Кіріспе

Крозан (kʁozɑ̃; Limousin: Crosenc) – Францияның Nouvelle Aquitaine аймағындағы, Creuse департаментіндегі коммуна.

География

Гюреттен солтүстік-шығысқа қарай шамамен 20 миль (32 км) жерде, D72 тас жолында және Круза өзенінің жағасында, Индре департаментімен шекарада орналасқан туризм және шаруашылық ауылы. Бұл әкімшілік шекара өте көне. Ол langue d'oïl және langue d'oc тілдері арасындағы тілдік шекараға жуық келеді. Оның геологиялық маңызы да бар: оңтүстікте Орталық Массивтің гранитті төбелері, ал солтүстіктегі жазықтарда Париж бассейнінің әктас тас қабаттары басталады. 1926 жылы Круза өзенінде Эгузон тоғаны салынғаннан кейін, жер бедері, қоғам және жергілікті экономика судың әсерінен бірнеше жылдың ішінде өзгерді. Ескі суреттер мен 140-қа жуық пейзаж салған Арман Гийоменнің туындыларын қарасаңыз, айырмашылықты байқауға болады. Бұрынғы шалғындықтар қой мен ешкінің көптеп жайылуы арқасында сақталған, бірақ екі дүниежүзілік соғыс арасында олардың саны азайды және 1950 жылдан кейін толығымен жойылды. Бүгінгі күні бұл аудандағы бағыт – айналасындағы қираған құрылыстарды қалпына келтіру және бұрынғы ашық кеңістіктерді орманмен жабу.

Тарих

Крозант атауы, мүмкін, кельт тілінен шыққан, содан кейін латынша "Croso" (ол да "Creuse" сөзіне бастау берді). 1208 жылы Crozenc, 1277 жылы Crozent, 1512 жылы Crousant және қазіргі "Crozant" деп аталды. Круз және оның саласы арасындағы таулы жер ежелгі заманнан бері қоныстанған. 997 және 1018 жылдар аралығында бекініс салынған болуы мүмкін. Бірақ бүгінгі күнге жеткен қамал 13 ғасырда салынды. Сақталған мұнаралардың бірі Англия королі I Иоаннның жесірі, кейіннен Хьюг X де Лузиньянның әйелі Ангулемдік Изабелланың есімін иеленеді. Аймақтың тарихы туралы кітабында (La Marche) Жуллиеттон 1588 жылы католиктер Крозант қамалын басып алғанын, соның салдарынан мұнаралардың бірі қирағанын жазды. 1606 жылдан бастап қамал жергілікті халық үшін құрылыс материалына айналды. 1640 жылы Мулен қаласындағы корольдік инспектор Войер д'Аргенсон жасаған есептемелерде қамалдың өте қиын жағдайда екендігі айтылды. 1527 жылы Франция маршалы, Бурбон герцогы III Карлдың барлық мүлігі тәркіленгеннен бері Корольдікке тиесілі болған бекіністің қалдықтары Ла Марш губернаторы Габриэль Бопреге сатылды. Цитадельдің қираған қалдықтары кең аумақты алып жатыр, бірнеше қатарлы қоршаулар, 15 ғасырға жататын шаршы мұнара және екі 13 ғасырлық мұнара, сондай-ақ шіркеу және "tour de l’eau" мұнарасы бар, онда өзеннен су көтеріліп, қауіпсіздікпен қамтамасыз етілген. Крозант мэрі бастаған ұзақ келіссөздерден кейін қираған үй-жайлар бірнеше жыл бұрын муниципалитетке тиесілі болды. Мемлекеттік, аймақтық және жергілікті кеңестердің қаржыландыруымен ірі қайта құру бағдарламасы іске асырылды, нәтижесінде нысан қоғамға қайта ашылды (2 ересек үшін 1,50 евролық жеңілдіктер (2008)). 19 ғасырдан бастап Крозант аймағы көптеген суретшілерге шабыт берді. Мүмкін, біріншісі Пол Кастанс (1823–1892) болды, ол Арманд Гийоменге (1841–1927) Крозантты тұруға таңдауға ықпал етті. Олар Круз жағалауынан шабыт алғандардың барлығы үшін "Крозан мектебін" (французша, L'Ecole de Crozant) құрды. Олардың арасында: Пьер Эрнест Балу (1855–1928), Эрнст Йозефсон (1851–1906), Альфред Смит (1854–1932), Фернанд Майло (1862–1948), Пол Мадлен (1863–1920), фр (1880–1924), Лелуар әулеті (әсіресе Морис Лелуар (1853–1940)), швед Уолтер Оттен (1897–1972), фр (1900–1953), Эрнест Виктор Харекс және т.б. Шіркеуден алыс емес жерде Гийоменнің қоладан жасалған бюсті орналасқан. 1926 жылы электр энергиясын өндіруге деген қажеттілік Эгузон бөгетінің салынуына әкелді. Бұл Эгузонмен шектесетін ауылдың атымен аталған Шамбон көлі деп аталатын жаңа туристік орталықты құрды. Суретшілердің пейзаждарына енді көл кірді, онда қайықтарды жалдауға және көлде кешкі круиздерге болады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Крозантта Круз және Индре өзендерін бөліп тұрған көпір жарылды. Жаңа көпір салынатынша уақытша понтондық көпір орнатылды. Су деңгейі төмендеген кезде ескі көпірдің тас тірегінің жанында жатқанын көруге болады.

Көрікті жерлер

XII ғасырға жататын Сент-Этьен шіркеуі. Қазіргі уақытта үлкен қалпына келтіру жұмыстары жүріп жатқан XI ғасырғы Крозант қамалының қираған қалдықтары. XV ғасырғы Шато-де-Плесес шатосының қалдықтары. XVII ғасырға жататын Сент-Мадлен капелласы. Бақтар және Седелл арборетумы.

Тұлғалар

Жиль Клемент, бағбан және ботаник. Арман Гийомен, суретші.