Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
XIX ғасырдағы үш поляк романтик ақыны
Three 19th century Polish Romantic poets
Үш бард (trzej wieszcze) – поляк романтикалық әдебиетінің ұлттық ақындары. Бұл термин негізінен Адам Мицкевич (1798–1855), Юлиуш Словацкий (1809–1849) және Зыгмунт Красинский (1812–1859) үшін қолданылады. Үшеуінің ішінде Мицкевич ең ықпалдысы, ал Красинский – ең аз ықпалдысы деп есептеледі. Үш бард поляк ұлттық сезімдерін ғана білдірмей, сонымен қатар ұлтының болашағын болжады деп саналды. Олар Польшаның бөлінуінен кейін, тәуелсіз поляк мемлекетінің құрылысы тоқтатылғаннан соң, эмиграцияда өмір сүрді және еңбек етті. 1830 жылғы Ресей үкіметіне қарсы көтерілістен кейін жазылған олардың трагикалық поэзиялық пьесалары мен эпостық өлеңдері Польшаның үш шетелдік империядан тәуелсіздік алу үшін күресіне арналған. "Үш бард" тұжырымы XIX ғасырдың екінші жартысында пайда болды және қазірге дейін поляк әдебиетін зерттеушілер арасында маңызды болып табылады. Дегенмен, кейбір зерттеушілер оны көнеленген деп сынап бағалайды. Красинскийдің ықпалы төмендеген кезде, оны үштіктен Киприан Норвидпен алмастыруды, немесе Норвидті немесе Станислав Выспянскийді төртінші бард ретінде қосуды ұсынғандар болды.
The Three Bards (trzej wieszcze, ) are the national poets of Polish Romantic literature. The term is almost exclusively used to denote Adam Mickiewicz (1798–1855), Juliusz Słowacki (1809–1849) and Zygmunt Krasiński (1812–1859). Of the three, Mickiewicz is considered the most influential and Krasiński the least. The Three Bards were thought not only to voice Polish national sentiments but to foresee their nation's future. They lived and worked in exile following the partitions of Poland, which had ended the existence of the independent Polish state. Their tragic poetical plays and epic poetry, written in the aftermath of the 1830 Uprising against Russian rule, revolved around the Polish struggle for independence from the three occupying foreign empires. The concept of the "Three Bards" emerged in the second half of the 19th century and remains influential among scholars of Polish literature. At the same time, it has been criticized by some as anachronistic. As Krasiński's influence waned, some have suggested replacing him in the trinity with Cyprian Norwid, or adding Norwid or Stanisław Wyspiański as a fourth bard.
Мағынасы
Польша әдебиеті тарихында "wieszcz" термині "ақын-нақылшы" немесе "көзқарас иесі" ретінде жиі қолданылады. Бұл термин ағылшын тілінде "бард" деп аударылады ("бард" мағынасында "ақын, әсіресе ұлы ұлттық ақын"), ол ежелгі латынша poeta vates ("ақын-пайғамбар") – құдайлар болашақты көру қабілетін берген ақынға жақын ұғым. "Үш Бард" (полякша: trzej wieszcze) термині негізінен Адам Мицкевич (1798–1855), Юлиус Словацкий (1809–1849) және Зигмунт Красинский (1812–1859) үш ақынға қатысты қолданылады. Олардың арасында Мицкевич ең ықпалды, ал Красинский – ең аз ықпалды деп есептеледі. Үштіктің ішінде Мицкевич – эпос және лирика шебері – қазіргі заманның ақыны; Красинский – пайғамбар және көреген – болашақты болжайтын ақын; Словацкий – драматург – өткенге арналған мақтау. Тағы бір түсіндіру бойынша, Мицкевич – "тарихтың оң үні", Словацкий – "поляк халқы тағдырының 'шайтандық' қараңғы жағының үні", ал Красинский – "поляк католицизмінің үні". Дегенмен, 19 ғасырда романтизмнің пайда болуымен бұл термин негізінен Мицкевич, Словацкий және Красинский үштігіне ғана қолданыла бастады. Олар сонымен қатар wieszcz сөзін халық даналарымен байланыстыратын фольклорға да сілтеме жасады, мысалы, аңыздар мен халық ертегілеріндегі Вернигора сияқты тұлғалар. Бұл идея сақталған, бірақ кейде ғалымдар (әсіресе 20 ғасырдың басында Адольф Новачинский мен Ян Непомуцен Миллер) оны тарихи дұрыс емес деп сынады. Үш бардтың бірі, әсіресе Красинскийдің үштікке кіруге лайықтығы және үштікті басқа ақындарды қосу үшін кеңейту қажеттігі туралы да пікірталас болды, немесе оны "Польшаның төрт ұлы ақыны" деп санау. Үш бардтың еңбектерінен өзгеше, Норвидтің шығармалары оның өмірінде де, одан кейінгі ондаған жылдар бойы да танымал болған