Джерси аралы: Англия тәжірибесі мен нормандық мәдениеттің бірігуі

Кіріспе

Ағылшын арнасындағы британдық Корольдік тәуелділігі, Ағылшын арнасындағы Джерси аралы ('/dʒɜːrzi/ JURzee), ресми түрде Джерси билігі деп танылады, Францияның солтүстік-батыс жағалауына жақын орналасқан арал мемлекеті және өзін-өзі басқаратын британдық Корольдік тәуелділігі. Бұл Канал аралдарының ең ірісі және Нормандиядағы Котентин түбегінен 14 миль (23 км) қашықтықта жатыр. Джерси билігіне негізгі Джерси аралы және оны қоршаған адам тұрмайтын аралдар мен тау жыныстары кіреді, оның ішінде Лес Дируиль, Лес Экреу, Лес Минкиер және Лес Пьер де Лек. Джерси Нормандия герцогтығының бір бөлігі болған, оның герцогтары 1066 жылдан бастап Англия патшалары болған. 13-шы ғасырда Англия патшалары Нормандияны жоғалтқаннан және герцогтық атағы Францияға өткеннен кейін де Джерси Англия Корольдігіне адал болды, бірақ ол ешқашан Англия Корольдігінің құрамына кірген жоқ. Сол кезден Наполеон соғыстарының аяғына дейін Джерси ағылшын-француз соғыстарының алдыңғы қатарында болды және бірнеше рет басып алынды, нәтижесінде Монт-Оргуль қамалы сияқты бекіністер салынды және контрабанда индустриясы дамыды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде арал нацистік Германия тарапынан басып алынып, бес жыл бойы оккупацияланды. Арал 1945 жылдың 9 мамырында азат етілді, ол күні аралдың ұлттық күні ретінде тойланады. Джерси – конституциялық монархия шеңберінде өзін-өзі басқаратын парламенттік демократия, өзінің қаржылық, құқықтық және сот жүйесіне ие және өзін-өзі анықтау құқығы бар. Джерсидің конституциялық байланысы Корольдікпен, ол Ұлыбританияның бөлігі емес. Бейлиф – азаматтық басшы, штаттардың президенті және сот жүйесінің басшысы; лейтенант-губернатор мемлекет басшысын, британ монархын ұсынады, ал бас министр – үкімет басшысы. Джерсидің қорғанысы мен халықаралық өкілдігі, сондай-ақ азаматтық құқық сияқты кейбір саясат салалары Ұлыбритания үкіметінің жауапкершілігінде, бірақ Джерсидің жеке халықаралық ерекшелігі бар. Аралдағы британдық мәдени ықпал ағылшын тілін басты тіл ретінде және фунт стерлингті негізгі валюта ретінде пайдаланудан көрінеді. Британдық мәдениеттің басқа да ұқсастықтары: сол жақтан көлік жүргізу, британдық теледидар мен газеттерге қол жеткізу, Англияның оқу бағдарламасына сәйкес келетін мектеп оқу жоспары және крикет сияқты британдық спорт түрлерінің танымалдылығы. Арал сонымен қатар күшті нормандық-француз мәдениетіне ие, мысалы, нормандық тілінің тарихи диалектісі Джерриа, Нормандиядағы тілге мемлекеттік мәртебе берілген екі орынның бірі (екіншісі Гернси), сондай-ақ заңдық мәселелерде стандартты француз тілін пайдалану және мемлекеттік тіл ретінде ресми түрде қолдану, Нормандия материгімен тығыз мәдени байланыстар Нормандия аймағының бір бөлігі ретінде және француз немесе нормандық тегі бар жер аттары. Арал көршілес Гернси билігіндегі аралдармен өте тығыз мәдени байланыстарға ие және олар жақсы көңілмен бәсекелеседі. Джерси және оның халқы бір ұлт ретінде сипатталған.

British Crown Dependency in the English Channel
the island in the English Channel

Jersey ('/dʒ//ɜr//z//i/ JURzee; ), officially known as the Bailiwick of Jersey, is an island country and self governing British Crown Dependency near the coast of north west France. It is the largest of the Channel Islands and is 14 mile (23 km) from the Cotentin Peninsula in Normandy. The Bailiwick consists of the main island of Jersey and some surrounding uninhabited islands and rocks including Les Dirouilles, Les Écréhous, Les Minquiers, and Les Pierres de Lecq. Jersey was part of the Duchy of Normandy, whose dukes became kings of England from 1066. After Normandy was lost by the kings of England in the 13th century, and the ducal title surrendered to France, Jersey remained loyal to the English Crown, though it never became part of the Kingdom of England. Between then and the end of the Napoleonic Wars, Jersey was at the frontline of Anglo French wars and was invaded a number of times, leading to the construction of fortifications such as Mont Orgueil Castle and a thriving smuggling industry. During the Second World War, the island was invaded and occupied for five years by Nazi Germany. The island was liberated on 9 May 1945, which is now celebrated as the island's national day. Jersey is a self governing parliamentary democracy under a constitutional monarchy, with its own financial, legal and judicial systems, and the power of self determination. Jersey's constitutional relationship is with the Crown; it is not part of the United Kingdom. The bailiff is the civil head, president of the states and head of the judiciary; the lieutenant governor represents the head of state, the British monarch; and the chief minister is the head of government. Jersey's defence and international representation – as well as certain policy areas, such as nationality law – are the responsibility of the UK government, but Jersey still has a separate international identity. British cultural influence on the island is evident in its use of English as the main language and pound sterling as its primary currency. Additional British cultural similarities include: driving on the left, access to British television and newspapers, a school curriculum following that of England, and the popularity of British sports, including cricket. The island also has a strong Norman French culture, such as its historic dialect of the Norman language, Jèrriais, being one of only two places in Normandy with government status for the language (the other being Guernsey), as well as the use of standard French in legal matters and officially in use as a government language, strong cultural ties to mainland Normandy as a part of the Normandy region, and place names with French or Norman origins. The island has very close cultural links with its neighbouring islands in the Bailiwick of Guernsey, and they share a good natured rivalry. Jersey and its people have been described as a nation.

