Кіріспе
1980 жылғы Адриен Ричтің эссесі "Міндетті гетеросексуалдық және лесбияндық өмір" – Адриен Ричтің 1980 жылғы эссесі. Ол 1986 жылғы "Қан, нан және поэзия: таңдалған проза 1979-1985" кітабында да жарияланды және 60-шы, 70-ші және 80-ші жылдардың соңындағы радикалды феминизм қозғалысының бір бөлігі болды.
"Compulsory Heterosexuality and Lesbian Existence" is a 1980 essay by Adrienne Rich, which was also published in her 1986 book Blood, Bread, and Poetry: Selected Prose 1979 1985 as a part of the radical feminism movement of the late '60s, '70s, and '80s.
Қорытынды
"Міндетті гетеросексуалдық және лесбияндық өмір" - лесбияндық көрінуді, лесбияндық сексуалдық құрылымдарды және әдебиеттік сынның лесбияндыққа қатысты рөлін ойластыруға және өзгеріске шақыруға арналған мәтін. Адриен Рич гетеросексуалдықтың адам инстинкттеріне бітімдік емес, көптеген мәдениеттер мен қоғамдарға әйелдерді бағынышты жағдайға түсіретін институт екенін айтады. Ол феминистік зерттеу әдебиеттерінен лесбияндық өмірдің жойылуына қарсы тұру үшін жазылған. Мақсаты жік салу емес, гетеросексуалдық феминистерді гетеросексуалдықты әйелдерді әлсіздендіретін саяси институт ретінде қарастыруға және оны өзгертуге шақыру. "Міндетті" дегеніміз – талап етілетін немесе міндетті, ал "гетеросексуалдық" – барлық романтикалық қарым-қатынастардың ер және әйел арасында болуы деген болжам. Гетеросексуалдықтың қалыптылығы мен оған қарсылық білдірудің екеуі де саяси мәні бар. Адриен Рич гетеросексуалдықтың әйелдерге "физикалық, экономикалық және эмоционалдық қол жеткізу құқығын" ашатын саяси институт екенін айтады. Ол әйелдерді еркектерге емес, басқа әйелдерге назар аударуға шақырады және лесбияндықты феминизмнің жалғасы ретінде бейнелейді. Рич әйелдердің әлеуметтік және экономикалық қолдау үшін, сондай-ақ ересек сексуалдығы мен психологиялық толықтыру үшін еркектерге тәуелділігі туралы түсінікке қарсы тұрады. Ол лесбияндық тәжірибені жақсырақ түсінуді қалайды және мұндай түсінік пайда болғаннан кейін, шекаралар кеңейеді және әйелдер "эротиканы" әйелдер тұрғысынан сезіне алады деп сенеді. Әйелдерге осы физикалық, экономикалық және эмоционалдық қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін Рич Кэтлин Гоуфтың (әлеуметтік антрополог және феминист) әзірлеген "архаикалық және қазіргі қоғамдардағы ерлер билігінің сегіз сипаттамасын" ұсынады. Анықтамамен бірге Рич "лесбияндық" терминін үш бөлек анықтама арқылы анықтауға кіріседі. Біріншіден, Рич лесбияндық өмірді осы институтқа қарсы тұру актісі ретінде, сонымен қатар жеке таңдау ретінде қарастырады, ал радикалды лесбияндық принципінің өзі лесбияндықты қажетті деп санайды және оның өмір сүруін гетеросексуалдық саяси ықпал аймағынан тыс деп есептейді. Содан кейін, "Лесбияндық сәйкестігі – негізінен әйелдерге байланысты, жыныстық және эмоционалдық жағынан еркектерден тәуелсіз әйелдің өзіндік сезімі". Соңғысы, лесбияндық континуум ұғымы, әйелдердің жыныстық байланысы әйелдердің өзін-өзі тануын сезінудің жалғыз жолы екенін көрсетеді. Лесбияндық континуум – бұл жалпы "әр әйелдің өмірі мен бүкіл тарихы бойынша әйелге қатысты тәжірибелердің диапазоны, әйелдің басқа әйелмен жыныстық қатынасқа түскені немесе оған ниеттенгені ғана емес". Төменде еркек билігінің әйел сексуалдығын басуын көрсеткен сипаттамалар келтірілген. Әйелдерге еркек сексуалдығын күштеп таңу: зорлау, инцест, азаптау, еркектер әйелдерден жақсырақ екені туралы үнемі хабар, қоғамдағы әйелдерден жоғары. Олардың еңбегін өндірісті бақылау үшін пайдалану: әйелдер бала таңдауға, аборт жасауға, бала тууды бақылауға және одан да көп, мұндай нәрселер туралы білімге қол жеткізе алмайды. Балаларын бақылау: аналыққа жарамсыз деп есептелетін лесбиянка аналар, қоғам мен соттардың еркектерге пайда тигізетін заңсыз әрекеттері. Шектеу: әйелдер өз киімдерін таңдай алмайды (әдемі киім әйелге тән деп есептеледі), толық экономикалық тәуелділік, жалпы өмірлік мүмкіндіктер шектеулі. Ерлер арасындағы сауда: әйелдерді әкелері сыйға береді немесе күйеулері өз пайдалары үшін әйелдерді қонақ ретінде пайдаланады. Әйелдердің шығармашылығын шектеу: еркектер қоғамға көбірек сіңген (олар көбірек қатыса