Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жайюс (جيوس) – Батыс жағалаудың батыс шекарасына жақын, Калқилия қаласының жанында орналасқан палестиналық ауыл. Бұл ауыл негізінен шаруашылықпен айналысады. Палестинаның Орталық статистика бюросы мәліметтері бойынша, 2017 жылы ауылда 3478 адам тұрған. Сонымен қатар, византиялық керамика да табылған.
Jayyus (جيوس) is a Palestinian village near the west border of the West Bank, close to Qalqilya. It is a farming community. According to the Palestinian Central Bureau of Statistics, the village had a population of 3,478 inhabitants in 2017. Byzantine ceramics have also been found.
Осман дәуірі
1517 жылы бүкіл Палестинамен бірге Жайюс Осман империясына қосылды, ал 1596 жылы ол салық тізілімдерінде Наблус ливасының Бани Саб нахиясында тіркелді. Ауылда 24 шаңырақ және 6 жалғыз ер адам болды, барлығы мұсылман. Ауыл тұрғындары бидай, арпа, жазғы дақылдар, зәйтүн ағаштары, сондай-ақ ешкілер мен аралардан түскен табысқа салық төледі, жалпы сомасы 11 746 акче құрады. Кірістің жартысы мұсылмандық қайырымдылық қорына аударылды. Тарихшы Рой Маромның мәліметінше, 18-шы немесе 19-шы ғасырдың басында Жайюс тұрғындары Кайс және Яман тайпалары арасындағы қақтығыстар кезінде Дейр Әбу Машал және Байт Набала тұрғындарының бір бөлігімен бірге Кайс лагеріне бірікті. Олар Қибия және Дейр Тарифтен келген Ямани тайпаларының қарсыластарымен бірнеше шайқас жүргізді. 1838 жылы Робинсон ауылды, оны Жиюс деп атады, Наблус қаласының батысындағы Бени Сааб аймағында орналасқандығын көрсетті. 1860 жылдары Осман билігі ауылға Арсур орманының бұрынғы шекарасындағы (әр. Әл-Габа) жағалау жазығында, ауылдың батысында орналасқан Ғабат Жайюс деп аталатын егістік жер учаскесін берді. 1870/1871 жылдары (1288 жыл бойынша) Осман империясының халық санағы ауылды Бани Саб нахиясында (кіші ауданында) тіркеді. 1882 жылы PEF-тің Батыс Палестинаны зерттеу жұмысында Жиюс «оңтүстік-шығысында зәйтүн ағаштары бар, тау жотасындағы орташа өлшемді тас ауыл» деп сипатталды. Бұл жердің ежелгі екенін көрсететін жартастан қазылған қабірлер мен көне құдықтар сақталған. 19-шы және 20-шы ғасырдың басында ауылға палестиналық әл-Жайюса немесе Жайюси руы билік етті.
Jayyus was incorporated into the Ottoman Empire in 1517 with all of Palestine, and in 1596 it appeared in the tax registers as being in the Nahiya of Bani Sa'b of the Liwa of Nablus. It had a population of 24 households and 6 bachelors, all Muslim. The villagers paid taxes on wheat, barley, summer crops, olive trees, occasional revenues, goats and/or beehives; a total of 11,746 akçe. Half of the revenue went to a Muslim charitable endowment. According to historian Roy Marom, in the 18th or early 19th centuries, residents of Jayyous affiliated with the Qaysi camp during the Qays and Yaman conflicts, alongside residents of Deir Abu Mash'al and part of the residents of Bayt Nabala. They fought several skirmishes against Yamani rivals from Qibya and Dayr Tarif. In 1838, Robinson noted the village, called Jiyus, as being in the Beni Sa'ab district, west of Nablus. In the 1860s, the Ottoman authorities granted the village an agricultural plot of land called Ghabat Jayyus in the former confines of the Forest of Arsur (Ar. Al Ghaba) in the coastal plain, west of the village. In 1870/1871 (1288 AH), an Ottoman census listed the village in the nahiya (sub district) of Bani Sa'b. In 1882, the PEF's Survey of Western Palestine described Jiyus as a "moderate sized stone village on a ridge, with olives to the south east. It appears to be an ancient site, having rock cut tombs and ancient wells." In the 19th century and early 20th century the village was dominated by the Palestinian el Jayusah or Jayyusi clan.
Британдық мандат дәуірі
1922 жылы Палестинадағы британдық мандат билігі жүргізген халық санағында Жайюстың халқы 433 адамды құрады, барлығы мұсылмандар. 1931 жылғы халық санағында бұл көрсеткіш 569 адамға дейін өсті, олардың барлығы да мұсылмандар, жалпы 147 үйде тұрды. 1945 жылғы статистика бойынша Жайюстың халқы 830 мұсылманнан тұрды, ал жер ауданы 12,571 дунамды құрады, бұл ресми жер және халық санағының нәтижесі болды. Оның ішінде 1,556 дунамы бау-бақшалар мен суғаруға жарамды жерлерге, 2,155 дунамы астық егуге, ал 22 дунамы құрылыс алаңдарына арналды.
In the 1922 census of Palestine conducted by the British Mandate authorities, Jaiyus had a population of 433, all Muslims, increasing in the 1931 census to 569, again all Muslim, in a total of 147 houses. In the 1945 statistics the population of Jayyus consisted of 830 Muslims with a land area of 12,571 dunams according to an official land and population survey. Of this, 1,556 dunams were designated for plantations and irrigable land, 2,155 for cereals, while 22 dunams were built up areas.
