Кіріспе

Простата қатерлі ісігінің стадиясын анықтау – дәрігерлердің қатерлі ісіктің простатадан тысқары таралу қаупін немесе хирургия немесе сәулелік терапия сияқты жергілікті емдеулермен емделу мүмкіндігін саралау процесі. Пациенттерді болжамдық санаттарға жіктегеннен кейін, бұл ақпарат емдеудің ең тиімді жолын таңдауға көмектеседі. Простата қатерлі ісігінің стадиясы клиникалық немесе патологиялық әдістермен бағалануы мүмкін. Клиникалық стадиялау әдетте алғашқы емдеуден бұрын жүргізіледі, ал ісік бейнелеу және ректальді тексеру арқылы анықталады. Патологиялық стадиялау емнен кейін, биопсия жасалғаннан немесе простата алынғаннан кейін, алынған үлгідегі жасуша түрлерін қарау арқылы жүзеге асырылады. Көптеген басқа қатерлі ісіктер сияқты, бұл да көбінесе төрт сатыға (I–IV) бөлінеді. Бұрын қолданылған тағы бір жүйе – Уитмор-Джуэтт стадиялауы, бірақ қазіргі медициналық тәжірибеде TNM стадиялауы көбірек қолданылады. Ұлыбританияда 5 деңгейлі Кембридж болжамдық тобы (CPG) қолданылады, ол простата қатерлі ісігін үш тәуекел тобына бөлген бұрынғы жүйенің орнын басады, сондай-ақ UICC 7-ші басылымы да қолданылады. І сатыдағы ауру – простата тіні басқа себептермен алынғанда, мысалы, еңкейген простата гиперплазиясы кезінде, үлгінің кішкентай бөлігінде кездейсоқ табылған қатерлі ісік, онда жасушалар қалыпты жасушаларға ұқсас және безді тексеру кезінде саусаққа қалыпты сезіледі. II сатыда простатаның көбірек бөлігі зақымдалады және бездің ішінде ісік сезіледі. III сатыда ісік простаталық капсуладан тысқары таралады және бездің бетінде ісік сезілуі мүмкін. IV сатыдағы ауруда ісік жақын жердегі тіндерге таралады немесе лимфа түйіндеріне немесе басқа органдарға қоныстанады. Глисонның жіктеу жүйесі биопсиядан алынған жасушалық құрамы мен тіндердің құрылымына негізделген, бұл аурудың жойқын әлеуетін және соңғы болжамын бағалауға мүмкіндік береді.

Гистологиялық дәрежесін бағалау ("G")

Әдетте, қатерлі ісіктің дәрежесі (тірі ұлпаның қалыпты ұлпадан қаншалықты өзгешелігі) сатыдан бөлек бағаланады. Простата қатерлі ісігінің жасушалық морфологиясы Глисон сыныптау жүйесі бойынша бағаланады. Маңыздысы, Глисон бағасы 2–4, 5–6 және 7–10 болған кезде ісіктерді "жақсы", "орташа" және "жаман" деңгейде ажыратуды қарастыратын бұл жүйе SEER және басқа да дерекқорларда сақталып келеді, бірақ қазіргі кезде көбінесе қолданылмайды. Соңғы жылдары патологтар көбінесе ісікке 3-тен төмен дәреже бере бермейді, әсіресе биопсиялық тіндерде.

Уитмор-Джиуетт инсценировкасы

Әдетте қолданылмай қалған болса да, Уитмор Джуетт жүйесі (сонымен қатар ABCD рейтингісі деп те аталады) TNM жүйесіне ұқсас және шамамен бірдей сатылары бар. Бұл бұрынғы 3 тәуекел тобын (төмен, орташа және жоғары тәуекел) қолданған ескі жүйенің орнына келді. CPG баллы Грейд тобының немесе Глисон баллының, простатаға тән антиген (ПСА) деңгейінің және клиникалық ісік сатысының нәтижесінде анықталады.

Тәуекел топтары

ТНМ сатысын анықтау маңызды болғанымен, анатомиялық ерекшеліктерге ғана негізделген жүйелер простата қатерлі ісігі бар науқасқа қай емдеудің ең тиімді екенін анықтауға жеткіліксіз, себебі сатылардың ішінде де болжамдардың айқайшылығы зор. Простатаға тән антиген мен гистологиялық сыныпты (мысалы, Глисон жүйесіндегі Глисон ұпайы) ескере отырып, дәлірек болжам жасау мүмкін. Мысалы, науқастарды осы үш фактордың (ТНМ сатысы, ПСА және Глисон ұпайы) негізінде жоғары, орташа және төмен тәуекел топтарына жіктеу жиі кездеседі. Диагноз қойылған кездегі аурудың анатомиялық кеңеюін сипаттайтын саты мен клиникалық нәтижеге әсер ететін көптеген факторларды қамтитын прогностикалық модельдер арасында айқын шекара жоқ. Егер емдеу қажет болса, төмен тәуекелді науқастар көбінесе белсенді бақылау, простатектомия немесе сәулелік терапиямен емделеді. Орташа тәуекелді науқастар простатектомия немесе сәулелік терапияға, сондай-ақ қысқа мерзімді (6 айдан кем) гормоналды абляцияға (гонадотропин босататын гормон аналогы арқылы медициналық кастрация) үміткер. Бұл науқастарда хирургиялық араласудың рөлі әлі де нақты емес болғанымен, жоғары тәуекелді науқастар көбінесе сәулелік терапиямен және ұзақ мерзімді гормоналды абляциямен емделеді. Көптеген жоғары тәуекелді науқастар бұл еммен толық жазылмайды, сондықтан осы топтағы емдеудің жақсы әдістерін табу простата қатерлі ісігін зерттеудегі аса маңызды мәселе болып табылады.