Кіріспе

Реджинальд Греньер (1130-шы жылдар – 1202; сондай-ақ Рейнальд немесе Рено) – Сидонның феодалы және 12 ғасырдың соңындағы Иерусалим Корольдігінің маңызды ақсүйегі.

Атақ-даңққа қол жеткізу

Реджинальд Греньер мен Агнес Бурестің ұлы, Евстась Греньердің немересі болатын. Ол Корольдікте алғаш рет 1170 жылы көзге түсті, ол бұрын үш рет үйленген Куртенэнің Агнесіне үйленді: біріншісі – оны жесір қалдырған Мараштың Реджинальді; екіншісі (мүмкін бигамдық) – Яффа мен Аскалон графы және болашақ Иерусалим патшасы Амальрик, одан Бальдуин IV және Сибилла есімді екі баласы болды; үшіншісі – Амальрикке үйленгенге дейін оның күйеуі немесе никеде болған Ибелиннің Хью. Оның Амальрикпен некесі 1163 жылы екеуінің тыйым салынған дәрежедегі қандастық байланыста екені анықталған соң жойылды. Кейбір авторлар Агнес пен Сидондық Реджинальдтың некесі де бұзылған деседі, себебі олар тыйым салынған дәрежеде туысқан, бірақ бұл Вильгельм Тирдің «Герард жоғарыда аталған екі адамның» арасындағы байланысты анықтады деген сөзін дұрыс түсінбеуіне негізделген. Дегенмен, бұл Агнес пен Амальриктің некесіне қатысты болуы керек: Реджинальд үйленген кезде Жерард қайтыс болған еді. 1179 жылдың желтоқсанында «Сидон графинесі Агнес» және «Сидондық Реджинальд» бірге хаттамаға куә болды: олардың әлі де бірге екенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ. (Толығырақ мәлімет алу үшін Гамильтонның «Жақсылықты патша және оның мұрагерлері» еңбегін қараңыз.) 1174 жылы Амальрик қайтыс болды және оның орнына дені сау емес және кәмелетке толмаған ұлы Бальдуин IV отырды. Реджинальд енді патшаның әкесі болды. Бейли немесе регент тағайындалуы керек еді, және Реджинальд осы лауазымға Мильс Плансиден гөрі Триполидің Реймонд III-ті (Амальриктің бірінші туысы) қолдаушылардың қатарында болды. Реджинальд 1177 жылы Монгисар шайқасына қатысты, бірақ 1179 жылы Якоб Форды шайқасына қатыспады, өйткені ол күштерімен кешігіп келді; Вильгельм Тирдің айтуынша, ол жолын жалғастырғанда, шайқастан көптеген босқындарды құтқара алатын еді, бірақ Сидонға оралғанда, осы босқындар шабуылда қаза тапты. Ол 1183 жылы Саладин басып кірген кезде патшалықты қорғауға қатысты; осы жолы Вильям оны «шайқаста батылдығымен ерекшеленгендер» қатарына қосты. Оның әйелі кейде әскери жорықтарға қатысып, ауру, бірақ нық қадамды ұлына күтім жасады.

Патшалықтағы мұрагерлік даулар

Бұл кезде Балдуин IV регентсіз өзі билік жүргізді. Англияның Генрих II-шісінен әскери қолдау күтіп, Триполидің Раймонының ықпалын азайту мақсатымен, 1180 жылы Балдуин жесір қалған әпкесі Сибилланы Анжуліктердің вассалы, Гю де Лузиньянға, оның ағасы Амальрик бұрыннан сарайда беделді болған дворянға үйлендірді. Патшаның денсаулығы нашарлаған соң, 1183 жылы Саладин шапқанда Гайды регент етіп тағайындады, бірақ Раймонд және оның жақтастары оған қарсы жаулық танытты. Бірақ патша көп ұзамай Гайдың қабілетсіздігіне көңілі тоймады және оны қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. 1183 жылы Сибилланың және оның бірінші күйеуі Вильгельм Монферраттың кішкентай ұлы Бальдуин V-ті, Сибилла мен Гайдың билікке келуіне бөгет қою үшін, бірге билеуші патша ретінде таққа отырғызды. Реджинальд оны қолдап, қатысты. Агнес шамамен 1184 жылдың екінші жартысында, ал Балдуин IV 1185 жылдың көктемінде қайтыс болды. Бальдуин V, Ремонд III регенттігімен, бір жылға жетпей патшалық құрды, содан кейін 1186 жылы ол да қайтыс болды. Реджинальд Бальдуин V қайтыс болғаннан кейін Сибилла мен Гайдың таққа отыруына қарсы тұруға тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады.

