Кіріспе

Америкалық отаршылдық агенті, оның әкесі де осы атпен аталған.

Еремия Дэммер (1681 – 19 мамыр 1739) 18 ғасырдың басында Жаңа Англия үшін маңызды отаршылдық тұлға болды. Оның американдық тарихқа ең маңызды үлесі – «Жаңа Англия харталарын қорғау» еңбегі және Йель колледжін құрудағы рөлі.

Түпбасқасы және ерте өмір

Еремия Даммердің отбасы тарихы 12 ғасырда Англиядағы Даммер ауылынан бастау алады. Даммердің атасы Ричард Даммер 1635 жылы Ньюбериде (Массачусетс штаты) қоныс алып, Нью-Англияға көшіп келген отбасының алғашқысы болды. Ричардтың екінші әйелі Фрэнсис Бёр Дэммерден Ньюбериде бес баласы болды. Ричардтың ұлы, Еремия Даммер аға, көрнекті колониялық қолөнерші және Америкада туған алғашқы күміс шеберлерінің бірі еді. 1672 жылы ол Анна Атвотерге үйленді. 1681 жылы Бостон қаласында туған Еремия кіші, олардың тоғыз баласының алтыншысы болды. Еремия кішінің тарихи маңызы оның әкесінен асып түсті, оны былай сипаттаған: "Ол заманға сай сирек кездесетін жан-жақты адам болды, күміс шеберлігін үйреніп, табысты айналысты, бүгінгі күнге дейін оның қадір-қасиетімен, қарапайымдығымен және көркемдік шеберлігімен ерекшеленетін туындылар жасады". Даммердің әкесі Жаңа Англиядағы шаруа отбасында өскен кезінде көп білім алмаса да, балаларының жақсы білім алуын қамтамасыз етті.

Білім және ерте мансап

Еремия Даммер 1699 жылы Гарвард колледжін бітірген. Теология мамандығы бойынша білім алуды шешкен Дюмер Еуропаға барып, 1702 жылғы 28 шілдеде Лейден университетінде оқуға түсті. Сол жылы ол Утрехт университетінде де оқуға түсті. 1702 жылы Еремия Даммер «Disputatio Theologica de Christi ad inferos descensu» атты еңбегін жариялады: quam sub praesidio D. Hermanni Witsii placidè ventilandam proponit, Jeremias Dummer, Americano Anglus, Auctor et Respondens. – Lugduni Batavorum: apud Abraham Elzevier, 1702. – 24, [2] б.; in 4. 1703 жылғы 13 ақпанда Еремия Даммер Утрехт университетінен докторлық дәреже алды. Оның диссертациясының атауы: Disputatio Philosophica Inauguralis de animorum Mέταγγισμψ, Quam pro Doctoratus in Philosophia Gradu ad Liberalium Artium Magisterio Jer. Dummer, Anglus Americanus Trajecti ad Rhenum: ex officina Guilielmi van de Water, 1703. 23 б.; 4°. Сондай-ақ 1703 жылы Еремия Даммер келесі басылымдарды жариялады: курсив=жоқ, 1703. – [20] б.; in 4.

Дюмердің еуропалық университеттен Ph.D. алған алғашқы американдық болғаны жиі айтылады, бірақ Роланд Коттон (1674 жылғы 29 тамызда Хэмптон, Н.Х. қаласында туған) 1697 жылғы 8 қазанда Хардервик университетінде Ph.D. дәрежесін алған. 1704 жылы Даммер колонияға оралып, Бостонда уағызшы болды. Ол Еуропада алған теологиялық білімі Массачусетс штатында көпке ұнаған жоқ. Ол мінберде үлкен әсер қалдырмады және 1704 жылы жарық көрген «Сенбі күнінің қадірлігі туралы әңгіме» еңбегінен басқа, Жаңа Англиядағы уағыздарының әсері шамалы болды. Шамамен 1708 жылы ол саясатқа қатысу үшін осы мамандығын тастады.