Атауы

Канал аралдары Антониндік маршрутта Сарния, Кесария, Барса, Силия және Андиум деп тізілген, бірақ Джерсиді нақты анықтау мүмкін емес, себебі ешқайсысы қазіргі атаулармен тікелей сәйкес келмейді. Уильям Камденнің "Британиясынан" бері Кесария атауы Джерсидің латынша атауы ретінде (оның француз тіліндегі Césarée нұсқасында да) қолданылып келеді және бүгінгі таңда бірлестіктер мен мекемелер атауларында пайдаланылады. Латынша Кесария атауы сондай-ақ Жаңа Джерси колониясына Nova Caesarea ретінде де қолданылды. Андиум, Агна және Аугия ежелгі заманда қолданылған. Ғалымдар Джерси мен Джерри атауларының ескі скандинав тіліндегі "жер" мағынасын білдіретін jrð сөзінен, немесе [[еарл ('еарл') сөзінен, немесе скандинав тіліндегі Geirr есімінен (сонда Geirrsey, 'Geirr арал') шыққан болуы мүмкін деп болжайды. "-ей" жұрнағы аралды білдіреді (Гернси немесе Суртси сияқты).

Тарих

Адамдар аралда кем дегенде 12000 жыл б.э. өмір сүрген, палеолит кезеңіне (La Cotte de St Brelade) және неолиттік дольмендерге, мысалы La Hougue Bie-ге қатысты мәліметтер бар. Аралдың көптеген жерлерінде қола дәуірі мен ерте темір дәуіріне жататын қоныстардың іздері табылды. Римдіктердің ықпалына қатысты археологиялық дәлелдер, әсіресе Лес-Ландес аймағында кездеседі. Христиан дінін V-VI ғасырларда Бретаньнан келген көшпенділер әкелді. VI ғасырда аралдың қасиетті әулиесі Хелиер Л'Ислеттегі шөлде (қазіргі Елизавета қамалы) өмір сүрді. Аңыз бойынша, Хелиерді шабуылдаушылар бас кесіп, ол басын көтеріп, жағажайға дейін жеткен. IX ғасырда аралға викингтер шабуыл жасады, ал 933 жылы Вильгельм Лонгсворд Нормандияға қосып алды. 1066 жылы Герцог Вильгельм Жеңімпаз Англия патшасы болғанда, арал Нормандық иеліктердің бір бөлігі болып қала берді. Алайда, 1204 жылы Нормандия француз патшасына қайтарылғанда, арал Англия құрамына енбесе де, ағылшын тәжінің иелігінде қалды. 1640 жылдары Джерсидегі жер аударылуы кезінде көрсетілген көмек үшін Англия королі Карл II вице-адмирал сэр Джордж Картеретке, сот судьясы және губернаторға, Гудзон мен Делавэр өзендері арасындағы Америка колонияларында үлкен жер учаскесін сыйға берді, ол оны Нью-Джерси деп атады. Қазір ол АҚШ штаты. 1769 жылы аралда азық-түлік тапшылығы болды, нәтижесінде 28 қыркүйекте жүгері бүлігі (Corn Riots) деп белгіленген көтеріліс болды. Штат мүшелері Елизавета қамалында бас қосып, корольден көмек сұрауға шешім қабылдады. Бірақ 1771 жылы тәж аралдың басқаруын реформалауды талап етті, бұл 1771 жылғы кодекске әкелді және Корольдік соттың штаттарсыз заң шығару құқығын жойды. XIX ғасырда генерал Дон басшылығымен жол желісі жақсартылды, екі теміржол салынып, Англиямен көлік байланысы күшейтілді, сондай-ақ Сент-Хелиерде жаңа пирс және порттар салынды. Джерси 1940 жылдың 1 шілдесінен 1945 жылдың 9 мамырына дейін Германияның оккупациясы астында болды. Осы кезеңде немістер көптеген елдерден, Германиямен соғысқан немесе оккупацияланған елдерден әкелінген құлдық еңбекпен көптеген бекіністер салды. 1944 жылдан кейін Франциядан тасымалданатын азық-түлік D күні қонудан кейін тоқтатылды, ал аралда азық-түлік тапшылығы күшейді. Қызыл Крестпен көмек және Еуропадағы одақтастардың жеңісі туралы жаңалықтарды әкелген SS Vega кемесі аралға жіберілді. Нацистік оккупация кезінде коммунист белсенді Норман Ле Брок және Джерси коммунистік партиясы «Біріккен майдан» құру идеологиясымен басқарылатын қарсылық ұяшығын құрды, бұл Джерси демократиялық қозғалысын құруға әкелді. Канал аралдары неміс бас бостандығынан босату үшін немістердің капитуляциясын күтуге мәжбүр болды. 9 мамыр аралдың Азат ету күні ретінде тойланады, онда Азаттық алаңында мерекелік шаралар өтеді. Азат болғаннан кейін штаттар реформаланды, толығымен демократиялық сайлау жүйесіне көшті және барлық азаматтарға сайлау құқығы берілді. Азат болғаннан бері арал халқының саны өсті және, әсіресе қаржы саласында жаңа өнеркәсіптер пайда болды. Джерси үкіметі Джерсиді «өздігінен басқару құқығына ие, демократиялық ел» деп сипаттайды. Джерси Британдық тәждің иелігі болғандықтан, Джерсиде король Карл III билік етеді. «Тәж» заң қызметкерлері тәжінің «Джерсиге қатысты тәжі» деп анықтайды. Корольдің аралдағы өкілі және кеңесшісі – Джерсидің вице-губернаторы, 2022 жылдың 8 қазанынан бастап вице-адмирал Джерри Кид. Ол Джерси министрлері мен Ұлыбритания үкіметі арасындағы байланыс тізбегі болып табылады және иммиграциялық бақылау, депортация, натурализация және паспорттар беру мәселелері бойынша кейбір функцияларды орындайды. 1973 жылы Конституция жөніндегі корольдік комиссия тәждің міндеттерін былай анықтады: тәуелділіктердің «жақсы басқарылуына» жауапкершілік; аралдық заңнаманы Кеңес бұйрығымен (корольдік келісім) растау; аралдық биліктермен оларға қатысты кез келген келісімге қол қоймас бұрын кеңесу арқылы халықаралық өкілдік; аралдардың халықаралық міндеттемелерін орындауын қамтамасыз ету және қорғаныс.

