Кіріспе

Тейассу тұқымдасына жататын сүтқоректілер түрі. Ақ ерін пекари (Tayassu pecari) – Орталық және Оңтүстік Америкада таралған пекари түрі және Тайассу туысының жалғыз өкілі. Америкалық сүтқоректілер қоғамы оны Dicotyles tajacu деп белгілесе де, кейбір дереккөздер мойынды пекариді Тайассу туысының тағы бір өкілі деп қате көрсетіп жатады. Бірнеше түршесі анықталған. Ақ ерін пекарилер сыртқы түрі жағынан шошқаларға ұқсас, бірақ қара түсті жүнді (кейбір аймақтарда, мысалы, мойнында – қаймақты түсті). T. pecari-дің Мексикадан Аргентинаға дейінгі таралған аймағы фрагменттелген, ал түрдің саны жалпы алғанда азайып барады (әсіресе Мексика мен Орталық Америкада). Олар түрлі ортада кездеседі. Әлеуметтік жануарлар болып табылатын ақ ерін пекарилер әдетте үлкен топтарда жем іздейді, онда 300-ге дейін пекари болуы мүмкін. Олар өздерінің экожүйесінің маңызды бөлігі және оларды жабайы табиғатта сақтау үшін көптеген күш-жігер жұмсалуда. Барлық жоғалулардың себебі толыққанды түсіндірілмеген, бірақ адамның қызметі де әсер етеді, екі негізгі қауіп – орманды жою және аң аулау; соңғысы ауылдық жерлерде кең таралған, бірақ қауіпті болуы мүмкін, себебі ақ ерін пекарилер агрессивті мінез танытуы мүмкін. Оларды терісі мен еті үшін аулайды.

Таксономия

Ақ ерін пекарисі алғаш рет 1795 жылы Иоганн Генрих Фридрих Линк Sus pecari деп сипаттады. 1814 жылы Готтельф Фишер фон Вальдхайм оны Tayassu туысына, жалғыз түрлі туысқа көшірді. Ол кем дегенде плиоцен кезеңінен бері сақталған. Кейінгі плейстоценге жататын қазбалар оның осы кезеңде басқаша таралғанын көрсетеді, көбінесе оңтүстік аймақтарда (мысалы, Аргентинаның Буэнос-Айрес провинциясында) табылған. Осы кезеңде онымен бірге болған басқа түрлерге сүйенсек, Буэнос-Айрес провинциясының орталық солтүстік бөлігі кейінгі плейстоценде құрғақ немесе жартылай құрғақ болуы мүмкін.

Сипаттама

Ақ ерін пекарисі – қара түкті, шошқа тәрізді тұяқты жануар, оның кейбір бөліктері, мысалы, тамағы мен жамбас аймақтары сары түсті. 2018 жылғы зерттеуде олардың Мезоамерикадағы тарихи ареалының 87%-ынан жоғалып кеткені анықталды (зерттеуде Мезоамерика – Оңтүстік Мексика мен Панама арасындағы барлық аймақ деп белгіленген), және олар әлі де қоныстанған жеті Мезоамерика елінде "қатерлі жағдайда" екені көрсетілді. Халықаралық табиғатты қорғау одағының зерттеулері де осыған ұқсас мәліметтерді көрсетті: Коста-Рикада 89%, ал Мексика мен Гватемалада 84% қысқарғандығы хабарланды.

Егемендік және экология

Ақ ерінді пикариялар әдетте үлкен топтарда бір жерден екінші жерге қоныс аударады. D. tajacu бір қатарда жүретін болса, T. pecari кеңінен жайылған топта жүреді. Бұрын айтылғандай, T. pecari таралған аймақ D. tajacu аймағымен беттеседі. Бұл беттесу маңызды, олардың екеуі де Неотропика аймағында ұқсас ортада кездеседі. 1982 жылы жарияланған зерттеуде оның тістеу күші, жағалы пикарияның тістеу күшінен кем дегенде 1,3 есе артық екені анықталды. Бұл олардың осы үлкен аумақта қалай қатар өмір сүретінін түсіндіруге көмектеседі, себебі зерттеуде олар бір аймақта азық іздеген кезде әртүрлі дәндер мен жаңғақтарды жейтіні анықталды. Осы дәндер мен жаңғақтардың өлшенген кедергісі екі пикария түрінің тістеу күшімен сәйкес келеді.

Тамақтандыру

Ақ ерін пекарилері тамақ іздейді, көбінесе жағалау аймақтарында немесе басқа су қоймаларының жанында осыны жасайды. Олардың рационының басым бөлігі жемістерден тұрады, бірақ оған қосымша түрлі тағамдар да кіреді, мысалы, өсімдіктердің басқа бөліктері (жаңғақтар да осылардың қатарында), саңырауқұлақтар, омыртқасыз жануарлар (ұлулар қоса), тіпті кейде балықтар. Олар өмір сүретін аймақта 30 отбасыға жататын 140-тан астам өсімдік түрін жейді. Олар осылай қоректенбейді, бірақ құрттар, жұмыртқалар, кішкентай омыртқалы жануарлар және өліктермен де тамақтанады.

Көбею және өмір сүру циклі

Т. пекари жыл бойы көбейеді. Эструс циклы әдетте 18-21 күнге созылады. Шамамен 158 күндік жүктіліктен кейін, көбінесе екі жас туады. Олар туғаннан кейін бірнеше сағаттан соң-ақ үйірмен бірге жүре алады.

Қауіптер

Ақ ерінді пекари көптеген қауіп-қатерлерге тап болады. Оларға қажетті кең аумақ орманды жоюдан оларды өте осал етеді. Олар өздерінің мекендеу орындарын адам қызметінен қорғау үшін қорғалатын аумақтарға үлкен тәуелді. Мекендеу орындары фрагменттелген кезде, оларды адамдардың аулау қаупі артады, себебі олардың үлкен топта жүруге бейімділігі оларды анықтауды жеңілдетеді. Аңшылар бірден көптеген жануарларды өлтіре алады. Мысалы, Перудегі Ману ұлттық паркі олардың қорғалатын аймағы болып табылады. Дегенмен, мұның өзі олардың табиғи түрде кездесетін барлық мекендеу орындарында сақталуы үшін жеткіліксіз болуы мүмкін. IUCN CITES арқылы тері мен жүн саудасын шектеу үшін жаңа шектеулер енгізуді ұсынды. Олардың популяциясын зерттеу соңғы жылдары күшейді, бірақ әлі де зерттеуді қажет ететін аймақтар бар.

Адамдармен қарым-қатынасы

T. pecari-ге оның қоныстанған жерлерінің жергілікті және жергілікті емес тұрғындары жиі аң аулайды. Біріккен Ұлттар Ұйымының Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы (ФАО) "ақ" және "мол" деп сипаттаған олардың еті ауылдық аймақтарда сатылады және тұтынылады, онда пекарилер (ақ ерінді және мойынды) маңызды аң жануарлары болып табылады. Ақ ерінді пекарилерді табу оңай, себебі олардың дауысты болуы және топтап жүруге бейімділігі бар, бірақ оларды аулау қауіпті болуы мүмкін – олар иттерді өлтіруі мүмкін және әдетте топта ауланады. Олар көбінесе шабуылға ұшырағанда қарсы тұрады; сондықтан үйір қашпастан бұрын бірнеше жануар өлтірілуі мүмкін. Етінің дәмін бұзбау үшін, оларды өлтіргеннен кейін дереу иіс бездері алынып тасталады. Перуде 3000-нан аз тұрғыны бар елді мекендерде олардың күнкөріс үшін аң аулауына рұқсат беріледі.