Кіріспе

Америкалық заңдық іс Stern Electronics Inc. v. Kaufman, 669 F.2d 852 (2d Cir. 1982), АҚШ-тың екінші апелляциялық округінің соты Omni Video Games компаниясы Stern Electronics компаниясы сататын Scramble ойын автоматының авторлық құқығы мен сауда белгісін бұзды деп шешкен сот ісі. Бұл іс 1980-ші жылдардың басындағы "көшірме" бейнеойындардың кең таралғандығына байланысты туды, бұл бейнеойындар үшін авторлық құқықты бұзудың ең алғашқы анықтамаларының біріне және видеоойынды авторлық құқықпен қорғалған аудиовизуалды туынды ретінде мойындаған алғашқы федералды апелляциялық сотқа әкелді. Scramble ойынын 1981 жылы жапондық Konami видеоойындарды әзірлейтін компания жасады, ал Америкада Stern Electronics сатты. Ойын алғаш рет 1981 жылдың наурыз айында АҚШ-та сатылды және Konami үшін үлкен жетістікке айналып, 1981 жылдың маусым айында сатылымдар тізімінің жоғарғы сатысына көтерілді, алғашқы бүйірлік прокрулмен ату ойыны болды. Konami-дің Scramble ойыны жарық көргеннен бір ай өткен соң, Omni өздерінің ойын автоматтарынде сол атаумен дерлік бірдей ойынды насияттауды бастады, нәтижесінде Stern Omni-ді авторлық құқық пен сауда белгісін бұзғаны үшін сотқа берді. Omni қарсы сотқа шағымданып, 1980 жылдың желтоқсанында өздерінің Scramble ойынының нұсқасы үшін ойын автоматтарының атау тақталарын тапсырыс бергенін көрсетті. Omni Konami-дің негізгі кодын көшірмегенін мәлімдеді. Аудиовизуалды дисплейдегі ұқсастықтарға қарамастан, Omni сондай-ақ Konami өз ойынына аудиовизуалды туынды ретінде авторлық құқықты тіркелте алмайды деп мәлімдеді, себебі видеоойындағы дисплей әр ойын ойналған сайын өзгереді және тұрақты емес. Сот Omni-нің аргументін қабылдамады, Scramble-дің аудиовизуалды дисплейі белгілі бір суреттер мен дыбыстардың қайталап пайдаланылуына байланысты жеткілікті түрде бекітілгенін айтты. Сот ойынның аудиовизуалды дисплейінің дерлік бірдей екенін анықтады және Omni-нің ойынына тыйым салды. Бұл сотты Omni-нің сауда белгісі туралы аргументін қабылдамауға әкелді, себебі "Scramble" белгісін пайдалану жаман ниетпен, сол атаумен көшірме ойын жасауды күтіп жасалды. Видеоойындардың аудиовизуалды туынды ретінде авторлық құқыққа ие болуы принципі Atari v. Amusement World және Midway Manufacturing Co. v. Artic International, Inc. ісінде расталды және Apple Computer, Inc. v. Franklin Computer Corp. компьютерлік бағдарламалық жасақтамасының параллель дамуынан кейін қалыптасты.

Фактілер

Konami – 1980 жылдардың басында аркадтық ойындарды жасауды бастаған жапондық музыкалық жұқатақталарды жөндеу компаниясы. Konami-нің алғашқы ойындарының бірі – Scramble атты ойын, онда ойыншы ұшақты басқарып, жауларға қару атып, оларды жояды. Ойыншы отыны бітіп қалғанға дейін немесе кедергіге шағылысқанға дейін алты түрлі деңгейді аяқтау арқылы жеңіске жетеді. Scramble алғаш рет 1981 жылдың 17 наурызында АҚШ-та сатылды, бұл Konami-нің алғашқы табысы болды және 1981 жылы Жапониядағы ең табысты аркадтық видео ойындарының 14-ші орнына ие болды. 1980 жылдың қараша айында Stern Electronics компаниясы Omni Video Games компаниясын Astro Invaders авторлық құқығын бұзды деп сотқа берді, ал Omni Zygon деп аталатын дерлік бірдей ойынды сатуды тоқтату туралы алдын ала шешімге келісті. Stern сондай-ақ Omni компаниясын Scramble сауда белгісін және ойынға қатысты авторлық құқықты бұзды деп сотқа берді, ал Omni Stern компаниясын «Scramble» белгісіне қатысты жалпы құқықты бұзды деп қарсы сотқа берді. Stern ойынның бейнежазбасын АҚШ Авторлық құқық кеңсесіне жіберді. Апелляциялық сот төменгі соттың Omni компаниясының «Scramble» белгісін пайдалануының адал ниетпен болмағаны туралы шешімін де қолдады, олар Stern компаниясының ойынының жарыққа шығуы мен Omni компаниясының одан үлгі алуын күтіп отырды. 1988 жылға қарай авторлық құқық заңнамасы «қиялға толы жаратылыстар мен кейіпкерлерді қамтитын ойын-сауық бағдарламаларын қорғаудан бастап, бұл қорғанысты өте аз немесе мүлдем шығармашылық ерекшеліктері жоқ өнімділік бағдарламаларының пайдаланушы интерфейсіне дейін кеңейтуге мүмкіндік берді». 1982 жылғы «Авторлық құқық заңның бейнеойындарға бейімделуі» атты мақаласында Томас Хемнес видеоойындарға қатысты сот істерінде айыпталушылардың өтініштеріне «авторлық туындының түпнұсқасы компьютерлік бағдарлама» деген аргументті қосуы жиі кездесетінін атап өтті. Бұл аргумент әрқашан сәтсіз аяқтады. Хемнес соттың Scramble-ға қатысты ұстанымын қорытындылады, аудиовизуалды бейнелеу авторлық құқықпен қорғалуға жеткілікті түрде түпнұсқалық, тіпті негізгі код жеке өмір сүрсе де, авторлық құқықпен қорғалуға лайық. Видеоойындар бекітілген аудиовизуалды туындылар болып табылады деген принцип Atari v. Amusement World ісінде расталды. The University of Pennsylvania Law Review бұл істі талапкердің авторлық құқығын қорғауын күшпен жүзеге асырған алғашқы іс ретінде келтіреді, кейіннен бұл қорғаныстың ауқымын шектеуге бағытталған істерге дейін жалғасты – бұл тенденция 2013 жылғы Spry Fox v. Lolapps және Tetris Holding v. Xio Interactive авторлық құқықтарына қатысты істерге дейін жалғасты.