Кіріспе

Тояма риу (戸山流) 1925 жылы бірнеше қылыш өнері мектептерінің тәжірибелі сарапшыларынан құралған комиссия Рикугун Тояма Гакконың оқу бағдарламасы үшін құрылған. 1873 жылы Токиодағы Тояма қаласында әскери кадрларды дайындау үшін арнайы ашылған Рикугун Тояма Гакко, яки "Тояма Армия Академиясы" Тояма риу-дың пайда болуына себеп болды. Бүгінде Тояма риу-дың жекелеген тармақтары негізінен Жапонияның Канто, Токай және Кансай аймақтарында орналасқан.

Өмірбаян

Мейдзи реставрациясынан кейін жапон армиясының офицерлері батыс үлгісіндегі қылыштарды міндетті түрде алып жүруі керек болды. 1920 жылдары Жапония Екінші дүниежүзілік соғыста жеңіліске ұшырағанға дейін созылған әскери-ұлтшылдық кезеңнен өтті. Жапондықтар самурайлардың дәстүрлі қылышы – катананы қабылдап, самурай әскери дәстүрімен байланыс орнатты. Катананы қабылдау, сонымен қатар, бірінші дүниежүзілік соғыстан алынған сабақ – механикаландыруға (пехота мен атқыштардың рөлін азайту) наразылық білдірген әскердің белсенді бөлімдері арасындағы наразылықты басуға да септігін тигізді. 1925 жылы барлық офицерлердің кендзюцуда жеткілікті білімі болмағандықтан, осы қаруды жауынгерлік жағдайда қолдануға қабілетті болу үшін, қылышпен қаруланудың қарапайым түрі жасалды, ол қылыштың қамын алып, кесудің ең маңызды әрекеттеріне баса назар аударды. Такано Сасабуро мен Накаяма Хакудо академияның аға оқытушылары болды. Академия директоры, подполковник Моринага Киёси (森永清 中佐) Накаяманың Омори рюінен "Гунто но Сохо" жүйесінің негізі ретінде қызмет ететін 5 катаны таңдады. Жүйе комитеттер тарапынан одан әрі жетілдірілді. Армия айи батто катасы көптеген корю мектептерінен ерекшеленеді, өйткені барлық техникалар тік тұрып орындалады. Сонымен қатар, бұл заманауи рю тамашигири, яғни "сынақ кесуге" ерекше мән береді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Тояма әскери академиясы АҚШ армиясының Зама лагеріне айналды. Дегенмен, әскери айи жүйесі 1952 жылдан кейін қайта жаңғыртылды. 1970 жылдары Тояма рю-айдоны үш жеке ұйым өкілдік етті: Хоккайдода – Үлкен Жапония Тояма рю-айдо федерациясы (Ямагучи Юуки құрған); Кансай (Киото-Осака аймағында) – Тояма рю-айдо қауымдастығы (Тояма академиясының бұрынғы бас нұсқаушысы Моринага Киёси құрған); және Бүкілжапондық Тояма рю-айдо федерациясы (Накамура Тайзабуро құрған). Бұл ұйымдардың әрқайсысы тәуелсіз болды. Бүгінде Гунто но Сохоның және Тояма рю мектептерінің үш бағытының (Моринга-ха, Накамура-ха және Ямагучи-ха) көптеген белсенді оқытушылары бар, олар бірнеше ұйымдардан лицензия алған, соның ішінде: Дзен Нихон Тояма-рю Иайдо Ренмей (ZNTIR), Тояма-рю Иай Батто До Ренмей (TIBDR), Халықаралық Баттодо федерациясы (IBF), Дзен Нихон Баттодо Ренмей (ZNBDR), Халықаралық Шинкендо федерациясы, Баттодо Доның АҚШ федерациясы (USFBD) және Халықаралық Баттодо До Ренго Кай. Сондай-ақ, Чехияда (Чехиялық Тояма Рю федерациясы), Швецияда, Польшада, Австралияда, Англияда және Италияда.