Кіріспе

Басқалармен эмоционалды байланыс құруға қабілетсіздік және/немесе мүддесіздік

Психологияда эмоционалдық ажырату, сондай-ақ эмоционалдық тұншығу деп те аталады, бұл адамның басқалармен эмоционалды байланысының болмауы, себебі қаламаған жағдай немесе мазасыздықпен күресудің позитивті тәсілі болуы мүмкін. Мұндай күресу стратегиясы, сезімге бағытталған күресу деп те белгілі, мазасыздық тудыруы мүмкін жағдайлардан қашу үшін қолданылады. Бұл эмоционалды байланыстардан жалтартуды білдіреді. Эмоционалдық ажырату стрестік жағдайға уақытша реакция немесе дербеслендіру-дерреализация синдромы сияқты созылмалы жағдай болуы мүмкін. Кейбір антидепрессанттар да осыған себеп болуы мүмкін. Эмоционалдық тұншығу, сондай-ақ аффекттің төмендеуі деп те аталады, шизофренияның негативті симптомдарының бірі болып табылады.

Белгілері мен симптомдары

Эмоционалдық ажырау басқа психикалық симптомдар сияқты сырттан көрінбеуі мүмкін. Эмоционалды оқшаулану диагнозы қойылған науқастарда эмоцияны білдіру, басқаларға деген эмпатияны сезіну немесе күшті эмоционалды байланыстар құру қабілеті төмендейді. Сондай-ақ, науқастарда көптеген қысылыс және стресс тәрізді ауруларға шалдығу қаупі артады. Бұл жеке қарым-қатынастарды құру мен сақтауда қиындықтарға әкелуі мүмкін. Адам санасы басқа нәрсеге ауысып, алаңдаған немесе "толыққанды емес" көрінуі мүмкін, немесе эмоционалдық мінез-құлық қажет болғанда, толыққанды қатысқандай көрініп, тек зияткерлік әрекеттерді ғана көрсетуі мүмкін. Олар сүйгіш отбасы мүшесі болуда қинала алады, немесе бұрынғы жарақаттармен байланысты әрекеттерден, орындардан және адамдардан қашып жүруі мүмкін. Олардың ажырауы назардың төмендеуіне, соның салдарынан есте сақтау проблемаларына және ең нашар жағдайда, амнезияға алып келуі мүмкін. Кейбір жағдайларда, олар эмпатияны беру немесе қабылдауда үлкен қиындықтарға тап болады, бұл нарциссистік тұлғалық бұзылыстың спектрімен байланысты болуы мүмкін. Сонымен қатар, эмоционалдық сезімнің күйдіруі (эмоционалдық бұлу) ремиссия сапасымен кері байланысты. Науқаста эмоционалдық сезімнің күйдіруі болғанда, жағымсыз симптомдардың жоғалуының ықтималдығы өте төмен. 4-12 жастағы балаларға жасалған зерттеуде, агрессия және антиәлеуметтік мінез-құлық белгілері эмоционалдық ажыраумен байланысты екені анықталды. Зерттеушілер бұл эмоционалдық ажыраудың ерте белгілері болуы мүмкін екенін анықтады, сондықтан ата-аналар мен дәрігерлерге болашақта үлкен проблемаларды (мысалы, эмоционалдық ажырауды) болдырмау үшін осы белгілері бар балаларды мінез-құлық проблемаларына қатысты бағалау ұсынылды. Депрессиямен емделген пациенттерде, Ауруханалық Қысылыс және Депрессия Шкаласы (HADS) бойынша жоғары ұпал жинаған және еркек болған жағдайда, эмоционалдық сезімнің күйдіруінің жоғары деңгейі байқалды (бірақ жиілік айырмашылығы шамалы болды).

Қайырмақ

Депрессияның кейбір ауырлық деңгейлерін бағалау шкалалары эмоционалдық тітіркенудің деңгейі туралы мәлімет берсе де, көптеген симптомдар жеткілікті жамылмайды. Бұл мәселені шешуге бағытталған әрекет – Оксфорд депрессиялық сауалнамасы (ODQ), ол эмоционалдық тітіркену симптомдарын толық бағалау үшін арнайы жасалған шкала. ODQ үлкен депрессиялық бұзылысы (MDD) бар пациенттерде эмоционалдық тітіркенудің жеке деңгейін бағалау мақсатында әзірленген. Тағы бір шкала, Антидепрессанттардың эмоционалдық жанама әсерлері жөніндегі Оксфорд сауалнамасы (OQESA) сапалық әдістерді пайдалана отырып жасалды. Эмоционалдық тітіркенудің себебі көбінесе антидепрессанттар болады, әсіресе серотонинді кері қабылдауды тежеушілер (SSRIs), олар MDD-да және басқа психикалық ауруларда қосымша ем ретінде қолданылады. MDD-мен ауыратын адамдар да эмоционалдық тітіркенуді сезінеді. Шизофрения көбінесе теріс симптомдармен, экстрапирамидалық белгілермен (EPS) және депрессиямен бірге жүреді. Соңғысы эмоционалдық тітіркенумен байланысты және қазіргі әсерлердің маңызды бөлігін құрайды. Жалпы алғанда, шизофрения адамдардың эмоцияны түсіну қабілетінде бұрмалауларға әкеледі, олардың барлығы клиникалық тұрғыдан эмоционалдық тітіркену симптомдары ретінде қарастырылады. Шизофрениямен ауыратын адамдар азырақ эмоциялық тәжірибе алады, азырақ эмоциялық өрнек көрсетеді және басқа адамдардың эмоциялық тәжірибесін және/немесе өрнегін тануда қиындықтар туындайды. Сол жақ жартышардың базальді ганглиялық инсультінен (LBG инсульт) кейін депрессиямен бірге фронтолимбикалық белсенділіктің өзгеруі эмоционалдық тітіркенуге ықпал етуі мүмкін. LBG инсульттері депрессиямен байланысты және көбінесе базальді ганглиялардың (BG) бұзылуынан туындайды. Мұндай бұзылулар науқастың эмоциялық қабылдауын және тәжірибесін өзгертеді. Жақындарынан айырылу немесе жақынын жоғалту да эмоционалдық ажырауға себеп болуы мүмкін. "Эмоционалдық тітіркену", яғни, диссоциация, деперсонализация немесе оның созылмалы түрінде деперсонализациялық бұзылыс. Эмоциядан ажырау, бұл эмоциядан үзілу, травмалық балалық шақ оқиғалары кезінде, мысалы, зорлық-зомбылық немесе қорлыққа ұшырағанда, тірі қалу дағдысы ретінде жиі қолданылады. Осы механизмді үнемі пайдаланғаннан кейін, ол күнделікті стреске жауап ретінде қалыптасуы мүмкін. Эмоционалдық ажырау, эмпатиялық байланысқа түспеу шешімімен қолдау көрсетілген, қатыгездік пен зорлық-зомбылық әрекеттеріне жол береді. Әлеуметтік оқшаулану, мысалы, жазалау және ата-аналық бөліну, адамды жабылып тастау шешімдерінің басқа мысалдары, бұл шеттетілген тарап үшін психологиялық травма тудырады.