Кіріспе

Маңызды Дарвин – Порт-Огаста телекоммуникациялық байланысы

Австралиялық құрлық үсті телеграф желісі – қазіргі Австралияның Солтүстік территориясы Дарвин мен Оңтүстік Австралияның астанасы Аделаида арасында хабарламалар жіберуге арналған электр телеграф жүйесі. 1872 жылы аяқталған (1877 жылы Батыс Австралияға желі қосылды), ол Австралия мен әлемнің қалған бөлігі арасында жылдам байланыс орнатуға мүмкіндік берді. Бірнеше айдан кейін оны Жава – Дарвин су асты телеграф кабелімен байланыстырғанда, Еуропамен байланыс уақыты айлармен өлшенетін уақыттан сағаттарға дейін қысқарды; Австралия енді әлемнің қалған бөлігінен оқшауланбады. Бұл желі 19 ғасырдағы Австралияның ең үлкен инженерлік жетістіктерінің бірі және Австралиядағы телеграф тарихындағы ең маңызды кезең саналады.

Құрлықтық телеграф желісін жүргізу

Тоғызыншы ғасырдағы телеграфтың талаптары сигналды күшейту үшін Жер үсті телеграф желісіне 250-300 км арақашықтықта қайталайтын станцияларды қажет етті. Қайталайтын станцияларда екі негізгі батарея болды: желі шамамен 120 В кернеулі Мейдингер элементтерінің тізбегімен қуаттандырылды – Даниэлл элементінің бір түрі, электролитті ауыстыру арқылы «қайта зарядталды», сондай-ақ жергілікті жабдық үшін Лекланш элементтері де болды. Қайталайтын станцияларды бір телеграфшы басқаратын болса да, штаттық саны әдетте төрт-алты адамды құрады, олардың ішінде станция бастығы, телеграфшылар және желіші кірді. Телеграфшының міндеті – күннің уақытын тіркеп, әрбір алынған хабарды жазып алу және оны желі бойымен қайта жіберу (релелік байланыс жасау) болды. Жұмыстың алғашқы жылында 4000 телеграмма жіберілді.

Қайталау станцияларының тізбегі

Желінің оңтүстік бөлігіне Белтана, Стренгвейс Спрингс және Пик қайталау станциялары кірді. Осы қайталау станцияларының іздері мен қалдықтарын Оңтүстік Австралиядағы Ооднадатта жолының бойында әлі күнге дейін көруге болады. Желінің орталық бөлігі Шарлотта Уотерс және Элис Спрингс қатарындағы қайталау станцияларын қамтиды. Шарлотта Уотерс 1930 жылға дейін жұмыс істеді; бүгінгі күні бұл жерде өте аз нәрсе қалған. Желінің солтүстік бөлігі Барроу-Крик, Теннант-Крик, Дейли-Уотерс, Пауэлл-Крик, Кэтерин, Ям-Крик және Дарвиндегі соңғы нүктесін қамтиды. Дарвинде Еуропаға дейінгі теңіз асты кабельдерін басқару және күтіп ұстау үшін маңызды инфрақұрылым болды. Телеграф станциясы 1895 жылдың ақпаны Аделаидадан қашықтығы Порт Дарвинге дейін 1973 миль (3175 км) 24 миль (39 км) Саутпорт 1949 миль (3137 км) 95 миль (153 км) Ям Крик 1854 миль (2984 км) 29 миль (47 км) Пайн Крик 1825 миль (2937 км) 54 миль (87 км) Кэтерин 1771 миль (2850 км) 166 миль (267 км) Дейли Уотерс 1605 миль (2583 км) 138 миль (222 км) Пауэлл Крик 1467 миль (2361 км) 113 миль (182 км) Теннант Крик 1354 миль (2179 км) 147 миль (237 км) Барроу Крик 1207 миль (1942 км) 171 миль (275 км) Элис Спрингс 1036 миль (1667 км) 132 миль (212 км) Шарлотта Уотерс 804 миль (1294 км) 168 миль (270 км) Пик 636 миль (1024 км) 91 миль (146 км) Стренгвейс Спрингс 545 миль (877 км) 90 миль (145 км) Белтана 355 миль (571 км) шамамен 150 миль (241 км) Порт Огаста 205 миль (330 км)

Барроу-Крик қайталау станциясындағы қақтығыс

1874 жылғы 22 ақпанда, желі ашылғаннан кейін он сегіз ай өткен соң, аборигендер тобы Барроу-Криктегі қайталау станциясының қызметкерлеріне шабуыл жасап, желіші Джон Франкты өлтірді, станция бастығы Джон Л. Степлтонды қаза қалдырды және тағы екеуін ауыр жарақаттады, олардың бірі станцияда жұмыс істеген жас абориген жігіті еді. Сол кездегі баспасөз бұл оқиғаны "Барроу-Крик оқиғасы" деп сипаттады. Жазалаушы экспедиция нәтижесінде оқиғаға қатысқан деп саналған бірнеше абориген қаза тапты. ХХ ғасырдағы бірінші халықтардың айтуынша, Барроу-Крикте не болғаны және осы қақтығысты қалай түсіну керектігі туралы мүлдем басқаша оқиға бар.