алады, мәдени жағынан маңызды). Білімге қол жеткізуден бас тарту: "Ұлы үнсіздік" (тарихта лесбияндық өмір туралы ешқашан айтылмау), кәсіби әйелдерге қатысты кемсітушілік. Барлық сипаттамалар әйелдердің сексуалдығын жоққа шығарудың кез келген өзгерісті, шығармашылықты және әйелдердің экономикалық дамуын бақылау мен басу құралы екенін көрсетеді. Лесбияндық сәйкестігінің мәні әйелдердің басқа әйелдермен жыныстық қатынастарында емес. Бұл олардың міндетті гетеросексуалдыққа қарсы тұруы, әйелдерді еркектерге эротикалық энергияларын жұмсауға мәжбүрлейтін мәдени жүйе. Жоғарыда айтылғандардың бәрі еркектерге әйелдерді тарихи, мәдени және қазіргі уақытта маңызды деп есептемеуге мүмкіндік беретін күштер. Сипаттамалар қоғам әйелдерді қоғамдық және жеке салалардың екеуінде де қатыстырудың қажетті екенін ұмытып қалғанын көрсетеді. Сонымен қатар, әйелдің сексуалды таңдауына немқұрайлылық оның қоғамдағы орнының төмен және, ең бастысы, еркектен екіншілік екендігін ойлауға әкелді. Ричтің үнемі қайталайтын пікірі – тарихтағы лесбияндық тәжірибелердің жойылғандығы (құжаттардың жоғалуы немесе жалпы жоюы) қоғамды лесбияндық тәжірибеге ие болудың немесе вообще лесбиян болудың көптеген еркектер мен әйелдер үшін "басқаша" және қабылдаусыз екенін сезінуге әкелді. Рич әйелдердің гетеросексуалдыққа бейімділігі болмауы мүмкін екенін, бірақ оның қоғам тарапынан таңылғанын, басқарылғанын, ұйымдастырылғанын және насихатталғанын айтады. Мысалы, жұмыс орнында лесбиян әйелдер көбінесе сексуалдандырылады және "гетеросексуалды әйел" рөлін ойнауға мәжбүр болады. Рич былай дейді: "Әйелдер жұмыстарын сақтау үшін сексуалдық қысымға ұшырайды және ынталы және құлшыныспен гетеросексуалды түрде мінез-құлық танытуды үйренеді. Жұмыс орнында сексуалдық ұсыныстарға шешіліспен қарсылық білдірген әйел "құрғақ және сексуалды емес немесе лесбиян" деп айыпталады". Ол әйелдердің күн сайын гетеронормативтілікті қолдайтын мифтер мен нормалар туралы хабар алатынын айтады. Рич бұл мифтердің қабылданғанын, лесбияндықтардың ауру деп қарастырылуы немесе жоққа шығарылуы салдарынан деп санайды. Шындығында, Рич "лесбияндық" терминіне қарсы шығады, оны stigmatized clinical термин деп санайды, орнына "лесбияндық өмір" терминін қолдануды ұсынады, ол лесбияндық жаратылысының тарихи және қазіргі уақыттағы болуын көрсетеді және әйелге қатысты тәжірибелердің толық диапазонын қамту үшін "лесбияндық континуум" терминін қолдануды ұсынады; ол қоғам тарихи түрде пайдаланған шектеулі және клиникалық терминдерге қарсы тұру үшін жаңа түсінік пен тілді жасау қажет деп санайды. Рич әйелдер лесбияндық өмірді тек сексуалдықтан гөрі көбірек деп қарағанда, әйелдер арасындағы "негізгі қарқындылықтың" көбірек түрлері қабылданады деп санайды. Тарихтың белгілі бір кезеңдерінде гомосексуал еркектер мен лесбияндықтар әлеуметтік өмірді бөлісіп, қоғамға қарсы ортақ күресті мойындады; бірақ Рич лесбияндық тәжірибені еркек гомосексуалдығының нұсқасы ретінде қарастыру оны жоққа шығару, әйел тәжірибесін және оның әкелген шындықтарын жоққа шығару, лесбияндық тарихты бұрмалау екенін айтады. Басқаша айтқанда, ол гетеросексуалдықтың тарихи және мәдени тұрғыдан еркектер тарапынан ғана болудың жалғыз жолы ретінде құрылғанын айтады, осылайша еркектердің қажеттіліктерін қанағаттандыруға мүмкіндік береді. Бірақ егер біз осы идеологияны ұмытып, нені қалайтынымызды көру үшін тәжірибе жасасақ, онда бұл шынымен әйелдің шешімі болуы мүмкін, еркектің емес. Рич тіпті 12 және 15 ғасырлардағы бегуин деп аталатын әйелдердің бірлесіп тұрған, жұмыс істеген және еңбек еткенін лесбияндық континуумның бір бөлігі ретінде қарастырады. Рич "лесбиян" сөзінің тек сексуалдық тартымдылық пен физикалық актіден гөрі, әйелдердің бірдей тәжірибелерден өтуі кезінде бөлісетін эмоционалдық және күшті байланыс екенін білдіретінін ойлайды. Сонымен қатар, Рич гетеросексуалдықтың уақыт өте келе құрылған табиғи жол болса, онда оның мысалындағы әйелдер сияқты әйелдер қоғамда бұзылғандар ретінде қарастырылатынын түсіндіреді. Рич жақсы, жаман, дұрыс немесе бұрыс деген мәселенің егжей-тегжейлі және субъективті екенін көрсетеді. Ол адам "лесб..." терминін түсінгенде ғана...