Йель университеті

Еремия Даммер Гарвардта оқыса да, оның Йельге салған үлесі оны осы университетпен тығыз байланыстырады. Нью-Хейвендегі (Коннектикут штаты) Колледждің алғашқы, тұрақсыз жылдарында Даммер колледждің болашағын бекітуде маңызды рөл атқарды. Массачусетс және Коннектикут штаттарының колониялық өкілі ретінде Даммер мектепке ақша және кітап түрінде қайырымдылық іздеді, нәтижесінде Элиху Йель, Исаак Ньютон және Ричард Стилден қаржылай көмек алды. Даммердің тырыстықтары мектептің беделін арттырып, студенттерге түрлі салалардағы ең жаңа ақпаратты ұсынды. Оның ең үлкен жетістіктерінің бірі – Элиху Йельді үлкен сомада ақша беруге көндіру болды. Даммер Йельге «жақсы адамдардың міндеті – адамзат арасында дін мен білімді тарату» деп хат жазды. Кейін Йель колледжге көмектесуге келісті, ал мектеп басшылары Йельдің құрметіне Коллегиат Колледжін Йель Колледжі деп атауға шешім қабылдады.

Өлім және мұра

Жеремия Даммер 1739 жылғы 19 мамырда Англияның Эссекс қаласында отбасы құрмаған күйеу болып қайтыс болды. Ол өсиетін орындаушыларға «Мен қайтыс болған кезде Лондонда болатын барлық Жаңа Англия джентльмендерін менің қоштасу рәсіміме шақыру» және әрқайсысына 20 шиллингтік сақина сыйлау туралы тапсырма берді. Даммердің өліміне қатысты әрекеттері 18 ғасырдың басындағы отарлық тарихындағы оның маңызды рөлін көрсетеді. Ол туған Жаңа Англиясына өте берілген еді және тарихқа қосқан ең маңызды үлесі – Джон Адамс Америка революциясы кезінде қайта жаңғыртып, қайта басылған «Жаңа Англия харталарын қорғау» еңбегі болды. Оның отарлық харталарды қолдауында да, Нью-Хейвенде колледж ашудағы рөлінде де Жаңа Англияға деген адалдығы маңызды, бірақ көбінесе назардан тыс қалды. Колледжге оның есімі қойылмаса да, Даммердің Элиху Йельдің қолдауын қамтамасыз етуі оның болашағын нығайтты. Ашық айтылмаса да, Жаңа Англия отарлары өз харталарының сақталуы үшін Даммерге де риза болды. Жаңа Англияда Даммер есімін сақтайтын ең танымал ескерткіштер оның інісі Уильямға арналған, оның құрметіне Вермонт штатындағы Даммерстон және Нью-Гэмпшир штатындағы Даммер қалалары аталды. (Кейде Даммер соғысы деп аталатын үнді соғысы да Уильямның есімімен байланысты, өйткені ол осы кезеңнің көп бөлігінде губернатор болып қызмет еткен.) Губернатор Даммер академиясы, қазір Губернатор академиясы, тағы бір танымал ескерткіш. Жеремия Даммер кіші тарихта тек еуропалық университеттен Ph.D. дәрежесін алған алғашқы американдық отаршылдардың бірі ғана емес, сонымен қатар өмірінің соңына дейін отарлардың болашағын қамтамасыз етудегі ең белсенді жақтастарының бірі ретінде танылды. 1920 жылдары ерте американдық сурет өнеріне қызығушылық артып, Лондоннан құнды емес 18 ғасыр суреттері сатып алынып, оларға Даммердің қолы қойылды және сыншылар мен коллекционерлерге сатылды. Нью-Йорк тарихи қоғамының қызметкері Уильям Савицкий деректердегі қайшылықтарды анықтап, алаяқтықтың жолын ашты.