Үлкен үзіліс

Алғашқы күндері қызметте көптеген үзілістер болды. Жергілікті халық цинктелген темір сым өткізгіштерден (No8 қоршау сымымен бірдей) мықты балық аулау ілгектерін жасауға болатындығын, найза ұштары мен басқа да құралдарды изолятордың сынықтарынан, ал балталарды кейбір діңгектерге бекітілген темір негіз тақталарынан жасауға болатындығын білді. Күн сәулесінің шашуы желінің кейбір бөліктерінде кедергі тудырды, сондай-ақ молния шаруалары да жиі кездесетін. Бірақ бұл үзілістер 1895 жылы Пик және Странгвейс Спрингс станцияларында болған су тасқынымен салыстырғанда мардымсыз еді. 20 қаңтарда телеграф желісі Стренгвейс Спрингстен бірнеше шақырым солтүстікке қарай ағатын Уоррина өзенімен шайылып кетті, және толық қызмет 24 қаңтарда ғана қайта жаңғыртылды. Хабар алмасудың уақытша жолы ретінде Пик пен Ооднадатта арасында теміржол арқылы хабарламалардың қағаз көшірмелерін тасымалдау қолданылды. Пиктегі су тасқыны бұрын-соңды болмаған, бірақ Тодд 23 фут (7 метр) биіктіктегі болат діңгектерді 30 футтық діңгектерге ауыстыруға бұйрық берді, олар бетонға орнатылып, тіректермен нығайтылды.

Желіден шығару

Екінші дүниежүзілік соғыста Дарвин бомбаға түскен кезде, байланыс желісі шабуылдан бұрын қасақана үзілді.

Құрлықтық телеграф желісін әлемнің басқа бөліктеріне қосу

1870 жылы Австралияны тікелей британдық телеграф жүйесімен байланыстыру үшін Британдық Австралия телеграф компаниясы (BAT) құрылды, кабельді Сингапур арқылы Явадан Порт-Дарвинге дейін созу арқылы. 1873 жылы үш британдық компания – Британдық Үндістанды кеңейту телеграф компаниясы, BAT және Қытай су асты телеграф компаниясы бірігіп, Шығыс кеңейту, Австралия және Қытай телеграф компаниясы (EET Co) құрылды. Британдық кабельдік компаниялардың жетекші күші – шотланд туған кәсіпкер, Cable and Wireless компаниясының негізін қалаушы сэр Джон Пендер болды. 19 қараша 1871 жылы BAT компаниясы Яваның шығыс бөлігіндегі Банувангиден (Банжоеванги) Дарвинге кабель тартқаннан кейін Австралия телеграф арқылы әлемнің қалған бөлігімен байланысты. Бұл Аделаидадан Дарвинге дейінгі құрлық үсті телеграф кабелінің құрылысы аяқталғанмен бірге болды. Лондоннан Аделаидаға тікелей жіберілген алғашқы хабар 1872 жылғы 22 қазанда жіберілді. 1880 жылы Явадан Дарвинге екінші су асты кабелі салынды, бұл жүйеге қосымша сенімділік әкелді. Дарвиндегі кабельдердің жағаға шығатын, аса төмен су деңгейінде көрінетін учаскесі 2020 жылы мұра ретінде тіркелді.

Фильмдер мен телешоулар

1930 жылдары Cinesound Productions Франк Клюннің сценарийі негізінде Телеграф туралы фильм түсіру жоспарларын жариялады. Бұл Франк Клюннің 1955 жылғы "Оверленд телеграфы" кітабына айналды. 2007 жылы ABC телеканалы үш бөлімді "Австралияны құру" мини-сериалын жасады, оның ішінде Оверленд телеграф желісіне арналған 55 минуттық "Жүрек арқылы өткен сым" фильмі бар еді. "Тодд телеграфты аяқтады" деген 6 минуттық үзіндіні NFSA-ның осы жоба бетінен көруге болады.