жоқ. Осы себепті, поляк әдебиет сыншылары Пржемислав Чаплинский, Тамара Трояновская және Иоанна Нижиньскаяның айтуынша, оның туындылары "оқшауланып, назарсыз қалды" және "көне үш әдеби "гиганттың" [Мицкевич, Словацкий және Красинский] көлеңкесінде қалды, олар елде және эмиграцияда ұзақ жылдар бойы тойланды"; сондықтан Норвид Үш бард сияқты замандастарына әсер ете алмады. Басқа сыншылар Станислав Выспянскийді (1869–1907) төртінші бард деп атады. Оның 1901 жылғы "Той" пьесасы поляк драмасының соңғы үлкен классикасы саналады, ал Рошель Хеллер Стоун оның өзінің "төртінші бард атағын әкелгенін" жазды. Әдебиет тарихшысы Юзеф Уейский Джозеф Конрадты тағы бір бард деп атады. 19 ғасырдың басқа да жазушылары, бардтар деп аталғандардың қатарында Йозеф Богдан Залеский, Северин Гощинский, Винцент Пол және Корнел Уейский бар. Бейнелеу өнерінде wieszcz (бард) термині кейде Ян Матейко мен Артур Гротгерге, сәйкесінше, поляк сурет салуының бірінші және екінші бардтары ретінде қолданылды, ал үшінші бард ретінде көбінесе Йозеф Брандт немесе Генрик Симирадский аталды.
The Polish term "wieszcz" is often understood in the history of Polish literature as denoting a "poet prophet" or "soothsayer". This term, often rendered in English as "bard" (in the "bard" sense of "a poet, especially an exalted national poet"), was an approximation to the ancient Latin poeta vates ("poet prophet") – the poet to whom the gods had granted the ability to see the future. The term "Three Bards" (Polish: trzej wieszcze) is applied almost exclusively to Adam Mickiewicz (1798–1855), Juliusz Słowacki (1809–1849), and Zygmunt Krasiński (1812–1859), Of the three, Mickiewicz is considered the most, Krasiński the least, influential. Of the trio, Mickiewicz – the master of the epic and lyric – has been called the poet of the present; Krasiński – the prophet and seer – the poet who foretells the future; Słowacki – the dramatist – the panegyrist of the past. Another scheme portrays Mickiewicz as the "positive voice of history", Słowacki as "the voice of the 'demonic' dark side of the fate of the Polish nation", and Krasiński as "the voice of Polish Catholicism".). However, with the 19th century advent of Romanticism, the term began to be applied almost exclusively to the trio of Mickiewicz, Słowacki, and Krasiński. They also often adverted to folklore which linked the expression wieszcz to folk sages, such as Wernyhora, of legend and folk tale. This idea has endured, though at times criticized by scholars (particularly, in the early 20th century, by Adolf Nowaczyński and Jan Nepomucen Miller) as anachronistic or otherwise incorrect. There has also been discussion concerning whether one of the Three Bards – particularly Krasiński – deserves to be one of the trio, and whether the trio should be expanded to include other poets. or to count him among the "four greated poets of Poland". Unlike the writings of the Three Bards, Norwid's were not popular in his lifetime or for several decades thereafter. Consequently, according to Polish literary critics Przemysław Czapliński, Tamara Trojanowska, and Joanna Niżyńska, his work "remained isolated [and] unnoticed", and was "overshadowed by the three earlier literary 'giants' [Mickiewicz, Słowacki, and Krasiński] long celebrated in exile and at home"; hence Norwid failed to influence or affect his contemporaries to the extent that did the Three Bards. Other critics have nominated Stanisław Wyspiański (1869–1907) as fourth bard. His 1901 play The Wedding is considered the last great classic of Polish drama, and Rochelle Heller Stone writes that it alone "earned him the title of fourth bard". Literary historian Józef Ujejski named Joseph Conrad another bard. Other 19th century writers who have been called bards include Józef Bohdan Zaleski, Seweryn Goszczyński, Wincenty Pol, and Kornel Ujejski. In the visual arts, the term wieszcz (bard) has occasionally been applied to Jan Matejko and Artur Grottger as, respectively, the first and second Polish bards of painting, with either Józef Brandt or Henryk Siemiradzki oftenest named a third bard.