Кіріспе

Фэй Вонгтың 2000 жылғы альбомы

Юянь (1918–1997), әдепті есімі Янруи, лақап аты Сяоруизи, – маньчжур тегіндес қытай каллиграфы. Ол Цин әулетінің императорлық руы Айсин Гиоро руының мүшесі болған. Ол Қытайдың соңғы императоры Пуйи оны тақ мұрагері етіп тағайындағанын айтқан. Оның бұл талабы британдық журналист Тони Скотттың "Бос тақ" атты саяхаттық оқиғалар кітабының тақырыбы болды.

Ерте өмір

Пекиннің Ванфуцзинь ауданында туған Юян, Пученгтің (溥偁) және Фука (富察) руынан шыққан Дзингуйдің (敬貴) екінші ұлы болды. Оның әкесінің әкесі – Зайлиан (載濂; 1854–1917), ол Даогуан императорының бесінші ұлы Иконның (奕詒; 1831–1889) ұлы еді. Ол соңғы император Пуйидің алыс туысы болды. 1936 жылы Юянды Пуйи шақырды, ол 1934 жылы Жапония империясымен құрылған Маньчжуко қуыршақ мемлекетінің билеушісі болып тағайындалған еді, және оны Чанчунь, Цзилинь қаласындағы сарайына қабылдады. Юян Пуйиге өте жақын болды, Пуйи оны "Шяоруизи" (小瑞子; немесе "Кішкентай Рюи") деп атады.

Қытай Халық Республикасындағы өмір

Маньчжуко құлағаннан кейін Юянды кеңестік билік тұтқындап, Пуйимен бірге 1945 жылдан 1950 жылға дейін КСРО-ның Солтүстік-Шығыс аймағындағы Хабаровск маңында түрмеге қамады. Кейін Қытайға қайтарылып, 1950 жылдан 1957 жылға дейін Ляониндегі Фушунь соғыс қылмыскерлерін басқару орталығында ұсталды. Юян – Қытай тағына талапкер еді. Ол Пуйидің 1950 жылы екеуі де КСРО-да тұтқындалғанда оны мұрагер етіп тағайындағанын айтты. Пуйи өзінің өмірбаяндық еңбегінде Юянды мұрагер ретінде қарастырғанын ғана жазды. 1937 жылы қабылданған мұрагерлік заңға сәйкес, Пуйидің кіші інісі Пуцзи таққа мұрагерлікке кезекті болып белгіленді. Фушунь түрмесінен босатылғаннан кейін Юян қытай тілі сабақтарын оқытып, кейін киім-кешек фабрикасында жұмыс істеді. 1959 жылы қайтадан тұтқындалып, Пекинге жақын жердегі қоғамдық қауіпсіздік орталығында ауыр еңбекке жіберілді. Юян 1966 жылы Мәдени революция кезінде тағы тұтқындалып, Шаньси провинциясына ауыр жұмыс істеуге аттанды. Ол 1979 жылы ғана босатылып, Пекинге оралуға рұқсат алды, онда ол көше тазалаушы болып жұмыс істеді.

Түрмеден шыққаннан кейін

Юян – каллиграф және ақын. 1987 жылы ол Пекиндегі Принц Гонг сарайын қалпына келтіру жөніндегі мемлекеттік кеңесші болып тағайындалды. Юян британдық журналист Тони Скотттың «Бос тақ: Қытай Халық Республикасында императорлық мұрагерді іздеу» (1993) кітабының басты кейіпкері. Скотт Қытай императорлық тағының мұрагерін іздеген.