13 km) north of the town of Richmond and 10 mile (16 km) south west of Darlington, close to Scotch Corner and the remains of the Roman fort and bridge at Piercebridge. Rising to a height of almost in places, the ramparts completely surround the village of Stanwick St John and form one of the largest Iron Age settlements in Britain, in extent if not necessarily in population. The name 'Stanwick' is thought to be derived from the Old Norse word 'steinvegges', meaning stone walls; although an Anglo Saxon etymology, from stān "stone" and wic "settlement", is also plausible.
Станвик қоры
1845 жылы Мельсонбиден жарты миль қашықтықта 140 металл заттан тұратын, Стенвик қазынасы деп аталатын, оның ішінде көлікке арналған төрт жиынтық ат жабдығы және қоладан жасалған жылқы басының "шелекке қосылатын" бөлшегі табылған. Қазір бұл қазына Ұлыбритания мұражайында сақтаулы, онда Мейрик шлемі де бар, ол қазынаның бір бөлігі болған немесе Стенвикте жасалған болуы мүмкін.
In 1845 a hoard of 140 metal artefacts known as the Stanwick Hoard, which included four sets of horse harness for chariots and a bronze horse head 'bucket attachment', was found half a mile away at Melsonby. The hoard is now held by the British Museum, which also has the Meyrick Helmet, which may have been part of the hoard or have been made at Stanwick.
Мортимер Уилер қазба жұмыстары
Станвик 1951 және 1952 жылдардың жазында Ұлыбританияда сэр Мортимер Уилердің соңғы маңызды археологиялық қазбасы өткен орын болды. Уилер осы кең аумақтың үш бөлек «кезеңде» салынғанын айтты. Бұл «Тофтс» деп аталатын төменгі төбедегі қарапайым қоршаумен басталды, ол шамамен 40 жылға дейін (I кезең) салынған, содан кейін 50-60 жылдары 130 акрдан астам аумақты қамтитын жаңа қоршаумен солтүстікке қарай кеңейтілді (II кезең), ал соңында, шамамен 72 жылға қарай, оңтүстікке тағы кеңейтілді (III кезең). Қазба жұмыстарының барысында Уилер Бриганттардың астындағы әктас тастан қазған 15 метрлік арықты тазартты. Ол арықтан табылған құлаған тастардан 3 метрлік құрғақ таспен қаланған қабырғаның 10 фут (3 м) бөлігін жартылай қалпына келтірді. Бұл қабырға қамалдан шамамен 2 фут (1 м) биіктікте салынған, бірақ Уилер қамал үстіндегі қабырғаның бастапқы биіктігі шамамен 15 фут (5 м) болғанын болжады. «Уилердің қабырғасы» деп аталған бұл бөлік English Heritage қорғауында сақталды және Стэнвикке келгенге темір дәуіріндегі бекіністердің қаншалықты әсерлі болғаны туралы айқын түсінік береді. Уилердің Стэнвикте тапқан ең танымал жәдігерлерінің қатарында темір дәуіріндегі қылыш, әдеттегідей, жақсы сақталған күл ағашынан жасалған қынымен бірге, және жақын жердегі балта немесе қылыштан ауыр зақым алған кесілген бас сүйегі болды. Бұлар негізгі солтүстік-батыс қақпасының жанындағы арық терминалының қазбасында табылды және Уилер олардың қақпа құрылысынан жауларға ескерту ретінде немесе трофей ретінде ілінген болуы мүмкін деп есептеді. Уилер Стэнвикке Римдіктерге қарсы көтерілісшілердің бекінісі болғанын, ол Римдіктерге қарсы көтерілісшілердің басшысы Карактакты сатып жібергеннен кейін және оның әйелі, Римге жақын Бригант патшайымы Картимандуамен арасы суық болғаннан кейін, оның күйеуі және қару-жарағын тасушысы Велокатусты сүйіктісі ретінде алғаннан кейін, Венуцийдің бекінісі болғанын қорытындылады. Уилер Стэнвик Венецийдің Рим басқыншыларына қарсы тайпа мүшелерін және одақтастарын жинаған жері екенін дәлелдеді.
