Кіріспе

Тевтон орденінің басшысы, ортағасырлық Рим католик шіркеуінің сектасы. Тевтон орденінің үлкен магистрі (Hochmeister des Deutschen Ordens; Magister generalis Ordo Teutonicus) – Тевтон орденінің жоғарғы басшысы. Бұл басқа әскери ордендердің үлкен магистріне және әскери емес Рим католик діни ордендеріндегі жоғары генералға тең. Хохмейстер, сөзбе-сөз "жоғары магистр", тек Тевтон орденіне қатысты қолданылады, себебі Großmeister ("үлкен магистр") неміс тілінде басқа рыцарлық ордендердің басшыларына қатысты қолданылады. Латын тіліндегі толық атағының ерте нұсқасы Magister Hospitalis Sanctae Mariae Alemannorum Hierosolymitani болды. 1216 жылдан бастап толық атағы Magister Hospitalis Domus Sanctae Mariae Teutonicorum Hierosolymitani ("Иерусалимдік немістердің қасиетті Марияның аурухана үйінің магистрі") қолданылды. 1525 жылы Хохмейстер және Дойчмейстер (Magister Germaniae) лауазымдары біріктірілді. Magister Germaniae атағы 1219 жылы Киелі Рим империясындағы, ал 1381 жылдан бастап Италиядағы баулылардың басшысы ретінде енгізілді, 1494 жылы Киелі Рим империясының князі дәрежесіне көтерілді, бірақ 1525 жылы Вальтер фон Кронбергтің басшылығымен үлкен магистр лауазымымен біріктірілді, содан бері орден басшысы Hoch und Deutschmeister атағын алды. 1466-1525 жылдар аралығында Тевтон орденінің үлкен магистрлері Польша тажының вассалдары және князьдары болды.

Елтаңба

Ұлы шеберді бейнелейтін герб (Deutschmeisterwappen) қара кресттің үстіне салынған алтын крест флори немесе крест потентімен көрсетілген, ал орталық inescutcheon ретінде императорлық бүркіт бейнеленген. Алтын крест потенті қара крестке қабатталып, 14-шы ғасырда кеңінен қолданыла бастады, ал 15-шы ғасырда алтын крест флорисіне айналды. Аңыз бойынша, крест потентінің енгізілуі Иерусалим патшасы Бриеннің Иоаннымен байланыстырылады, ол бұл кресті Иерусалим кресінің нұсқасы ретінде орден шеберіне сыйлаған, ал флер-де-лис Франция королі Людовик IX-ының 1250 жылғы 20 тамыздағы жарлығымен берілген деп есептеледі. Бұл аңыздық мәліметті ерте заманауи кезеңнен (Кристоф Харткнок, 1684) бұрын табу мүмкін болмаса да, дизайнның 13-шы ғасырдың ортасына дейінгі екенін көрсететін деректер бар.

Орденнің Ұлы ұстаздары, 11981525

Тевтон орденінің рухани әскери ордені ретінде 1198 және 1525 жылдар аралығында барлығы 37 ұлы шебер болды. 15-16 ғасырлардағы бірнеше гербтерде ұлы шеберлердің гербтері бейнеленген. Бұларға Ульрих Ричентальдың «Хроникасы», Нюрнбергте сақталған Санкт-Галлен гербтері, Лейпцигте сақталған Оңтүстік-Батыс Германия гербтері және Мильтенберг гербтері жатады. Бұл тізімдерде үш ұлы шебер жоқ: Герхард фон Мальберг (1241–1244) және оның ізбасарлары Генрих фон Хоэнлоге (1244–1249) және Гюнтер фон Вюллерслебен (1250–1252). Сондықтан, дәстүрлі тарихнамалық еңбектерде 1525 жылға дейінгі кезеңде 34 ұлы шебер тізімделген (қазіргі есептерде 37).

