Кіріспе

Гримьор практикалық каббала

Сефер Разиел ХаМалах ("Разиел періштесінің кітабы") – орта ғасырларда жазылған, негізінен еврей және арамей тілдеріндегі практикалық каббала гримьоры. Кастилияның Альфонсо X тұсында жасалған 13 ғасырғы латын тіліне аудармасы – Liber Razielis Archangeli бізге жеткен.

Мәтіндік тарихы

Бахир және Сефер Йецира сияқты тағы да басқа ескі мәтіндердей, Сефер ХаРазиел де бірнеше нұсқада сақталған. Кітаптың 13 ғасырға дейін жазылғанына дәлел жоқ, бірақ оның атауы кейінгі дәуірдегі басқа бір сиқырлы еңбекте – «Мұсаның қылышында» еске алынғандықтан, оның кейбір бөлімдері соңғы антикалық дәуірге дейін жетеді. Кітапта Разиел періште Адамға уахи бергені айтылады. Санаулы тарихшылар оны ортағасырлық туынды деп есептейді, өйткені кітаптың негізгі мазмұнына сүйенген цитаталар тек 12 ғасырда ғана пайда бола бастады. 1153 жылы «Шығу» кітабына түсіндірме жазғанда Ибн Эзраға оның кем дегенде бір бөлігі белгілі болған. Ортағасырлық нұсқаның мүмкін авторларының бірі – Вормс қалалық Елазар, себебі Сефер Галей Разия, кейіннен қазіргі Сефер Разиелге айналған, оған түрлі діни көзқарастарды ұстанатын адамдардың жазбалары қосылған. Якоб Эмденнің сөзіне қарағанда, оны Авраам Абулафия жинаған.

Мазмұны

Ол Sefer Yetzirah және Sefer HaRazim "Сырлар кітабына" көп сіңірілген. Оның жеті трактатқа дейін қамтитын бірнеше қолжазба нұсқалары бар. Сефер Разиелдің баспа нұсқасы бес кітапқа бөлінген, олардың кейбіреулері Жаратылыс туралы мистикалық мидраш нысанында. Онда кеңейтілген періштетану, зодиактың сиқырлы қолданылуы, гематрия, Құдайдың есімдері, қорғау сипаттағы дұғалар және сиқырлы емдік талисман жазу әдісі келтірілген. Liber Razielis-тің алтыншы кітабы Сефер хаРазим негізінде жазылған, түрлі қосымшалармен, соның ішінде Сефер Адамнан алынған "Адамның дұғасы" бар. Бұл кітап неміс қайта өрлеу дәуіріндегі сиқыр өнерінде танымал болды, Иоганнес Хартлиб Пикатрикспен бірге оны некромантияның ең қорқынышты туындыларының бірі деп атады. Адамның дұғасын Кузалық Николай екі уағызда (Sermo I, 4, 16.25; Sermo XX, 8, 10 13) қайта жазса, Иоганн Реухлин оны De Arte Cabbalistica еңбегінде пайдаланған. Конрад Боллстатер 15 ғасырда "Адамның дұғасының" латын тіліндегі нұсқасы Cgm 252-де интерполяция екенін көрсеткен, бірақ Разиелді Рафаэльмен, ал Сетті Семмен алмастырған.

Білім ағашы

Адам Құдайға дұға жасап, жылан алдаған әйелі Хауаның сөзіне құлақ салғаны үшін кешірім сұрады. Разиел кітабында айтылғандай, Құдай ең жоғарғы періште Разиелді Адамға жер бетіндегі өмір мен жаратылыстың рухани заңдарын, оның ішінде планеталар, жұлдыздар туралы білімді үйрету үшін жіберді. Разиел періште Адамға сөйлеудің, ойдың және адам жанының күшін физикалық дене мен осы дүниенің шегінде үйретті, яғни физикалық және рухани өмірді осы дүниеде үйлестіруге қажетті білімді берді. Разиел періште сөйлеудің күшін, 22 еврей әрпінің энергиясын, олардың комбинацияларын және есімдердің мағыналарын үйретеді.

Адам ата мен Ыбырайым

Яһуди дәстүрлеріне сәйкес, Разиел періште Адамды үйрету үшін жерге жіберілді, ал Ыбырайымның рухани жоғарылығына байланысты Разиел қайта оралып, Ыбырайымға барлық рухани білім мен рухани заңдарды үйретті. Разиел Адам мен Ыбырайымға Табиғат жолын үйрету үшін жерге жіберілді. "Разиел кітабы" астрологиядан бастап, жаратылыстың өмірлік энергиясы рухани әлемдегі ойдан қалай басталатынын, содан кейін бұл физикалық әлемде сөз бен іс-әрекет арқылы көрініс табатынын түсіндіреді. Кітапта осы жердің мәңгілік, құдайға жақын жаратылыс өмірлік энергиясы – махаббат екені, сондай-ақ дүниеге келудің, өлімнің, жанның қайта тууының рухани заңдары және "өзгеріс" туралы көптеген рухани заңдар баяндалған.

Гептамерон

Петрус де Апоноға жатқызылатын "Хептамерон" кітабы "Разиел кітабына" негізделген.

Басылымдар

Разиал періште. Амстердам (1701) Хабад Любавич кітапханасы. Толық мәтін PDF нұсқасы, иврит тілінде, HebrewBooks.org сайтынан. Стив Саведоу (аударған), Сефер Резиал Хемелах: Періште Разиал кітабы, Red Wheel/Weiser (2000), Періште Разиел кітабы. І том / Иврит және арамей тілдерінен аударма және түсіндірмелер авторы: Е. В. Кузьмин; редакция және алғы сөз авторы: Б. К. Двинянинов. – Санкт-Петербург: Мәдениет академиясының ғылыми-зерттеу институты, 2020. – 264 б. : суреттері бар, – (Code Grimoire сериясы). (на русском языке) Періште Разиел кітабы. II том / Иврит және арамей тілдерінен аударма, соңғы сөз және түсіндірмелер авторы: Е. В. Кузьмин; редакция және алғы сөз авторы: Б. К. Двинянинов. – Санкт-Петербург: Мәдениет академиясының ғылыми-зерттеу институты, 2021. – 512 б. : суреттері бар, – (Code Grimoire сериясы). (на русском языке)