Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1343 жылғы Польша мен Тевтон ордені арасындағы бейбіт келісім, Ресей мен Пруссияның Наполеон I-ге қарсы одағы.
1343 peace treaty between Poland and the Teutonic Order
the alliance between Russia and Prussia against Napoleon I
Калиш шарты (Pokój kaliski, Vertrag von Kalisch) – 1343 жылғы 8 шілдеде Калиш қаласында Польша Корольдігі, король Казимир III Ұлы басшылығымен және Тевтон ордені, Тевтон орденінің Ұлы магистрі Людольф Кёнг фон Ватцтау басшылығымен жасалған бейбіт келісім.
The Treaty of Kalisz (Pokój kaliski, Vertrag von Kalisch) was a peace treaty signed on 8 July 1343 in Kalisz, concluded by the Kingdom of Poland under King Casimir III the Great and the State of the Teutonic Order under Grand Master of the Teutonic Order Ludolf König von Wattzau.
Контекст
Келісім 1326/1327 жылдары басталған Польша-Тевтон соғысын ресми түрде аяқтады. Бұл соғыстан кейін туған, 1308 жылдан бері Тевтон орденінің иелігінде болған және 1309 жылғы Солдин келісімі арқылы Бранденбург маркграфтарымен заңды меншігі деп саналған Померелия, оның ішінде Гданьск аймағына қатысты ұзақ дипломатиялық шиеленістерге нүкте қойды. Калиш шартында король Казимир III болашақта Померелияға, сондай-ақ Чельмно және Михалов жерлеріне талап тақымын көтермеймін деп міндеттенді. Мұның орнына король Казимир III 1329 және 1332 жылдар аралығында Тевтон ордені басып алған Куявия және Добжинь жерлерін қайтарып алды. Бейбіт келісім сонымен қатар жеті қаланы бекітті: Үлкен Польшадағы Познань мен Калиш, Куявиядағы Влоцлавек және Бжесць Куявский, ал Кіші Польшадағы Краков, Сандомирж және Новы Сонч. Бұл бейбіт келісім Польша үшін аумақтық құнсыздықтарды білдірді, бірақ поляк мемлекетінің мүддесі тұрғысынан оны жасау қажет болды. 1339 жылғы Авиньондағы Папалық Курияның "Процесс варшавский" ісінде Куявия мен Добжинь ғана емес, сонымен қатар Померелия, оның ішінде Гданьск, Чельмно және Михалов жерлері Польшаға тиесілі деген үкім шығарылса да, Тевтон ордені мемлекеті оларды өз еркімен қайтармады.
The Treaty formally concluded the Polish Teutonic War which began in 1326/1327. It put an end to the long running diplomatic clashes over Pomerelia including Gdańsk that ensued the War, an area that the Teutonic Order had in its possession since 1308, and which it viewed as its legal property since the conclusion of the Treaty of Soldin (1309) with the Margraves of Brandenburg. In the Treaty of Kalisz, King Casimir III, undertook in the future to raise no claims on Pomerelia as well as Chełmno Land and Michałów Land. In exchange, King Casimir III regained Kuyavia and Dobrzyń Land, which had been conquered by the Teutonic Order between 1329 and 1332. The peace agreement also confirmed seven cities: Poznań and Kalisz in Greater Poland, Włocławek and Brześć Kujawski in Kuyavia, as well as Kraków, Sandomierz and Nowy Sącz in Lesser Poland. This peace treaty meant territorial concessions from Poland, but from the point of view of the Polish "raison d'état" it had to be concluded. Despite the verdict of the Papal Curia in Avignon in the Proces warszawski 1339, stating that not only Kuyavia and Dobrzyń Land, but also Pomerelia including Gdańsk, Chełmno Land and Michałów Land belonged to Poland, the State of the Teutonic Order did not give them away voluntarily.
