Кіріспе

Szigetvár (Зигетвар, Inselburg, Großsiget) – Мажарстанның оңтүстігіндегі Баранья округінің қаласы. Атауы «Sziget» (Арал) және «vár» (Қала) сөздерінен құралған күрделі сөз. 2011 жылдың қазан айында қала Венгрия Парламентінен «Civitas Invicta» құрметті атағын алды. Қазіргі таңдағы халқы 12 000 адамды құрайды.

Ежелгі тарих

Қала мен оның төңірегіндегі жерлер тарихқа дейінгі дәуірде қоныстанған, бұл неолит және қола дәуіріне жататын археологиялық қазбалармен (тас балталар, торының салмақтары, сүйектер) расталған. Кельттер, римдіктер және аварлардың билігінен кейін, 900 жылға дейін бұл аймақ венгрлер тарапынан бағындырылды.

Сигетвар қаласының құрылуы

Зигет деген атпен елдімекеннің пайда болуы 1391 жылға дейін барып жетеді, осы жылы Антеми есімді бай грек отбасы жақын төбелер мен ормандарға қоныстанды, бұл шамасы 1360 жылдары Османлының Эдирне (Адрианополь) мен Пловдив арасындағы жерлерді басып алуынан кейін болған. Сзигет бекінісі 1420 жылы Озсват Антеми (Освальд Антеминус немесе Антимус) Альмас өзенінің тасқын алабындағы Лазар аралы деп аталатын төбеде алғашқы кірпіштен салынған ғимараттарды тұрғызғанда бастау алды. Кірпіштен салынған ғимараттар ауланы қоршап тұрды, кейіннен үш қабатты (14 метр биіктіктегі) дөңгелек тас мұнара салынды. Он жылдықтар бойы Озсват кірпіштен салынған ғимараттардың айналасына мықты қамалдар мен орлар салды, олар цитадельдің ішкі ядросын құрады. 1449 жылға қарай, мұнда каструм (қамал) болды, ал 1463 жылға қарай – оппидум (ауыл-қала), яғни шағын қала пайда болды. 1463 жылы Озсват қайтыс болғаннан кейін Сзигет Гарай әулетіне берілді, ал 1473 жылға қарай ол Амбрус Тёрок де Энингке тиесілі болды. Амбрус қайтыс болғаннан кейін, 1491 жылы Сзигет оның ұлы Имреге мұра болып өтті, ал 1521 жылы оны Балинт Тёрок мұрагерлік етті, ол 1530 жылға қарай оны кеңейтіп, нығайтып, нағыз бекініске айналдырды. Ішкі қамал (цитадель) бұрыштарында бастиондармен нығайтылып, кеңейтілді, ал ішкі және сыртқы цитадельдерді жалғастыратын көпір салынды. Сзигетті қоршаған батпақты жер Альмас ағысынан суды бағыттап, орлар жүйесі арқылы жасалған жасанды көлге айналдырылды. Балинт Тёроктың бекінілген аралдық иелігі әскери база ретінде ғана емес, сонымен қатар аймақтың зияткерлік ортасы ретінде де маңызды болды: 1542 жылға дейін мұнда тарихи ән жанрының венгрлік негізін қалаушы Себестен Лантос Тиноди өмір сүрді, ал алғашқы венгр ақыны Пал Истванффи поэтикалық әңгімелер авторы ретінде мұнда үй салды, ал оның ұлы Миклош Истванффи гуманистік тарихшы осы жерде өсті.

Жақында болған оқиғалар

Қаладағы тағы бірнеше ескерткіштер Осман дәуіріне дейін салынған. Қоршаудан екі жыл өткен соң Әли паша мешіті салынды, ал 1788 жылы ол христиан шіркеуіне – Рим католик шіркеуіне айналдырылды. Екі минарет, сондай-ақ огие аркалары бар терезелер мен ойыстар оның бастапқы мақсатын көрсетеді. Бастыя көшесіндегі қызыл шикі кірпіш қабырғалары мен өрілген темір торлы терезелері бар түрік үйі бастапқыда керуенсарай ретінде салынбақ болған. Францискан шіркеуінің екі қасиетті су алаңы түрік қол жуатын ыдыстарынан жасалған. Барокко стиліндегі шіркеудің өрнекті бас алтары да көруге тұрарлық. 1966 жылы, қоршаудың 400 жылдығына орай, Сигетвар бұрынғы қала мәртебесін қайта алды. Даму қарқыны арта бастады. 1994 жылы Мажар-Түрік достық паркі (Magyar Török Barátság Park) қоғамдық парк ретінде құрылып, Сигетвар шайқасына арналды. 2016 жылы басталған Печ университетінің археологиялық қазбалары жақын маңдағы қираған Турбек елді мекенінде Сұлтан Сүлейманның қабірін тапты. Сигетвардың 19 және 20 ғасырлардағы тарихы туралы толық ақпарат алу үшін Венгриялық Уикипедиядағы Сигетвар туралы мақаланы қараңыз.