Humans have lived on the island since at least 12,000 BCE, with evidence of habitation in the Palaeolithic period (La Cotte de St Brelade) and Neolithic dolmens, such as La Hougue Bie. Evidence of Bronze Age and early Iron Age settlements can be found in many locations around the island. Archaeological evidence of Roman influence has been found, in particular at Les Landes. Christianity was brought to the island by migrants from Brittany in c. fifth sixth century CE. In the sixth century, the island's patron saint Helier lived at the Hermitage on L'Islet (now Elizabeth Castle). Legend states that Helier was beheaded by raiders and subsequently lifted his head and walked to shore. In the ninth century the island was raided by Vikings and in 933 it was annexed to Normandy by William Longsword. When Duke William the Conqueror became King of England in 1066, the island remained part of the Norman possessions. However, in 1204, when Normandy was returned to the French king, the island remained a possession of the English crown, though never incorporated into England. In recognition for help given to him during his exile in Jersey in the 1640s, King Charles II of England gave Vice Admiral Sir George Carteret, bailiff and governor, a large grant of land in the American colonies in between the Hudson and Delaware rivers, which he promptly named New Jersey. It is now a state in the United States. In 1769, the island suffered food supply shortages, leading to an insurrection on 28 September known as the Corn Riots. The States met at Elizabeth Castle and decided to request help from the King. However, in 1771 the Crown demanded reforms to the island's governance, leading to the Code of 1771 and removed the powers of the Royal Court to make laws without the States. The 19th century saw the improvement of the road network under General Don, the construction of two railway lines, the improvement of transport links to England, and the construction of new piers and harbours in St Helier. Jersey was occupied by Germany from 1 July 1940 until 9 May 1945, when Germany surrendered. During this time the Germans constructed many fortifications using slave labour imported onto the island from many different countries occupied or at war with Germany. After 1944, supplies from France were interrupted by the D Day landings, and food on the island became scarce. The SS Vega was sent to the island carrying Red Cross supplies and news of the success of the Allied advance in Europe. During the Nazi occupation, a resistance cell was created by communist activist Norman Le Brocq and the Jersey Communist Party, whose communist ideology of forming a 'United Front' led to the creation of the Jersey Democratic Movement. The Channel Islands had to wait for the German surrender to be liberated. 9 May is celebrated as the island's Liberation Day, where there are celebrations in Liberation Square. After Liberation, the States was reformed, becoming wholly democratically elected, and universal franchise was implemented. Since liberation, the island has grown in population and adopted new industries, especially the finance industry. Jersey's government has described Jersey as a "self governing, democratic country with the power of self determination". Because Jersey is a dependency of the British Crown, King Charles III reigns in Jersey. "The Crown" is defined by the Law Officers of the Crown as the "Crown in right of Jersey". The King's representative and adviser in the island is the Lieutenant Governor of Jersey – Vice Admiral Jerry Kyd since 8 October 2022. He is a point of contact between Jersey ministers and the UK Government and carries out some functions in relation to immigration control, deportation, naturalisation and the issue of passports. In 1973, the Royal Commission on the Constitution set out the duties of the Crown as including: ultimate responsibility for the 'good government' of the Crown Dependencies; ratification of island legislation by Order in Council (royal assent); international representation, subject to consultation with the island authorities before concluding any agreement which would apply to them; ensuring the islands meet their international obligations; and defence.

Заң шығарушы орган мен үкімет

Джерсидің бірпалаталы заң шығару органы – Штаттық жиналыс. Оның құрамына 49 сайланған мүше кіреді: 12 коннетабель (көбінесе «констебльдер» деп аталады, приходтардың басшылары) және 37 депутат (сайлау округтерін ұсынушы), барлығы 2011 жылғы қазан айындағы сайлаудан бастап төрт жылға сайланды. Джерсиде халықаралық деңгейде сайлауға қатысудың ең төмен көрсеткіштерінің бірі байқалады, 2005 жылы сайлаушылардың 33% ғана дауыс берді, бұл сол жылғы Еуропалық орташа көрсеткіштің 77% -ынан әлдеқайда төмен. 2022 жылғы сайлаудан бастап сенаторлар лауазымы жойылып, сегіз сенатордың орнына депутаттар саны артты. 37 депутат енді жеке приходтар емес, тоғыз үлкен сайлау округтерінен сайланады. Коннетабельдерді жоюға әрекеттер жасалса да, олар штат мүшелері ретінде тарихи рөлін жалғастырады. Сонымен қатар, Тақ тарапынан тағайындалған бес дауыс беру құқығы жоқ мүше бар: сот орындаушысы, Джерсидің лейтенант-губернаторы, Джерси деканы, бас прокурор және бас заңгер. Сот орындаушысы Штаттық жиналыстың төрағасы (президенті), сот жүйесінің басшысы және аралдың азаматтық басшысы ретінде түрлі салтанатты міндеттерді атқарады. Бас министр мен тоғыз министрден тұратын Министрлер кеңесі Джерси үкіметінің басқару органы болып табылады. Әрбір министр екіге дейін көмекші министрді тағайындай алады. Бас атқарушы мемлекеттік қызметтің басшысы болып табылады. Кейбір мемлекеттік функциялар аралдың приходтарында жүзеге асырылады.

Заң

Джерси заңдар қақтығысы тұрғысынан басқа Канал аралдарынан, Англия мен Уэльстен, Шотландия мен Солтүстік Ирландиядан бөлек, ерекше юрисдикция болып табылады. Джерси заңына бірнеше құқықтық дәстүрлер әсер еткен, атап айтқанда Норман обычай құқығы, ағылшын ортақ құқығы және қазіргі француз азаматтық құқығы. Сондықтан Джерсидің құқықтық жүйесі «аралас» немесе «көп түрлі» деп сипатталады, ал заң көздері француз және ағылшын тілдерінде. Бірақ 1950 жылдан бері құқықтық жүйенің негізгі жұмыс тілі – ағылшын тілі. Басты сот – Корольдік сот, ал апелляциялық шағымдар Джерси апелляциялық сотына және соңында Тайлық Кеңесінің Сот комитетіне беріледі. Сот төрағасы – сот жүйесінің басшысы; Сот төрағасы мен Сот төрағасының орынбасары Король тағайындайды. Аралдың басқа сот мүшелерін Сот төрағасы тағайындайды. 2007 жылы Бас министр мен Ұлыбританияның Лорд-канцлері Джерсидің халықаралық бейнесін дамытуға арналған келісімге қол қойды. Дипломатиялық өкілдік Корольге тиесілі болғанымен, Джерси соңғы жылдары өзінің жеке халықаралық бейнесін қалыптастырып келеді. Ол түрлі мәселелер бойынша шетелдік үкіметтермен тікелей келіссөздер жүргізеді, мысалы, арал бірнеше елмен тікелей салық ақпаратын алмасу туралы келісімдерге (TIEA) қол қойды. Үкімет Каенде, Лондонда және Брюссельде кеңселер ұстап тұр (кейбіреулері Гернсимен бірлесіп). Джерси Британдық-Ирландиялық Кеңесінің, Британдық-Ирландиялық Парламенттік Ассоциациясының және Франкофония Парламенттік Ассамблеясының мүшесі. Джерсидің тәуелсіздігі бұрын Штаттық Ассамблеяда талқыланған. Бұрынғы сыртқы істер министрі, сэр Филип Бейлхаш, аралдың тәуелсіздікке қажеттілігі тууы мүмкін екенін бірнеше рет ескерткен. Джерси үкіметі тәуелсіздікке ұмтылу саясатын ұстанбайды, бірақ қажет болған жағдайда арал дайын. Джерси – Еуропалық Одаққа қатысушы үшінші ел. 2021 жылдың 1 қаңтарынан бастап Джерси тауарлар мен балық аулау саласындағы Ұлыбритания мен ЕО арасындағы сауда және экономикалық ынтымақтастық туралы келісімнің бөлігі болып табылады. Аралдан Еуропаға экспортталатын тауарларға тарифтер салынбайды және Джерси өзінің аумақтық суларын басқаруға толық жауапкершілікті көтереді. Алайда, Bailiwick суларында балық аулау тарихы бар ЕО балықшыларына рұқсаттар берілуі мүмкін. Бұл рұқсат беру жүйесін басқару француз және Джерси билігі арасында шиеленіс тудырды, француздар 2021 жылдың мамырында Джерсиге электр қуатын тоқтатумен қорқытты. Ұлыбританияның 2020 жылы ЕО-дан шығуынан кейінгі кезең аяқталғанға дейін Джерсидің ЕО-мен ерекше қарым-қатынасы болды. Ол Еуропалық Одақтың кедендік одағының құрамына кірді және Джерси мен Еуропалық Одақ арасында тауарлардың еркін қозғалысы болды, бірақ қаржылық қызметтердің бірыңғай нарығы мен адамдардың еркін қозғалысы Джерсиге қолданылмады.