Атауы | Төңкербасқару | Өмір сүрген жылдары | Өлім | Ескермелер
------- | -------- | -------- | -------- | --------
1 | Генрих Вальпот фон Бассенхайм | | |
7 | Анно фон Сангерсхаузен | 1256–1273 | 8 шілде 1273 |
8 | Хартман фон Хелдрунген | 1273–1282 | 19 тамыз 1282 |
9 | Бурхард фон Шванден | 1282 немесе 1283–1290 | 1310 | Бурхард фон Шванденнің қызметке кірген алғашқы жылы Тевтон орденінің неміс сайтында 1282, ал австриялық сайтында 1283 деп көрсетілген.
10 | Конрад фон Фёхтванген | 1290–1297 | 4 шілде 1296 | Акрының құлауынан кейін Конрад орденнің штаб-пәтерін Венецияға көшірді.
11 | Готфрид фон Хоэнлоге | 1297–1303 | 19 қазан 1310 |
12 | Зигфрид фон Фёхтванген | 1303–1311 | 1311 | Алдыңғы Конрад фон Фёхтвангеннің туысы. Зигфрид 1309 жылы орденнің штаб-пәтерін Пруссияға көшірді.
13 | Карл фон Триер | 1311–1324 | 11 ақпан 1324 |
14 | Вернер фон Орселн | 1324–1330 | 18 қараша 1330 |
15 | Лютер фон Брауншвейг | 1331–1335 | 18 сәуір 1335 | Сондай-ақ Лотар деп те аталады.
16 | Дитрих фон Альтенбург | 1335–1341 | қазан 1341 |
17 | Людольф Кинг фон Ваттзау | 1342–1345 | 1348 немесе одан кейін | 1280 мен 1290 жылдар арасында дүниеге келген.
18 | Генрих Дусмер | 1345–1351 | 1353 |
19 | Винрих фон Книпроде | 1351–1382 | 1382 |
20 | Конрад Зёллер фон Ростен | 1382–1390 | 20 тамыз 1390 |
21 | Конрад фон Валленроде | 1391–1393 | 23 шілде 1393 |
22 | Конрад Юнггенген | 1393–1407 | 30 наурыз 1407 |
23 | Ульрих фон Юнггенген | 1407–1410 | |
24 | Генрих фон Плауэн | 1410–1413 | 15 шілде 1410 |
25 | Михаэль Кюхмайстер фон Штернберг | 1414–1422 | 1429 |
26 | Пауль фон Русдорф | 1422–1441 | 1441 |
27 | Конрад фон Эрлихсхаузен | 1441–1449 | 1449 |
28 | Людвиг фон Эрлихсхаузен | 1449 немесе 1450–1467 | 4 сәуір 1467 | Людвиг фон Эрлихсхаузеннің қызметке кірген алғашқы жылы Тевтон орденінің неміс сайтында 1449, ал австриялық сайтында 1450 деп көрсетілген.
29 | Генрих Рейсс фон Плауэн | 1467–1470 | 2 қаңтар 1470 |
30 | Генрих Реффле фон Рихтенберг | 1470–1477 | 1477 |
31 | Мартин Трухсесс фон Ветцхаузен | 1477–1489 | 3 қаңтар 1489 |
32 | Иоганн фон Тифен | 1489–1497 | 25 тамыз 1497 |
33 | Фредерик, Саксония герцогы | 1497–1510 | 14 желтоқсан 1510 |
34 | Альберт Бранденбург-Ансбах | 1510–1525 | 20 наурыз 1568 |

Реформациядан кейін

Соңғы Хохмейстер, Альберт Бранденбург-Ансбах, лютерандыққа көшті және өзінің үстемдігі мен туысы, Польша королі Зигмунд I-нің келісімімен Тевтон орденінің мемлекетін 1525 жылы Краков шарты бойынша Пруссияның дүниелік герцогтығына айналдырды. Бұл шарт 1525 жылы Краковтағы Пруссиялық адаққымен бекітілді. Автономиялы Ливония Терра Марианадағы командорлықтар да 1561 жылға қарай жоғалды, себебі бұл аймақ та протестанттыққа айналды. Дегенмен, орден 1219 жылдан бері Германия мен Италияны басқарып келген Киелі Рим империясындағы (Германия және Италия) өзінің бастықтарын сақтап қалды. Орден енді Германия корольдігіндегі иеліктерімен шектелгендіктен, император Карл V 1527 жылы қолдағы Хохмейстер Вальтер фон Кронбергті де Хохмейстер етіп тағайындады. Әкімшілік орын Франкониядағы Мергентхайм қамалына көшірілді. Хох-ун-Дойчмейстер 1806 жылға дейін Киелі Рим империясының діни княздарының бірі саналды; Мергентхайм жаңа құрылған Вюртемберг корольдігіне өткенде, олардың резиденциясы Венадағы Дойчорденсхаусқа көшірілді. Екі атақ 1923 жылға дейін сақталды, ол кезде соңғы әлемдік Ұлы Мастер, Австрияның эрцгерцогы Эуген лауазымынан кетті. 1696 жылы Императорлық армияның франкондық лейтенант полкі Нойбургтың граф-палатины Франциск Луидің басшылығымен құрылды; 1769 жылы 4-ші жаяу әскер полкі ретінде ұйымдастырылып, Венада орналастырылды және 1814 жылдан бастап Төменгі Австрияның Хох унд Дойчмейстер полкі ретінде танылды. Көбінесе танымал әскери оркестрімен белгілі болған полктің дәстүрі 1938 жылы Вермахттың 44-ші жаяу әскер дивизиясы қабылдады және бүгінде Австрия Қарулы Күштерінің 1-ші Егер батальоны сақтап тұрады.