Өмірбаян
1343 жылғы Калиш келісіміне қол қойылғанға дейін Польшаның даулы монархымен ұзақ дипломатиялық және құқықтық тартыстар болды. Бұған қоса, Рим папасының шіркеу соты да шақырылды. Папа Бенедикт XII 1339 жылғы Proces warszawski (Папа Бенедикт XII-нің елшілері алдындағы понтификалдық төрелік сот процесі, Польша мен Тевтон ордені арасындағы, Польшаның даулы жерлерді қайтару бойынша шешім шығарған және 194,500 Грзюна сомасында өтемақы белгілеген) шешімін қолдамады. Асканиялықтарға Померанияны беру, бұрын Римдік-Герман императоры Фредерик Барбаросса тұсында болған, 1295 жылдың 8 қаңтарында Мюльхаузенде жаңаланды. Бенедикт XII-нің ізбасары, Папа Клемент VI Тевтон орденінің одақтасы болды. Пап Куриясы Тевтон орденінің жағына шыққанда, осы жағдайларда король Казимир III олармен соғысуға немесе бейбіт келісімге келуге мүмкіндігі болды. Алайда, оның өмірінде мұндай қалпына келтіру мүмкін емес екенін түсінгендігімен, оңтүстік-шығысқа қарай (Галиция-Волыния корольдігінде) одан да ірі аумақтарды қайтару және кеңейтуді жалғастырды. Дегенмен, король Казимир III (және одан кейінгі ұрпақтары) Померания герцогы атағын қолдануын тоқтатпады. Бұл келісімнің бір тармағында оның аталған жерлердің жоғары билеушісі екені мойындалған. Сонымен қатар, келісім Польшаның Тевтон орденінің жерлерге құқығын мойындауына жол бермеді, осылайша олардың мәртебесі құқықтық беймәлімдік күйінде қалды. Польша өз талаптарынан бас тартты, бірақ Тевтон орденінің талаптарын мойындамады.
The conclusion of the Treaty of Kalisz in 1343, was preceded by lengthy diplomatic and legal wrangling with a contentious Polish monarch. The ecclesiastical court of the Pope was also called upon. Pope Benedict XII did not uphold the judgements of the Proces warszawski 1339 (a pontifical arbitration court process before envoys of Pope Benedict XII, between Poland and the Teutonic Order, that ruled in Poland's favour for the return of the disputed lands and awarded compensation in the amount of 194,500 Grzywna), This enfeoffment of the Ascanians with Pomerania, that had already taken place under the Roman German Emperor Frederick Barbarossa, was renewed on 8 January 1295, in Mühlhausen. The successor to Benedict XII, Pope Clement VI turned out to be an ally of the Teutonic Order. When the Papal Curia sided with the Teutonic Order, under these conditions, King Casimir III could either fight with them or make peace. Realising, however, that such a recuperation might prove impossible in his lifetime, whilst pursuing territorial recuperation and expansion south eastward (in the Kingdom of Galicia–Volhynia) with even larger territories. However, King Casimir III (and subsequently his successors) did not stop using the title of Duke of Pomerania. This was based on a clause of the treaty that recognised he had been the suzerain of the concerned lands. Additionally, the treaty did not have Poland recognise the right of the Teutonic Order to the lands, leaving their status in a legal limbo. Poland had relinquished its claims but without recognising those of the Teutonic Order.
Мұра
Нәтижесінде, Померелия мәселесі шешілмей тұрғанмен, осы келісім-шарт Польша Корольдігі мен Тевтон ордені арасында 66 жылға бейбітшілік орнатуға әкелді, бірақ 1409 жылғы Польша-Литва-Тевтон соғысы осы бейбітшілікті бұзды. 1466 жылғы Екінші Торн бейбіт шартымен Польша Корольдігі Померелия жерлерін қайтарып алып, оларды Корольдік Пруссия құрамына қосты.
As a result, while Pomerelia remained a subject of contention, the treaty was followed by 66 years of peace between the Kingdom of Poland and the Teutonic Order, until the conflict erupted again in the Polish–Lithuanian–Teutonic War of 1409. By the Second Peace of Thorn in 1466, the Crown of the Kingdom of Poland regained the Pomerelian lands, which were then incorporated into Royal Prussia.