Jersey is a distinct jurisdiction for the purposes of conflict of laws, separate from the other Channel Islands, England and Wales, Scotland and Northern Ireland. Jersey law has been influenced by several different legal traditions, in particular Norman customary law, English common law and modern French civil law. Jersey's legal system is therefore described as 'mixed' or 'pluralistic', and sources of law are in French and English languages, although since the 1950s the main working language of the legal system is English. The principal court is the Royal Court, with appeals to the Jersey Court of Appeal and, ultimately, to the Judicial Committee of the Privy Council. The Bailiff is head of the judiciary; the Bailiff and the Deputy Bailiff are appointed by the Crown. Other members of the island's judiciary are appointed by the Bailiff. In 2007, the chief minister and the UK Lord Chancellor signed an agreement that established a framework for the development of the international identity of Jersey. Although diplomatic representation is reserved to the Crown, Jersey has been developing its own international identity over recent years. It negotiates directly with foreign governments on various matters, for example, tax information exchange agreements (TIEAs) have been signed directly by the island with several countries. The government maintains offices (some in partnership with Guernsey) in Caen, London and Brussels. Jersey is a member of the British Irish Council, the Commonwealth Parliamentary Association and the Assemblée parlementaire de la Francophonie. Jersey independence has in the past been discussed in the States Assembly. Former external relations minister, Sir Philip Bailhache, has at various times warned that the island may need to become independent. It is not Jersey government policy to seek independence, but the island is prepared if needs to do so. Jersey is a third party European country to the EU. Since 1 January 2021, Jersey has been part of the UK EU Trade and Economic Cooperation Agreement for the purposes of goods and fishing. Goods exported from the island into Europe are not subject to tariffs and Jersey is solely responsible for management of its territorial waters, however permits may be granted to EU fishermen who have a history of fishing in the Bailiwick's waters. The management of this permit system has caused tension between the French and Jersey authorities, with the French threatening to cut off Jersey's electricity supply in May 2021. Before the end of the transition period after the UK withdrew from the EU in 2020, Jersey had a special relationship with the EU. It was part of the EU customs union and there was free movement of goods between Jersey and the EU but the single market in financial services and free movement of people did not apply to Jersey.

Әкімшілік бөлімшелер

Джерси он екі приходқа (азаматтық және діни қызмет атқаратын) бөлінеді. Олардың бәрі өздерінің шіркеуінің атымен аталады. Коннектабель – приходтың басшысы. Олар аралдық жалпы сайлауда сайланады және Штаттық Жиналысқа қызмет етеді.

Елді мекендер

Ең ірі елді мекен – Сент-Хелиер қаласы, оның ішінде оңтүстік Сент-Хелиердің құрылыс аймағы және Джорджтаун сияқты көршілес аудандар бар. Бұл қала сонымен қатар аралдың үкімет орталығына да орналасқан. Қала – аралдың негізгі бизнес орталығы, онда аралдың сауда және жұмыспен қамтудың үлкен бөлігі шоғырланған, мысалы, қаржы индустриясы. Қаладан тыс жерде көптеген арал тұрғындары қала маңындағы және ауылдық елді мекендерде тұрады, әсіресе қаладан шығатын басты жолдар бойында. Тіпті аралдың ауылдық аймақтарында да құрылыс жұмыстары кеңінен жүргізілуде (Сент-Оуэн приходында, ең сирек халық тығыздығы бар жерде, бір шаршы километрге 270 адамдан астам тұрады). Сент-Обиннен Горейге дейінгі оңтүстік және шығыс жағалаулары көбінесе қалалық аймақтарға айналған. Екінші, кіші қалалық аймақ – Сент-Бреладедегі Лес-Кенневейс ауданы, онда шағын дүкендер, мектеп, саябақ және демалыс орталығы орналасқан. Арал тұрғындарының көпшілігі жұмыс және демалыс мақсатында ауылдық елді мекендерден Сент-Хелиерге және керісінше, қаладан ауылға үнемі сапар шегеді. Джерсидегі тұрғын үй бағасы өте жоғары. Джерсидегі тұрғын үй бағасының индексі 2002 жылдан 2020 жылға дейін кем дегенде екі есеге өсті. Джерсидегі үйдің орташа бағасы – 567 000 фунт стерлинг, бұл Ұлыбританияның кез келген аймағынан (Ұлыбритания бойынша орташа баға – 249 000 фунт стерлинг) жоғары, тіпті Лондоннан да (орташа баға – 497 000 фунт стерлинг, Ұлыбританиядағы ең жоғары көрсеткіш).

Климат

Аралдың климаты мұхиттық, қысы жұмсақ, ал жазы жылыдан ыстыққа дейін болады. Ең жоғары температура 37,9 °C (100,2 °F) 18 шілдеде, ал ең төменгі температура -10,3 °C (13,5 °F) 5 қаңтарда, 1894 жылы тіркелген. 2014 жыл рекордтық ең жылы жыл болды; ауаның орташа тәуліктік температурасы 13,34 °C құрады. Туристік жарнама үшін Джерси көбінесе "Британ аралдарындағы ең күнге толы жер" деп мәлімдейді, себебі Джерсиде 1900 сағаттан астам күн сәулесі шашырады. 2011 жылы Джерси жарнамалық кампания кезінде өзін "Британ аралдарындағы ең жылы жер" деп атағаны үшін пікір қақтығысына себеп болды. Желдің жылдамдығы әдетте аралығында өзгереді, ал желдің күрделі соққысы 4-5 жылда бір рет болады. Төмендегі кестеде 1981–2010 жылдарға қатысты ресми деректер көрсетілген, бұл деректер Сент-Элиерден - жерде орналасқан Джерси әуежайында жиналған.