Хаттин шайқасы мен Үшінші крест жорығы

Ги мен Реймонд арасындағы дау патшалықтың қауіпсіздігіне қауіп төндірді, өйткені Ги Реймондтың Тибериядағы иелігін қоршауға алуды жоспарлады, ал ол Саладинмен одақтас болған еді. Реймондтың тағы бір қолдаушысы – Балиан Ибелин, Гайдың Саладиннің үлкен әскеріне шабуыл жасамас бұрын екеуін татуластыруға үміттене отырып, Триполидегі Реймондқа елшілік жіберуді ұсынды. Реджинальд Балианмен бірге, Ридфорт Жерар (Темплиерлер орденінің ұлы магистрі), Роджер де Мулинс (Госпитальдерлер орденінің ұлы магистрі) және Тир архиепископы Иосийді Триполиге ертіп барды. 1 мамырда Темплиерлер мен Госпитальдерлер Саладиннің ұлы әл-Афдалдан Крессон шайқасында жеңіліске ұшырады; Балиан өзінің Наблус иелігінде, ал Реджинальд Бофорттағы қамалында тоқтады, сондықтан олар шайқасқа қатыспады. Рамон жеңіліс туралы хабарды естіп, Тибериядағы елшілікпен кездесіп, Иерусалимге оралып келді. Саладиннің патшалыққа басып кіруіне Гай, Реймонд және крестонос армиясы Хаттин шайқасында тойтарыс берді. Шайқас крестонос үшін ауыр жеңіліспен аяқталды; Реджинальд Балианмен және Эдессалық Жоселин III (оның қайтыс болған әйелінің ағасы) артқы шепте болды және олармен бірге қашып кетті. Үшінші крест жорығының кейінгі батыс жылнамаларында олардың қорқып, өз әскерлерін таптап кеткендері айтылады, бірақ олар жай ғана мұсылман қоршауын бұзуға тырысқан болуы мүмкін. Бұл сәтті болмады, Реджинальд пен Балиан Тирге қашып кетті, онда Реджинальд Триполидің Реймоны кеткеннен кейін қысқа мерзімге қала басшысы болған болуы мүмкін. Он үшінші ғасырдың француз тіліндегі Вильгельм Тирдің жалғасы, Эрнульдің жылнамасы деп те аталады, ол Конрад Монферрат келген кезде Саладинге қаланың тапсырылуы туралы келіссөздер жүргізіп жатқанын мәлімдейді. Саладин Реджинальдқа қаланың мұнараларына ілу үшін туларды берді, бірақ Реджинальд Саладиннің өзі болмаса, азаматтардың кек алуынан қорқыды. Конрад туларды лақтырып жіберіп, Реджинальдты қуды. Алайда, бұл күмәнді: араб жылнамаларында бұл туралы ештеңе айтылмаған, ал кейін Реджинальд пен Конрад жақын одақтастар болды. Реджинальд Тирден Бофортқа (Хаттиннен кейін Сидон да басылып алынған) кеткен болуы мүмкін, Реймонд III Триполиге кеткендей: мұндай билеушілердің басымдығы – өз иеліктерін қорғау. Дегенмен, ол 1188 жылы Тирге қайтып келгені белгілі, ол Конрадтың жарғысына куә болды. 1189 жылы Реджинальд Саладинмен Бофортты тапсыру туралы келіссөздер жүргізді. Ол Дамаскіге көшіп, ислам дінін қабылдауды ұсынды, бірақ бұл әрекеттің мақсаты – қамалдың қорғанысын нығайту үшін уақытты ұзарту еді. Қамалға оралғаннан кейін ол күзетшілерге араб тілінде қарсылық көрсетпеуге бұйырды, бірақ француз тілінде оларға қарсылықты жалғастыруды айтты. Вильгельм Тирдің француз тіліндегі жалғасы бойынша, Саладин гарнизон берілгенше Реджинальдты қамалдан тыс жерде азаптап өлтірді, бірақ шындығында ол сол кезде берілмеген сияқты; Реджинальд Дамаскіде тұтқынға алынды, ал қамал 1190 жылдың 22 сәуірінде оның босатылуына байланысты құлдырады. Бостандыққа шыққаннан кейін Реджинальд Ибелиннің Балианы мен Мария Комненаның үлкен қызы Хелвиске үйленді. Содан кейін ол үшінші крест жорығының саясатында маңызды рөл атқарды. Ол Хумфри IV Торон мен Иерусалимнің Изабелласының некелерін жойды, осылайша Изабелла Монферраттың Конрадына үйленуіне мүмкіндік берді. Itinerarium Peregrinorum et Gesta Regis Ricardi анонимді авторы Реджинальдты осы әрекетті қолдағандықтан "адамгершіліксіз кеңес" мүшесі деп атады (Балиан Ибелин, Мария Комнена және Хайфаның Пайенімен бірге). Оның араб тілін білуі оны дипломат ретінде пайдалы етті: ол 1191-92 жылдары Конрадтың атынан Саладинмен келіссөздер жүргізді, ал кейіннен 1192 жылы Ричард пен Саладин арасында бейбітшілік орнатуға көмектесті. Сидон 1197 жылы Саладиннен қайтарылып алынды.

