Кіріспе

Кеңес жазушысы (1925–1981)

Юрий Валентинович Трифонов (Юрий Валентинович Трифонов; 28 тамыз 1925 – 28 наурыз 1981) – кеңестік "Қалалық проза" деп аталатын әдеби бағыттың көрнекті өкілі. 1981 жылы Әдебиет бойынша Нобель сыйлығына үміткерлердің бірі саналды.

Балалық шағы мен отбасы

Трифонов Арбат көшесіндегі сәнді пәтерлерде дүниеге келді және екі жылдық үзіліспен Ташкентте тұрғаннан кейін, өмірінің қалған бөлігін Мәскеуде өткізді. Оның әкесі, Валентин Трифонов (1888–1938), орыс дон казактарының ұрпағы болған. Ескі большевик және Қызыл Армияның қатысушысы, азамат соғысы кезінде Дондағы казактарға басшылық етіп, кейін кеңес қызметкері болып жұмыс істеді. 1937 жылдың 21-22 маусымында тұтқындалып, 1938 жылдың 15 наурызында атылды. 1955 жылдың 3 қарашасында ақталу алды. Оның келесі романы «Су құрау» 1961 жылы ғана жарық көрді. 1964–1965 жылдары Трифонов «Костёрдың жарығы» атты деректік роман жариялады, онда әкесі мен інісі Евгенийдің (олардың күнделіктерінен үзінділер баяндамаға енгізілген) революцияға дейінгі және азамат соғысы кезеңіндегі революциялық қызметтерін сипаттады. Кейіннен «Новый мир» журналында «Вера и Зойка» (1966) және «Грибная осень» (1968) сияқты бірнеше әңгімелерін жариялады. Циклға «Алмасу» (1969), «Қорытынды шығару» (1970), «Ұзақ қоштасу» (1971), «Басқа өмір» (1975) және «Жылдамдық бойындағы үй» (1976) романдары кірді. Соңғы роман 1930 жылдардағы «Жылдамдық бойындағы үйдің» тұрғындарының өмірін бейнелейді, олардың көпшілігі 1937 жылғы Ұлы тазалау кезінде қаза тапты. 1973 жылы Трифонов «Шыдамсыздық» атты тарихи роман жариялады. Роман 1881 жылы «Халық еркі» партиясының Ресей императоры Александр II-ні өлтіруін баяндайды. Ол Генрих Бёлльдің ұсынуымен Нобель сыйлығына ие болды. 1978 жылы тағы бір тарихи роман, «Қарлы шал» жарық көрді. «Айналған үй» атты әңгімелер жинағы мен «Уақыт және орын» романы Трифоновтың 1981 жылы қайтыс болғаннан кейін жарық көрді. Трифоновтың соңғы маңызды туындысы «Жоғалу» тек 1987 жылы жарық көрді. Трифонов сонымен қатар спорт журналисі ретінде де танымал болды. Ол спорт туралы көптеген мақалалар жариялады және шамамен жиырма жыл бойы «Физикалық мәдениет және спорт» журналының редакциялық алқа мүшесі болды.

Жеке өмір

Трифонов 1949 жылдан 1966 жылға дейін опера әншісі Нина Нелинаға (Нюренберг туған), белгілі суретші Амшей Нюренбергтің қызына үйленген. Нелинаның қазасынан кейін олардың некесі аяқталды. 1951 жылы олардың Ольга (Тангян) есімді қызы дүниеге келді. Кейін ол редактор Анна Павловна Пастуховаға үйленді. 1975 жылы үшінші рет Ольга Романовна Мирошниченкоға (1938 ж.т.), бұрын жазушы Георгий Берёзкоға үйленген жазушыға үйленді. 1979 жылы олардың Валентин есімді ұлы туды. Трифоновтың қазасынан кейін Ольга Мирошниченко Трифонова күйеуінің мектеп кезінен бастап 1980 жылға дейінгі күнделіктері мен жазбаларын жариялады. Ол 2003 жылы Трифонов туралы естеліктерін басып шығарды.

Өлім

Юрий Трифонов 1981 жылы 55 жасында бүйрек операциясынан кейін өкпе тамыр бітелуінен қайтыс болды. Ол Мәскеудегі Кунцево бейіштігінде жерленген.

Мұра

2003 жылы Ембанкмент үйінің қабырғасына Трифиновқа арналған ескерткіш тақта орнатылды.

Ағылшын тіліндегі аудармалары

Студенттер: роман, Шетел тілдері баспасы, 1953 жыл. "Шыдамы жоқтар", "Прогресс" баспасы, 1978 жыл. Ұзақ қоштасу: үш повесть, Ардис, 1978 жыл. "Қыйноқ камерасындағы қысқа тұру" ("Жабайы жағажай және басқа әңгімелер", Ардис, 1992). "Жоғалу", Солтүстік-Батыс университетінің баспасы, 1997 жыл. "Ескі адам", Солтүстік-Батыс университетінің баспасы, 1999 жыл. Басқа өмір және Ембанкменттегі үй (роман), Солтүстік-Батыс университетінің баспасы, 1999 жыл. "Алмасу және басқа әңгімелер", Солтүстік-Батыс университетінің баспасы, 2002 жыл.