Салық салу

Джерси салықтан босатылған юрисдикция емес. Мүлікке салық салынады (ол «тарифтер» деп аталады) және жеке табыс, корпоративтік табыс, тауарлар мен қызметтерге де салықтар бар. 2008 жылға дейін Джерсиде қосылған құн салығы (ҚҚС) болған жоқ. Amazon және Play.com сияқты көптеген компаниялар осы мүмкіндікті пайдаланып, Еуропалық заңдағы арзан тауар жіберуге қатысты ережедегі олқылықты пайдаланып, Джерсиде салықтан босатылған тауар жеткізу индустриясын құрды. Бұл олқылық 2012 жылы Еуропалық Одақ тарапынан жабылды, нәтижесінде жүздеген жұмыс орны жойылды. 2021 жылдың қаңтар айында ЕО салық мәселелері жөніндегі кіші комитетінің төрағасы Пол Тан, тізімге Джерси сияқты «әйгілі салық бейіштері» енбегеніне сын көтерді. 2020 жылы Tax Justice Джерсиді Қаржылық құпиялылық индексі бойынша 16-шы орынға қойды, бұл Ұлыбритания сияқты ірі елдерден төмен, бірақ оффшорлық құпиялылықтың «өте қауіпті аймағының» төменгі шегінде саналады. Арал әлемдік оффшорлық қаржы нарығының 0,46%-ын құрайды, яғни жалпы нарықтағы үлесі шағын. 2020 жылы Корпоративтік салық бейіштері индексі Джерсиді 2021 жылға арналған тізімде сегізінші орынға қойды, оның бейіштік көрсеткіші (корпоративтік салықты теріс пайдалану үшін юрисдикцияның жүйелерінің өлшемі) 100-ден 100-ге тең; алайда, аралдың Ғаламдық салмақ дәрежесіндегі үлесі 0,51% ғана.

Көлік

Аралдағы басты көлік құралы – автомобиль. Джерсиде жол желісі бар, оның құрамында жолдар бар. 2016 жылғы мәлімет бойынша, аралда 124 737 автомобиль тіркелген. Джерсиде кең жол желісі бар, олардың бір бөлігі жасыл жолдар деп белгіленген, онда жылдамдық 15 миль/сағатқа дейін шектелген және жаяу жүргіншілерге, велосипедшілерге және атпен жүрушілерге басымдық беріледі. Джерсидегі қоғамдық автобус желісі 2002 жылдан бері Үкімет тарапынан реттеліп келеді, бұл бұрынғы реттелмеген коммерциялық қызметті алмастырды. Ол бір оператордың франшизалық моделі бойынша жұмыс істейді, қазіргі уақытта Kelsian Group компаниясына тиесілі LibertyBus компаниясымен келісімшарт жасалған. LibertyBus мектеп автобустарын да басқарады. Сонымен қатар, такси желісі және электрондық велосипедтер жүйесі (EVie) де бар. Джерсиде әуежай және бірнеше порттар бар, оларды Ports of Jersey басқарады.

Ақшалай валюта

Джерсидің ақша-несие саясаты Англия Банкімен байланысты. Джерсидің ресми валютасы фунт стерлинг. Джерси өз пошта маркаларын, банкноттарды (соның ішінде Ұлыбританияда шығарылмайтын 1 фунт стерлингтік банкнотты) және барлық басқа фунт стерлингтік монеталармен бірге айналыста жүретін монеталарды шығарады. Джерси валютасы Джерсиден тыс жерлерде міндетті төлем құралы емес; алайда ол Ұлыбританияда "қабылданған төлем құралы" болып саналады және оны банктерде Ұлыбритания валютасына айырбастауға болады. 2014 жылдың шілдесінде Джерсидің қаржылық қызметтер жөніндегі комиссиясы әлемдегі алғашқы реттелген Биткойн қорын құруға рұқсат берді, сол кездегіде кейбір жергілікті кәсіпкерлер цифрлық валютаны қабылдап жүрген.

Демография

1821 жылдан бері Джерсиде халық санағы жүргізіліп келеді. 2021 жылғы санақ бойынша, жалпы тұрғындар саны 103 267 адамды құрады, олардың 35% аралдың жалғыз қаласы – Сент-Хелиерде тұрады. Арал тұрғындарының шамамен жартысы Джерсиде туған, ал халықтың 29% Британ аралдарының басқа жерлерінде, 8% – континенттік Португалияда немесе Мадейрада, 9% – басқа Еуропа елдерінде және 5% – басқа аймақтарда дүниеге келген.

Иммиграция

Джерсиде конституциялық тұрғыдан Джерсиде тұрмайтын адамдардың көшіп келуін шектеу құқығы бар, бірақ қолданыстағы халықаралық құқыққа өзгеріс енгізбей, британдық, белгілі бір Достастық және ЕЭА азаматтары үшін кіру нүктесінде иммиграциялық бақылауды енгізу мүмкін емес. Джерси – Корольдік тәуелділіктерді, Ұлыбритания мен Ирландия Республикасын қамтитын, шекаралық бақылаудан бос аймақ – Жалпы саяхат аймағының (CTA) бөлігі. Бұл дегеніміз, Джерсиден осы аумақтардың кез келгеніне (немесе керісінше) бару үшін паспорт қажет емес, бірақ үкімет барлық саяхатшыларға фотосуретті жеке куәлікпен келуді ұсынады, себебі оны кеден немесе полиция қызметкерлері тексеруі мүмкін, сондай-ақ коммерциялық көлік қызметтері аралға кіру үшін оны талап етеді. CTA-ға байланысты, Джерсиде туған британдық азаматтар, сондай-ақ Джерсидегі британдық және ирландтық азаматтар әлеуметтік жәрдемақы алуға, денсаулық сақтау қызметтеріне қол жеткізуге, әлеуметтік тұрғын үймен қамтамасыз етілуге және жалпы сайлауда дауыс беруге құқылы. CTA-ға жатпайтын саяхат үшін Джерси өзінің иммиграциялық және шекаралық бақылауын сақтайды (дегенмен, Bailiwick-ке кіретін саяхаттардың көп бөлігі CTA-ның қалған бөлігінен келеді), алайда Ұлыбританияның иммиграциялық заңнамасы Джерсиге (ерекшеліктер мен бейімделулерді ескере отырып) Джерсимен консультация өткізіп, оның келісімімен таратылуы мүмкін. Халық санын бақылау мақсатында Джерсиде тіркеу жүйесі қолданылады, ол аралда өмір сүру және жұмыс істеу құқығын белгілі бір талаптарға сәйкес шектейді. Джерсиге көшіп келу немесе Джерсиде жұмыс істеу үшін барлық адам (оның ішінде Джерсиде туғандар да) тіркелуі және тіркеу карточкасына ие болуы керек. Мүмкіндіктердің бірнеше түрі бар:
+Тұру және жұмыс мәртебесіМәртебеТалаптарТұрғын үйЖұмысЕңбекке құқығы бар Көптеген Джерсиде туған тұрғындар (тұрақты) Ұзақ мерзімді тұрғындар (кем дегенде 10 жыл) Кез келген мүлікті сатып алуға, сатуға немесе жалға алуға боладыКейбір маңызды қызметкерлер Кез келген жерде жұмыс істей аладыЛицензияланған Белгілі бір маңызды қызметкерлер Көптеген мүлікті сатып алуға, сатуға немесе жалға алуға боладыЖұмыс істеуге рұқсат бар Ұзақ мерзімді тұрғындар (кем дегенде 5 жыл) Жұбайы немесе азаматтық серігі жұмыс істеуге құқығы бар немесе одан жоғары тұрған адам. "Тіркелген" мүлікті жалға алуға боладыРұқсат қажетТіркелгенБарлық басқалары"Тіркелген" мүлікті жалға алуға боладыРұқсат қажет