Иордания дәуірі
1948 жылғы араб-израиль соғысынан және 1949 жылғы келісімдерден кейін, Жайюс Иорданияның басқаруына көшті.
In the wake of the 1948 Arab–Israeli War, and after the 1949 Armistice Agreements, Jayyus came under Jordanian rule.
1967 жылдан кейін
1967 жылғы Алты күндік соғыстан бері Жаюс Израиль оккупациясы астында. 1995 жылғы келісімдерден кейін Жаюс жерінің 26,6%-ы B аймағы деп белгіленсе, қалған 73,4%-ы C аймағы деп белгіленді. Ауыл Израиль салған кедергіге тікелей іргелес орналасқан, ал ауылдың шамамен 75 пайызы егіс жері кедергінің ар жағында қалды. Фермерлер өз жерлеріне жету үшін солтүстік немесе оңтүстік қақпасы, немесе тиісінше 943 және 979 нөмірлі қақпалардың біреуін пайдалануға мәжбүр. Екі қақпа күніне үш рет қысқа мерзімге ашылуы тиіс. 2005 жылдың маусым айында қақпалар көбінесе жабық болды, фермерлер қақпалар алдында үнемі наразылық акциялары ұйымдастырды. 2007 жылдың ақпанына қарай қақпалар күніне үш сағатқа ғана ашық болды – таңертең, түстен кейін және кешке бір сағаттан. 2002 жылы Жаюс Израиль және халықаралық қатысумен қабырғаның салынуына және өз жеріндегі поселенің кеңеюіне қарсы бейбіт науқанды бастаған алғашқы ауыл болды. The Financial Times газетінің хабарлауынша, бір кезде өркендеген Жаюс ауылының 50 пайызы қазір шетелдік азық-түлік көмегіне тәуелді, себебі олардың егіс жерлері қабырғамен бөлініп қалды. 2005 жылдың қаңтарында Та'айуш белсенділері, Гуш Шалом, Израильдің үйлерді бұзуға қарсы комитеті, Махсом Ватч және Қабырғаға қарсы анархистер, палестиналық ауыл тұрғындарымен бірге, отарлаушылардың бульдозерлері жүздеген зәйтүн ағаштарын қиратқан жерге өздерімен әкелген жүздеген зәйтүн көшеттерін отырғыза бастады. Та'айуш қозғалысының белсендісі, адвокат Виам Шбейта былай деді:
Since the Six Day War in 1967, Jayyus has been under Israeli occupation. After the 1995 accords, 26.6% of Jayyus land is defined as Area B land, while the remaining 73.4% is defined as Area C land. The village is located in an area directly affected by the Israeli built barrier and around 75 per cent of the village's farming land is on the other side of the wall. In order to get to their land the farmers need to use one of two gates, North gate or South gate, or gates number 943 and 979 respectively. The two gates are supposed to be open for three short periods a day. In June 2005, the gates were usually closed, and farmers were staging regular protests at the gates. As of February 2007, the gates are open for only three hours per day one hour each morning, afternoon and evening on average. In 2002, Jayyus became the first village to mount a non violent campaign with Israeli and international participation against the construction of the wall and the expansion of settlements on its land. According to The Financial Times, 50 percent of the once prosperous Jayyus villagers are now dependent on foreign food aid because their agricultural land has been cut off by the wall. In January 2005 Ta'ayush activists along with Gush Shalom, the Israeli Committee Against House Demolitions, Machsom Watch and Anarchists Against the Wall, together with residents of the Palestinian village, began to plant hundreds of olive saplings which they had brought with them to the plot of land where the bulldozers of the settlers had uprooted hundreds of olive trees. Advocate Wiam Shbeyta, an activist of the Ta'ayush movement, said:
"Полиция мен әскердің мәлімдемелеріне қарамастан, біз осы жерге отарлаушылардың меншік құқығын мойындамаймыз. Бұл жер Жаюс ауылының тұрғындарына тиесілі, ал отарлаушылармен байланысы бар "Geulat HaKarka" компаниясы оны оларға сатылды деген жалған айыппен бақылауға алды. Бұл мәселе әлі де заңдық қарауға алынып жатыр, біз отарлаушыларға жағдайды өздеріне қалай қажет болса солай бейнелеуге, палестиналық жерлерді тартып алуға және онда жаңа поселені құруға рұқсат бермейміз". ARIJ мәліметінше, Израиль Цофим поселені құру үшін Жаюстан 753 дунум жерді тартып алды.
"In spite of the police and army assertions, we do not recognise the ownership of the settlers over this land. This land belongs to the Jayyus villagers and the company "Geulat HaKarka" which is associated with the settlers took control of it on the false assertion that it was sold to them. The matter is still awaiting legal review, and we will not allow the settlers to dictate facts on the ground, to grab Palestinian lands and to commence establishing a new settlement on it." According to ARIJ, Israel confiscated 753 dunums of land from Jayyus in order to construct the Israeli settlement of Tzofim.
Жергілікті шығу тегі
Ауыл тұрғындары Наблус қаласының жанындағы Бейта ауылынан және қазірде тоқтатылған, Рош ХаАйн қаласының жанындағы Маджал Яба ауылынан келген.
Residents of the village originated from the village of Beita, near Nablus, and Majdal Yaba, a now depopulated village near Rosh HaAyin.