Жеке өмір

Реджинальдты "Лигнаж д'Оутремер" кітабында "өте келбетсіз және өте ақылды" деп сипаттаған. Ол араб тілінде сөйлейтін және араб әдебиетін жақсы білетін Корольдіктің сирек кездесетін барондарының бірі болды. Ол Саладиннің інісі Әл-Адилмен жақсы қарым-қатынаста болды: оның Конрадпен жүргізген келіссөздерін Ричард I жақтастары анықтады, себебі Торонның Хамфри оны Әл-Адилмен аң аулауға бара жатқанын көрді. Бұл оны Ричард пен Гай Лузиньянды қолдаған батыс жылнамашыларына ұнатуға себеп болмады: Триполидің Раймоны сияқты, ол тіпті (негізсіз) ислам дініне жасырын түрде өткен деп айыпталды. 1190 жылы тұтқындаудан босатылғаннан кейін, ол өзінен 40 жылға жуық кіші Балиан мен Марияның қызы Ибелиннің Хельвисіне үйленді (ол шамамен 1178 жылы туған). Оның үш баласы болды, барлығы да, көрінетіндей, Хельвистен, бірақ "Лигнаж д'Оутремер" мәліметінше, кейбір қазіргі заманғы генеалогиялар екі қызының Агнес туғанын көрсетеді. Агнес, Рауль Сент-Омерге үйленді, ол Иерусалимнің сенашалы болды (Триполидің Раймонд III-нің күйеу баласы). Фени (Евфемия), Одо Сент-Омерге үйленді, ол Триполидің констеблі, Гогулаттың иесі болды (Триполидің Раймонд III-нің күйеу баласы, Раульдің інісі). Балиан Бриеннің Маргаритасына құда болған, бірақ Маргарита император Фридрих II-нің ықпалына ілігіп, оның сүйіктісі болды. Балиан оның орнына Ида де Рейнельге үйленді және 1202 жылы әкесі Реджинальдтан кейін Сидон графы болды. Реджинальдтың қайтысынан кейін Хельвис Гей Монфортқа тұрмысқа шықты.