Jersey is constitutionally entitled to restrict immigration by non Jersey residents, but control of immigration at the point of entry cannot be introduced for British, certain Commonwealth and EEA nationals without change to existing international law. Jersey is part of the Common Travel Area (CTA), a border control free zone which encompasses the Crown Dependencies, the United Kingdom and the Republic of Ireland. This means a passport is not required to travel from Jersey to any of these territories (or vice versa) though the Government recommends all travellers bring photo ID since it may need to be checked by customs or police officers and is generally required by commercial transport providers into the island. Due to the CTA, Jersey born British citizens in the rest of the CTA and British and Irish citizens in Jersey have the right to access social benefits, access healthcare, access social housing support and to vote in general elections. For non CTA travel, Jersey maintains its own immigration and border controls (although most travel into the Bailiwick is from the rest of the CTA), however UK immigration legislation may be extended to Jersey (subject to exceptions and adaptations) following consultation with Jersey and with Jersey's consent. To control population numbers, Jersey operates a system of registration which restricts the right to live and work in the island according to certain requirements. In order to move to Jersey or work in Jersey, everyone (including Jersey born people) must be registered and have a registration card. There are a number of statuses:
+Residential and employment statusesStatusRequirementsHousingWorkEntitledMost Jersey born residents (permanently)Long term residents (at least 10 years)Can buy, sell or lease any propertyCan work anywhereLicensedCertain essential workersCan buy, sell or lease most propertyPermission requiredEntitled to workLong term residents (at least 5 years)Spouse or civil partner of someone who is entitled to work or higher. Can lease 'registered' propertyCan work anywhereRegisteredAll othersCan lease 'registered' propertyPermission required

Иммиграция тарихы

XIX ғасырға дейін аралға, әсіресе ағылшын халқының көшіп келуі шектеулі болды. Джерси Ұлыбританиядан қашықта жатқандықтан (Англия мен аралдар арасында саяхаттауға бірнеше күн уақыт кететін) және мәдени ерекшеліктерімен (жергілікті тұрғындар негізінен нормандық француз тілінде сөйлейтін) көзге түсетін. 1851 және 1921 жылдар аралығында Джерси халқының саны 12,8%-ға (мүмкін, 18%-ға дейін) азайды. 1850 жылдары экономикалық өркендеу аяқталып, үлкен эмиграцияға, соның ішінде британдық колонияларға қоныс ауруға әкелді. 1901 жылы Штаттар жасаған баяндамада 1921 жылға қарай шетелде туған әкелердің саны Джерсиде туған әкелердің санымен теңесетіні болжалды, иммиграциялық жағдайды "бейбіт бірақ күшті шабуыл" деп сипаттап, бұл аралдың әлеуметтік-саяси жағдайына елеулі әсер етеді деп мәлімдеді.

Өнер

Археологтар Магдалендіктер жасаған абстрактілі суреттері бар және Жоғарғы Палеолитке жататын тас тілімдерін тапты; 2023 жылға дейін бұл Британ аралдарындағы ең көне өнер туындылары болып табылады. Арал көптеген белгілі суретшілерді өндірді. Джон Сент-Хелиер Ландер (1868–1944) – 1868 жылы Сент-Хелиерде туған портрет суретшісі; ол Корольдік отбасының портретшісі болған. Эдмунд Блампид та сол шамада өмір сүрді; ол гравиюра және сусымақ техникасындағы суреттерімен танымал болды. Басқа да танымал тарихи суретшілердің қатарында Джон Ле Капелен, Джон Эверетт Миллаи және Филипп Уэллес бар. Сондай-ақ, қазіргі Джерси суретшілері де жетерлік, мысалы, Иан Роллс, ерекше пейзаждар салуымен белгілі. Джерсидің француз өнерімен де тарихи байланысы бар. Француз суретшісі Рене Лалик Сент-Мэтью шіркеуі үшін витраждар жасаған. Лаликтың осы сияқты тапсырысы әлемде басқа еш жерде сақталмаған. Суретшілер Клод Кахун мен Марсель Мур Францияда туып, аралға көшіп, сонда қайтыс болды.

Медиа

BBC Radio Jersey радио хабарларын ұсынады, ал BBC Channel Islands News Гурнсимен бірлесіп тележаңалықтар қызметін жүзеге асырады. ITV Channel Television – Гурнси аймағымен ортақ ITV франшизасы, бірақ штаб-пәтері Джерсиде орналасқан. Радио қызметтерін Channel 103 және басқа да компаниялар көрсетеді. Bailiwick Express – Джерсидегі онлайн жаңалықтардың бірі. Джерсиде аптасына алты күн жарық көретін және 1890 жылдан бері шығарылып келе жатқан Джерси Ивинг Пост газетінің өзі ғана бар.

