Кіріспе

Муколипидоз – ағзаның жасушалар ішіндегі әртүрлі заттардың қалыпты алмасуын жүзеге асыру қабілетіне әсер ететін генетикалық метаболизмдік бұзылыстардың тобы. Бұл ауруларға алғаш ат қойылғанда, муколипидоздың көрінісі мукополисахаридоз бен сфинголипидозға ұқсас болғандықтан осы есімдермен аталып келді. Аталған жағдайларды биохимиялық тұрғыдан зерттеу нәтижесінде оларды жіктеу тәсілі өзгерді. Тарихи тұрғыдан, төрт жағдай (I, II, III және IV типтері) муколипидоз деп белгіленген. Дегенмен, I тип (сиалидоз) қазір гликопротеиноз ретінде жіктеледі.

ІІ және ІІІ МЛ

Қалған екі түрі тығыз байланысты. II және III типті муколипидоздар (ML II және ML III) N-ацетилглюкозамин-1-фосфотрансфераза ферментінің жетіспеушілігінен пайда болады, бұл фермент N-байланысты гликопротеиндердегі мақсатты көмірсутек қалдықтарын фосфорлап белгілейді. Бұл фосфорлау болмаған жағдайда, гликопротеиндер лизосомаларға бағытталмайды және жасушадан шығып кетеді.

Генетика

Муколипидоздар аутосомалық рецессивті жолмен мұраға беріледі, яғни бала екі ата-анасынан кемістік геннің бір-бірден екі данасын алғанда ғана пайда болады. Егер екі ата-анасында да кемістік ген болса, олардың әр баласының муколипидозға шалдығу ықтималдығы төрттен бірін құрайды. Сонымен қатар, әр баланың кемістік геннің тек бір данасын мұраға алу мүмкіндігі екіден бірін құрайды. Бір ғана кемістік генді алып жүрген адамдар тасымалдаушылар деп аталады. Бұл адамдар ауруды дамытпайды, бірақ олар өз балаларына кемістік генді беріп жіберуі мүмкін. Муколипидоздың кейбір түрлеріне байланысты кемістік гендер белгілі болғандықтан, кейбір жағдайларда тасымалдаушыларды анықтау үшін тестілеу жүргізуге болады.

Диагностика

МЛ диагнозы клиникалық белгілерге, толық медициналық тарихқа және белгілі бір зертханалық тесттерге негізделеді. Аурудың белгілері әдетте туған кезде немесе ерте балалық шақта пайда болады. Ерте белгілері қаңқа аномалиялары, көру проблемалары және дамудағы кешігулерді қамтуы мүмкін. Ақыл-ой қабілеттерінің нашарлауы және физикалық дамудың маңызды кезеңдеріне жетудегі қиындықтар да мүколипидоздың салдары болуы мүмкін.

Емдеу

Қазіргі уақытта бұл ауруды емдеуге арналған белгілі бір ем немесе арнайы терапия жоқ. Дегенмен, кейбір симптомдарды жеңілдету үшін бірнеше терапиялық тәсілдерді қолдануға болады. Сөйлеу терапиясы және физиотерапия диагнозы қойылған баланың моторлық және сөйлеу дамуындағы кешігулерге көмектесуі мүмкін. Егер пациентке қажет болса, темір және В12 витамині сияқты қоректік толықтырулар да қажет болуы мүмкін.