Stanwick was the site of Sir Mortimer Wheeler's last major archaeological excavation in Britain, which he carried out over the summers of 1951 and 1952. Wheeler argued that the vast site had been constructed in three separate 'phases' starting from a modest earthwork enclosure on a low hill known as 'The Tofts', dated to around 40 AD (Phase I) then extended around 50–60 AD with a new enclosure to the north of over 130 acres (Phase II), and then finally, around 72 AD, extended by a further to the south (Phase III). During the course of his excavations, Wheeler cleared a 50 feet (15 m) section of ditch that the Brigantes had cut from the underlying limestone rock. He partially reconstructed a 10 feet (3 m) length of dry stone revetment wall from the fallen stones found in the ditch. This was constructed to an approximate height of 2 feet (1 m) above the existing rampart, although Wheeler estimated that the original height of the wall above the rampart was probably closer to 15 feet (5 m). Known as 'Wheeler's Wall', this entire section remains preserved by English Heritage and provides the visitor to Stanwick with a clear impression of how awe inspiring the fortifications would have been in Iron Age times. Amongst Wheeler's most famous finds at Stanwick were an Iron Age sword, unusually still in its well preserved ash wood scabbard, and the nearby skull of a severed head, showing considerable damage from wounds inflicted by an axe or a sword. These were found in an excavation of a ditch terminal next to the location of the main north western gate and Wheeler believed they may have been hanging from the gate structure itself as a trophy or warning to enemies. Wheeler concluded that Stanwick had been the rebel stronghold of Venutius, who had been the husband of the pro Roman Brigantian queen Cartimandua, after he had split with her when she had taken his charioteer and armour bearer Vellocatus as a lover and betrayed the rebel leader Caractacus to the Romans. Wheeler argued that Stanwick was where Venutius had rallied his anti Roman tribesmen and allies for his revolt against the Roman invaders.
Дарем университетінің қазба жұмыстары
Стенвиктегі келесі маңызды археологиялық қазбалар сериясы 1981 жылдан 1986 жылға дейін Персиваль Тернбулл және профессор Колин Хазелгроув басқаратын Дарем университетінің тобы тарапынан жүргізілді. Олардың ең жұмбақты табыстарының бірі – қорғаныстың арт жағындағы төбеде ер адамның жерленген жері болды, оның үстіне жылқының басы салынған. Тернбулл мен Хазелгроув Стэнвиктің үлкен сыртқы орлар мен қоршауларының бірінші ғасырдың ортасында, яғни біздің заманымыздан бұрынғы кезеңде салынғанын, содан кейін ішкі аймақ бөлінгенін айтты. Олар 10 шақырымдық (6 миль) қорғанысты оңай қорғау қиын екенін және оның үлкен өлшемі иесінің күшін, мәртебесін және байлығын көрсету үшін салынғанын мәлімдеді. Олар Стэнвик Венуцийдің бекінісі емес, оның бұрынғы әйелі, королева Картимандуаның иелігі болған және тіпті Бриганттар тайпасының бастапқы астанасы болуы мүмкін деген қорытындыға келді.
The next series of major archaeological excavations at Stanwick were carried out from 1981 to 1986 by a team from Durham University led by Percival Turnbull and Professor Colin Haselgrove. One of their most enigmatic finds was an adult male burial at the rear of a rampart in the fortifications where a horse's head had been carefully placed upon the body. Turnbull and Haselgrove argued that Stanwick's huge outer circuit of ditches and banks had probably been built first, during the mid first century AD, and then the inner area sub divided. They maintained that the 6 mile (10 km) fortification was too long to be easily defended and that its enormous size was intended instead to emphasise the power, prestige and wealth of its owner. They concluded that Stanwick had not been the fortress stronghold of Venutius but was rather the estate of his ex wife, Queen Cartimandua, and possibly even the original tribal capital of the Brigantes.