Музыка

Аралдардағы музыка тарихы туралы көп мәлімет жоқ, бірақ зерттеу жұмыстары нәтижесінде, негізінен француз тіліндегі халық әндері жазылған. Chanson de Peirson халық әні осы аралға тән ерекше туынды. Қазіргі заманғы музыкада Джерсиде туған Гуру Джош хаус және техно музыкасын жазды. Ол әсіресе халықаралық аренада сәтті болған тұңғыш хиті Infinity және оның қайта жариялануларымен танымал, ол көптеген еуропалық елдерде бірінші орынға ие болды. Сонымен қатар, рок және поп әртісі Нерина Паллот осы аралда өскен және халықаралық деңгейде жетістіктерге жеткен, сондай-ақ Кайли Миноуг сияқты әйгілі әртістер үшін әндер жазған. Аралда маусымның ортасынан қыркүйектің соңына дейін жалғасатын жазғы музыка фестивалі өтеді, оған Good Vibrations, Out There, Weekender (Манш аралдарындағы ең ірі фестиваль) және Electric Park кіреді.

Театр

Аралда екі театр бар: Джерси опера театры және Джерси өнер орталығы. Лилли Лэнгтри аралдың ең танымал актрисасы болып саналады. Ол Джерсиде дүниеге келді және 19 ғасырдың соңында Вест-Эндте актриса болды. Ол сахнаға шыққан алғашқы әлеуметтік тұлға және коммерциялық өнімді жарнамалаған алғашқы мәшһүр адам болды. Ол сонымен қатар, Уэльс принці, кейіннен Эдуард VII сияқты көрнекті тұлғалармен болған қарым-қатынастарымен де әйгілі болды. Ол Сент-Сэвиор шіркеуінің қорымда жерленген.

Кино

1909 жылы Т. Вест Сент-Хелиердегі Корольдік залда алғашқы кинотеатр құрды, ол 1923 жылы Вест киносы деп аталып, 1977 жылы бұзылды. Алғашқы дыбысты фильм, "The Perfect Alibi" 1929 жылдың 30 желтоқсанында Сент-Хелиердегі "Сурет үйінде" көрсетілді. Джерси кино қоғамы 1947 жылдың 11 желтоқсанында Café Bleu, West's Cinema кинотеатрында құрылды. Үлкен арт-деко стиліндегі Форум кинотеатры 1935 жылы ашылды – неміс оккупациясы кезінде ол неміс үгіт фильмдері көрсету үшін пайдаланылды. Одеон кинотеатры 1952 жылдың 2 маусымында ашылды және 21-ші ғасырдың басында Форум кинотеатры деп қайта аталды. Бірақ, оның иелері Cineworld Cinemas тобының күшті бәсекесіне төтеп бере алмады, ол 2002 жылдың желтоқсанында Сент-Хелиердегі жағалау орталығында 10 экранды мультиплекс ашты, ол қайта құрылған жерде орналасқан. Одеон 2008 жылдың соңында жабылды және қазірде ескерткіш болып саналады. 2008 жылы алғаш рет өткізілген Branchage Jersey International Film Festival бүкіл әлемнен киношілерді қызықтырады. 2001 жылғы "Басқалар" фильмі 1945 жылы аралда бостандыққа қол жеткізгеннен кейін түсірілді.

Тамақ пен сусын

Теңіз өнімдері дәстүрлі түрде Джерси тағамдарының маңызды бөлігі болған: мидиялар (аралда моул деп аталады), устрицалар, лобстерлер және крабтар – әсіресе жәндік крабтары, ормерлер және конгер. Джерси сүті өте бай болғандықтан, қаймақ пен сары май аралдық тағамдар дайындауда үлкен роль атқарды. Джерси Рояль картобы – бұл жаңа картоптың жергілікті түрі, ал арал оңтүстікке қарайтын көлбеу егістіктерден (côtils) алынған шатыр картобының (кішкентай картоп) ерте өнімімен әйгілі. Олар бастапқыда табиғи тыңайтқыш ретінде вирактик қолданылып өсірілді, бұл оларға ерекше дәм берді; аралда өсірілгендердің шағын бөлігі ғана қазірге дейін осы әдісті қолданады. Оларды әртүрлі тәсілмен дайындайды, көбінесе жай ғана қайнатып, сары маймен немесе жаңа болмаған жағдайда сары майда қуырып жейді. Алма бұрынғыда маңызды егін болған. Бурделот – алмадан жасалған тәтті пешене, бірақ ең танымал арнайылық – қара май (Nièr beurre), алма, сидр және дәмдеуіштерден дайындалған қою, хош иісті соус. Сидр бұрынғыда маңызды экспорттық тауар болған. 20 ғасырдың соңында алма өндірісі төмендеп, жоғалуға жақын келгеннен кейін, оны қайта жандандыру және насихаттау жұмыстары жүргізілуде. Сидрдан басқа, алма брендисі де өндіріледі. Алкогольді сусындардың өндірісіне шарап та кіреді, ал 2013 жылы Джерси Рояль картобынан жасалған алғашқы коммерциялық водкалар нарыққа шығарылды. Басқа да дәстүрлі тағамдардың қатарында капуста наны, Джерси кереметтері (les mèrvelles), флиоттар, бұршақ қосы (les pais au fou), қызылша (орчи) сорпасы және вирактик бөлкелері бар.

Тілдер

19 ғасырға дейін жергілікті Jèrriais – нормандық тілдің бір түрі – аралдың тілі болған, бірақ ресми іс-қағаздарда француз тілі қолданылған. 20 ғасырда британдық мәдени ықпал тілдің күрт өзгеруіне алып келді, және бүгінде Джерсиде негізінен ағылшын тілінде сөйлейді. Джерриа диалектілерінің айырмашылықтары көбінесе дыбысталуында, ал лексикада аздау байқалады, ең айқын ерекшеліктер батыс және шығыс диалектілері арасында естіледі. Көптеген жер аттары Джерриа тілінде, сондай-ақ француз және ағылшын тіліндегі жер аттары да кездеседі. Ағылшын тіліндегі жер аттарының ағылшыншалануы аралға ағылшын халқының қоныс аударуымен бірге қарқынды дамыды.

Қоршаған орта

Үш жер учаскесі экологиялық немесе геологиялық қызығушылығы үшін Ерекше қызығушылық тудыратын жерлер (SSI) ретінде қорғалады. Джерсиде төрт Ramsar сайты бар: Les Pierres de Lecq, Les Minquiers, Les Écréhous және Les Dirouilles, сондай-ақ Джерсидің оңтүстік-шығыс жағалауы (ұлан-қайыр аймақтың кең аумағы). Джерсиде табиғатты зерттеуші, зообақтарды күтуші және жазушы Джеральд Дюррелл құрған Джерси зообағы (бұрынғы Durrell Wildlife Park) орналасқан.

