Кіріспе
Прованс-Альп-Кот-д'Азурдағы коммуна, Франция. Èze (ɛːz; ; ) – Францияның оңтүстік-шығысындағы Прованс-Альп-Кот-д'Азур аймағындағы Альп Маритим департаментіндегі теңіз жағалауындағы коммуна. Ол Француз Ривьерасында, Ниццадан солтүстік-шығысқа қарай 8,5 км және Монакодан батысқа қарай 4,5 км жерде орналасқан. 2018 жылы Èze-де 2225 адам тұрды. Оның тұрғындары Ezasques (еркек және әйел) деп аталады.
Èze (ɛːz; ; ) is a seaside commune in the Alpes Maritimes department in the Provence Alpes Côte d'Azur region in Southeastern France. It is located on the French Riviera, 8.5 km (5.2 mi) to the northeast of Nice and 4.5 km (2.7 mi) to the west of Monaco. In 2018, Èze had a population of 2,225. Its inhabitants are known as Ezasques (masculine and feminine).
Тарих
Езе айналасындағы аймақ б.з.д. 200 жыл шамасында, Бастид тауының жанында орналасқан қауым ретінде алғашқы болып қоныстанды. "Езе" атауының ең алғашқы кездесуін Антониннің теңіз кітаптарында Сент-Лаурен де-Езе деп аталатын шығанақ ретінде табуға болады. III ғасырға жататын ежелгі грек күміс фиалаларының жиынтығы XIX ғасырдың соңында Езеде табылды және қазір Британ мұражайының коллекциясының бөлігі болып табылады. Бұл аймақты римдіктер ғана емес, сонымен қатар морылар да басып алды, олар шамамен 80 жыл бойы осы аймақты ұстады, бірақ 973 жылы Прованстың Вильгельмі оларды қуып шығарды. 1388 жылы Езе Савой үйінің билігіне көшті, олар Ниццаға жақын орналасқандықтан, қаланы бекітілген бекініс ретінде салды. Келесі бірнеше ғасырларда Езе тарихы бірнеше рет дүрбелеңге ұшырады, өйткені 1543 жылы Хайреддин Барбароссаның бұйрығымен француз және түрік әскерлері ауылды басып алды, ал Людовик XIV 1706 жылы Испан мұрагерлік соғысында қаланы қоршап тұрған қабырғаларды қиратты. Соңында, 1860 жылдың сәуір айында Езе тұрғындарының бірауыздан қабылдаған шешімімен Францияның құрамына кірді. Езе Францияның Жерорта теңізі жағалауындағы биік жартас үстінде орналасқандықтан "бүркіт ұясы" деп сипатталды. Ол соншалықты биік, сондықтан ішіндегі ашық сары түсті шіркеуді (1764 жылы салынған Notre Dame de l’Assomption) алыстан көруге болады. Шіркеу ішіндегі египеттік айқыш ауылдың ежелгі тамырларын көрсетеді, онда финикиялықтар Изис қадірлісіне арналған ғибадатхана салды. Дәстүрлі түрде Монако князьдығының аумағы Езе ауылынан (Ниццаның шетінде) басталып, Жерорта теңізі жағалауымен қазіргі Италия шекарасындағы Ментонға дейін созылған деп есептелген.
География
Эзе коммунасы Францияның Ривьерасында орналасқан, Жерорта теңізінен (Эзе-сюр-Мер) басталып, ортағасырлық ауылға (Эзе ауылы) дейін төбеге қарай созылады. Сен-Лоран-д'Эзе осы екі ауылды байланыстырады.
Туризм
Езе – Францияның Лазур жағасындағы танымал туристік орын. Ол төбесінен көрінетін теңіздің әсем көрінісімен әйгілі. Езедегі ботаникалық бақшасы кактустар мен суккуленттердің мол жинағымен, сондай-ақ панорамалық көріністерімен танымал. Уолт Дисней Езеде көп уақыт өткізген. Ауылдағы ең көне ғимарат – Шапель де ла Санте-Круа, ол 1306 жылы салынған. Бұл жерде обадан зардап шеккендерге көмек көрсетуге міндеттелген Езедегі ақ қайырымдылар орденінің мүшелері жиналыстарын өткізген. Қалқа мұнарасының пішіні ауылдың бұрын Генуя Республикасына қарасты екенін көрсетеді. Орта ғасырлық шағын ауыл өзінің сұлулығы мен тартымдылығымен танымал. Ондағы көптеген дүкендер, өнер галереялары, қонақүйлер мен мейрамханалар көптеген туристер мен жаңа үйленгендерді қызықтырады. Осының нәтижесінде, Езеде жергілікті тұрғындардың саны аз болғандықтан, кейбір адамдар оны «музей ауылы» деп атайды. Езеден Жерорта теңізінің тамаша көрінісі ашылады. Езе ауылына Ниццадан Èze sur Mer теміржол станциясы арқылы пойызбен немесе Ниццадан автобуспен жетуге болады. Пойыз станциясының жанында Езе ауылына туристерді жеткізетін автобустардың аялдамасы бар. Ауылдың ұраны – «Isis Moriendo Renascor» («Өлімде қайта туамын») деген сөз тіркесі, ал оның символы – сүйекке қонған феникс. Жергілікті диалект (қазірге таяу жойылып бара жатқан) жақын орналасқан Монако княздығының монегаск тіліне ұқсас; сондықтан ол лигурия тілімен байланысты, бірақ окцитан тілінің де ықпалы бар. Езе – Метрополь Ницца Кот-д’Азур туристік департаментімен біріктірілген «Төбедегі ауылдар жолы» деп аталатын он алты ауылдың бірі. Басқалары: Аспремонт, Каррос, Кастаньерс, Коараз, Коломарс, Дуран, Фаликон, Ла Гауд, Лантоск, Левенс, Ла Рокет-сюр-Вар, Сент-Блез, Сент-Жаннет, Туррет-Левенс және Утелл.