Кіріспе

Кипрлік спиртті сусын

Зивания немесе Зивана (ζιβανία, ζιβάνα түрікше: Zivaniya) – шүмек пен Xynisteri және Mavro үзімдерінен жасалған жергілікті құрғақ шараптардың қоспасынан дистилляциялау арқылы алынған кипрлік шүмек брендисі. Зивания атауы зиванадан (ζίβανα) шыққан, бұл Кипрдің грек диалектісінде шүмек дегенді білдіреді. Зивания түссіз және спиртті, құрманың жеңіл хош иісіне ие. Оның спирттің мөлшері әртүрлі, әдетте 45% көлемді құрайды. Заңмен белгіленгендей, зиванияның спирттің мөлшері 60%-дан аспауы керек. Зиванияда қант және қышқылдық жоқ.

Тарих

Циванияның Кипрде алғаш рет қашан өндірілгені белгісіз. Кейбіреулер ципуро өндірісіне ұқсас циванияны өндіру әдісін 15-ші ғасырда Афон тауының монахтары Кипрге әкелгенін, ал басқалары циванияның Кипрде Венеция Республикасы аралды билеген кезеңнен бастап, шамамен 15-ші ғасырдың соңында өндірілгенін айтады. Оның Османдық және британдық үкімшілік кезеңдерінде де өндіріліп келгенін британ жазушысы Сэмюэл Бейкер 1879 жылы былай деп жазған: "Терілер мен сабақтардың қалдықтары ферментация үшін бір жаққа жиналып, олардан дистилляция арқылы раки немесе спирт жасалады". 1965 жылғы жүзім өнімдерін реттеу және бақылау туралы Кипр заңы (52/1965) (Ο περί Ρυθμίσεως και Ελέγχου της Βιομηχανίας Αμπελουργικών Προϊόντων Νόμος του 1965 (52/1965)) циванияны "көлемі 60%-дан аспайтын алкогольдік ішімдік, ол тек ферментациядан өткен шарап, жүзім және шмаршаның, сондай-ақ құрғатылған жүзімнің немесе олардың қалдықтарының бірінші дистилляциясынан ғана өндіріледі" деп анықтайды ("ζιβανία" – бұл 60%-дан аспайтын спирт құрамы бар, және тек шараптың, жүзімнің, ферментациядан өткен жүзімнің немесе олардың қалдықтарының бірінші дистилляциясынан ғана жасалған алкогольдік ішімдік). 1989 жылдан бері цивания Еуроодақ ережелерімен Кипрде өндірілген жүзім шмаршасының атауы ретінде қорғалады.

Сақтау және тасымалдау

Зивания әдетте буланудың алдын алу үшін жабылатын таза ағаш немесе мырышталған металл ыдыстарда сақталады. Қысқа мерзімге сақтау немесе ішу үшін оны шыны бөтелкелерге құюға болады.

Тұтыну және басқа да пайдалану

Кипрліктер зиванияны жыл бойы тұтынады. Жазда зиванияны мұздай суық қылып ұсынады. Зиванияны көбінесе жеке ішпейді, әдетте құрғақ жаңғақтар, лукум, шушуко немесе кипрлік луканко, лоунца және цамарелла сияқты шағын дәмдіктермен бірге береді. Кипрде сыра мен басқа алкогольді сусындар пайда болғанға дейін, кипрліктердің негізгі алкогольді сусындары шарап және зивания болған. Кипрдің кейбір ауылдарында зиванияға корица қосылып, оған ерекше қызыл түс, хош иіс және дәм береді. Зиванияны уақыт өте келе сақтағанда, оның дәмі мен хош иісі күшейеді. Ескірген зиванияға жоғары баға беріледі және оны арнайы жағдайларда немесе қонақтарды күтіп қабылдау үшін сақтайды. Зивания, алкогольді сусын ретінде қолданылатындықтан басқа, жараларды емдеуге, ауырған дене мүшелерін массаж жасауға, суық тию мен тіс ауруына ем ретінде, сондай-ақ қыстың суық айларында, әсіресе Троодос тауларының ауылдарында денеге жылу беру үшін қолданылады.

Аутентиктілігі

Зиванияның нақтылығын анықтау үшін химиялық зерттеулер жүргізілді, олар талдаған металдардың қайсысы нақтылығын растайтын диагностикалық көрсеткіштер екенін анықтауға бағытталды. Зерттеулердің нәтижелері зиванияның Кипр аралындағы ерекше геологиялық және климаттық жағдайлармен байланысты екенін көрсетті.