Биологиялық әртүрлілік

Төрт түрлі шағын сүтқоректі жергілікті деп саналады: орман тышқаны (Apodemus sylvaticus), Джерси банктік тышқаны (Myodes glareolus caesarius), кіші ақ тісті тышқан (Crocidura suaveolens) және француздық тышқан (Sorex coronatus). Үш жабайы сүтқоректі жақсы бекітілген: қоян (орта ғасырларда әкелінген), қызыл сүрегі және кірпі (екеуі де 19 ғасырда әкелінген). Тұяқты (Mustela erminea) 1976-2000 жылдар аралығында Джерсиде жойылып кетті. Жасыл кесіртке (Lacerta bilineata) қорғалатын бауырымен жорғалаушы; Джерси – оның Британ аралдарындағы жалғыз мекені. Қызыл мұңқыл (Pyrrhocorax pyrrhocorax) шамамен 1900 жылы Джерсиде жойылып кетті, себебі шаруашылық пен мал жаю тәсілдерінің өзгеруі осы түрге қажетті жағалаудың тік беткейлі жерлерін азайтуға әкелді. «Birds on the Edge» жобасы, Джерси үкіметі, Durrell Wildlife Conservation Trust және Джерсидегі Ұлттық сенім қоры арасындағы серіктестік, Джерсидің жағалау мекендеу орталарын қалпына келтіру және қызыл мұңқылды (және басқа да құс түрлерін) аралға қайта орналастыру жөнінде жұмыс істейді.

Джерси – Британ аралдарында тірек бақасының (Rana dalmatina) кездесетін жалғыз жер. Джерсидегі тірек бақаларының қалған саны өте аз және аралдың оңтүстік-батысына ғана шектелген. Бұл түрді Джерси үкіметі, Durrell Wildlife Conservation Trust және Джерси Амфибия және Рептилия тобы (JARG) арасындағы ынтымақтастық арқылы Джерсиде жойылудан сақтауға бағытталған бағдарламаның назарында ұстап отыр. Бағдарлама тұтқында өсіру және босату, халықты хабардар ету және мекендеу ортасын қалпына келтіру шараларын қамтиды. Жергілікті деп саналатын ағаштар: қарағай (Alnus glutinosa), күміс қайың (Betula pendula), тәтті каштан (Castanea sativa), жаңғақ (Corylus avellana), долана (Crataegus monogyna), шырша (Fagus sylvatica), күл (Fraxinus excelsior), діңгек (Populus tremula), жабайы алмұрт (Prunus avium), қара долана (Prunus spinosa), илең емен (Quercus ilex), емен (Quercus robur), тал (Salix cinerea), қара жиде (Sambucus nigra), шырша (Ulmus spp.) және алмұрт (Mespilus germanica). Ерекше көзге түсетін әкелінген түрлердің бірі – қалампыр пальмасы (Cordyline australis), ол жағалау аймақтарына отырғызылған және көптеген бақтарда кездеседі. Теңіз мекендеушілерінің ішінде ормер, конгер, бас, толқынды шаян, сұр шұбар, баллан балық және гарфиш бар. Теңіз сүтқоректілеріне аққұйрықты дельфин және сұр теңіз түлені жатады. Тарихи тұрғыдан алғанда, арал үлкен капустаның бір түріне, Джерси капустасына, сондай-ақ Джерси калесі немесе сиыр капустасына есімін берген. Жапондық түйіндік (Reynoutria japonica) – Джерсидің биологиялық әртүрлілігіне қауіп төндіретін инвазивті түр. Оны оңай тануға болады, ол қуыс сабақтарымен және жаздың соңында гүлдейтін ұсақ ақ гүлдерімен ерекшеленеді. Аралдағы басқа да жергілікті емес түрлерге Колорадо қоңызы, қызыл гүл және емен процессиялық көбелегі жатады.

Тез жәрдем қызметі

Төтенше жағдайларға жауап беру қызметтерін Джерси штатының полициясы, қажет болған жағдайда Құрметті полиция, Джерси штатының жедел жәрдем қызметі, Джерси өрт сөндіру және құтқару қызметі және Джерси жағалау күзеті қамтамасыз етеді. Джерси өрт сөндіру және құтқару қызметі, Джерси құтқару қайықтары қауымдастығы және Корольдік ұлттық құтқару қайықтары институты жағалау аймағында құтқару және құтқару қайықтары қызметін жүргізеді; Channel Islands Air Search айналасындағы суларда жылдам жауап берумен әуедегі іздеу жүргізеді. Джерси штатының өрт сөндіру қызметі 1938 жылы құрылды, ол кезде штат 1901 жылы құрылған Сент-Хелиер өрт сөндіру бригадасын өз басқаруына алды. 1830 жылы штаттың қаржылық қолдауымен бірінші құтқару қайығы жабдықталды. 1884 жылы RNLI құтқару қайықтары стансасын ашты. Шекаралық қауіпсіздік және кедендік бақылауды Джерси штатының Кеден және көші-қон қызметі жүзеге асырады. Джерси 999 төтенше жағдай нөмірімен қатар 112 төтенше жағдай нөмірін де қабылдады.

Жеткізу қызметі

Джерсидегі сумен жабдықтауды Джерси Уотер басқарады. Джерси Уотер екі су тазарту қондырғысынан сумен қамтамасыз етеді, 2018 жылы шамамен 7,2 миллиард литрді құрады. Джерсидегі су көбінесе жауын-шашынға тәуелді жер беттік судан тұрады. Су алты суқоймада жиналады және сақталады, сондай-ақ күніне 10,8 миллион литрге дейін өндіретін тұзды суды ажырату қондырғысы бар (Аралдың орташа тәуліктік тұтынымының шамамен жартысы). 2017 жылы 101 судың ластану оқиғасы тіркелді, бұл 2016 жылмен салыстырғанда 5%-ға артық. Тағы шамамен 515 700 м³ су жеке көздерден тұрмыстық қажеттер үшін алынады (халықтың шамамен 9%). Джерсиде электр энергиясын жалғыз жеткізуші – Джерси Электричествосы қамтамасыз етеді, оның басым акционері – Джерси штаты. Джерси өзінің қуатының 95 пайызын Франциядан импорттайды. Импортталатын қуаттың 35%-ы су электр станцияларынан, ал 65%-ы ядролық станциялардан алынады. Джерси Электричествосы электр энергиясын жеткізудегі көміртегінің қарқындылығы 35 г CO2e / кВт·сағ дейді, бұл Ұлыбританиядағы 352 г CO2e / кВт·сағ көрсеткішінен төмен.

Ірі қара мал

Корольдік Джерси ауыл шаруашылығы және бағбандар қоғамының жүз жылдығы, 1833–1933. Қоғамның мұрағаттары бойынша Хатшы Х. Г. Шепард құрастырған. Эрик Дж. Бостон. Джерси сиыры, 1954 жыл.