Кіріспе

1871 жылы Джордж Томкинс Чеснидің повесі "Доркинг шайқасы: еріктілердің естеліктері" – Джордж Томкинс Чеснидің 1871 жылы жазған повесі, ол басқыншылық әдебиеті жанрын қалыптастырды және ғылыми фантастиканың маңызды алғышарты болды. Франко-пруссия соғысында Пруссияның жеңісінен кейін жазылған, ол Германия тілді мемлекеттің Ұлыбританияға басып кіруін бейнелейді, бұл ел туралы аталмай, "Басқа күш" немесе "Жау" деп сөздермен қысыммен айтылады.

Өмірбаян

Чесни Корольдік инженерлер құрамында капитан болған және Ұлыбританияның қарулы күштерінің шалаңдық күйіне алаңдаған. Бұл мәселе бойынша жазған хаттары мен журналистикалық материалдары қоғамдық пікірге әсер ете алмағандықтан, ол өз ойларын жеткізу үшін көркем әдебиетті пайдаланды. Франко-Прус соғысы (1870–1871) прус армиясының жылдамдығын, басымдығын және жағдайға бейімделу қабілетін көрсетті, сол себепті Чеснидің жылдам және нық қадаммен шабуылдайтын басқыншыны бейнелеуі көптеген адамдардың ойын ойыртты.

Сюжет

Бұл оқиға Доркинг шайқасына қатысқан аты-жөні айтылмаған ветеранның баяндауы түрінде айтылады. Ол Ұлыбританияға шабуыл жасау алдындағы және оның барысындағы соңғы күндерді еске түсіреді. Бұл оқиға оның немерелеріне, болған оқиғадан елу жыл өткен соң айтылған. Франко-прусс соғысына ұқсас оқиғадан кейін басталып, Нидерланды маңындағы қарулы күштердің жиналуы алаңдаушылықты күшейтеді. Корольдік теңіз күштері торпедалармен жойылса, шабуыл жасаушы күштер кенеттен Уортинг, Сассекс маңына қонды. Әскери қуаттан айырылу және жаттығудың жетіспеуі армияны жалпы халықтан қосымша жасақтарды, тәжірибесіз және білімі жоқ офицерлердің басшылығымен жұмылдыруға мәжбүр етеді. Екі әскер Суррейдегі Доркингтің сыртында кездеседі, онда британдық шеп жаудың шабуылымен бұзылады және британдықтардың аман қалғандары қашуға мәжбүр болады. Оқиға Ұлыбританияның жаулануымен аяқталады; жеңімпаздар талап еткен сыйлық елді мүсіркеусіз кедейлікке жетеді (Франциямен ерекше салыстыру жасалады; ол да қорланды, бірақ байлығы колониялар мен бизнесте емес, егістіктерінде және аумағында болғандықтан, соққыдан қайта тұрды). Британ империясы таратылады, жеңімпаз немістер тек Гибралтар мен Мальтаны сақтап қалады. Канада мен Батыс Индия АҚШ-қа беріледі, ал Австралия, Үндістан және Ирландия тәуелсіздік алады. Осының салдарынан Ирландия ұзаққа созылған азаматтық соғысқа ұшырайды.

Жариялану тарихы

"Доркинг шайқасы" алғаш рет 1871 жылдың мамыр айында "Блэквуд журналында" сериялық түрінде, содан кейін сол айдың соңында сол баспадан памфлет ретінде, ал соңында роман түрінде жарық көрді. Ол бірнеше рет қайта басылып, әскерилердің, саясаткерлердің және жалпы оқырмандардың қызығушылығын оятты. Ол көптеген антологияларда жарияланды, оның ішінде Майкл Муркоктың "Армагеддонға дейін: 1914 жылға дейін жарияланған Виктория және Эдуард кезеңдерінің фантастикалық әдебиетінің антологиясы" (1975) кітабында да бар. Оны Project Gutenberg сайтынан жүктеуге болады.