Кіріспе
Эндокриндік ауру
Бұл жоғары температурамен (көбінесе 40 °C (104 °F) жоғары температура), жылдам және көбінесе дұрыс емес жүрек соғуымен, жоғары қан қысымымен, құсумен, диареямен және алағайлаумен сипатталады. Дағдарыстың бастапқы және ортаңғы кезеңінде кең импульстік қысыммен гипертония пайда болады, ал шокпен бірге гипотония кешіккен сатысында пайда болады. Жүрек жеткіліксіздігі мен жүрек шабуылы болуы мүмкін. Емдеуге қарамастан өлім болуы мүмкін. Көбінесе эпизодтар белгілі гипертиреозбен ауыратын, емделуі тоқтатылған немесе тиімділігі азайған, немесе емделмеген жеңіл гипертиреозбен ауыратын және басқа ауру (мысалы, инфекция) дамыған адамдарда кездеседі. Өмірге қауіпті медициналық жағдай ретінде, қалқанша безінің даулы жағдайы емделгеніне қарамастан 25%-ға дейін өлімге алып келуі мүмкін. Емделмеген жағдайда, бұл жағдай көбінесе өлімге әкеледі, өлім көрсеткіші 80-100% құрайды. Бұрын бұл ауруды емдеу мүмкін емес деп есептеген, ал ауруханадағы өлім көрсеткіші 100%-ға жуық болған.
Патофизиология
Қалқанша безінің бұрқасы қалай дамитынын нақты түсіну қиын. Адам организмінде қалқанша безі гормоны бос (биологиялық белсенді Т3/Т4) немесе қалқанша безі гормонын байланыстыратын белокқа (биологиялық белсенді емес) байланысқан күйде тасымалдануы мүмкін. Қалқанша безі гормонының шығарылуы гипоталамус, гипофиз және қалқанша безі арасындағы кері байланыс жүйесімен қатаң реттеледі. Гипертиреоз – осы жүйенің бұзылуының салдарынан бос Т3/Т4 деңгейінің артуына алып келеді. Қарапайым гипертиреозден қалқанша безінің бұрқасы сияқты жедел медициналық жағдайға өтуге мынадай жағдайлар себеп болуы мүмкін:
Еркін қалқанша безінің гормондарының жоғарылауы
Қалқанша безінің дауылды жағдайындағы адамдарда еркін тиреоид гормонының деңгейі көтеріледі, бірақ жалпы тиреоид гормонының деңгейі күрделі емес гипертиреозға қарағанда айтарлықтай жоғары болмауы мүмкін.
Колестирамин
Колестирамин – ауызға қабылданатын өт қышқылының секвестранты, ол энтерогепатикалық айналымға және қалқанша безі гормондарының қайта сіңуіне бөгет қойып, тиреотоксикалық жағдайдағы науқастарда қан айналымындағы қалқанша безі гормондарының деңгейін төмендету үшін қолданылады. Колестирамин көбінесе басқа антитиреоидты препараттарға төзбейтін науқастар үшін сақталады.
Бета-блокаторлар
Қалқанша безі гормонының айналымдағы соңғы мүшелерге тигізетін әсерін азайту үшін бета-1 селективті бета-блокаторлар (мысалы, метопролол) қолдану ұсынылады. Сондықтан, кардиоселективті бета-блокаторлар артықшылықты болуы мүмкін. Бұл көбінесе хирургияға дейін уақытша шара ретінде, емге бағынбайтын, ауыр қалқанша безі дауылдарының жағдайларында қолданылады.
Қосымша күтім
Қалқанша безінің дауылды жағдайындағы науқастар көбінесе ауруханаға жатқызылып, жансақтау бөлімінде емделеді. Қолдау шараларына дау тудырған факторларды емдеу (мысалы, инфекция), тамырға сұйықтық құю, сондай-ақ тұрақты қызбаға салқындатқыш жамылғылар мен мұз жинақтарын қолдану кіреді. Қалқанша безінің дауылды жағдайынан туындаған, емге бағынбаған кардиореспираторлық жеткіліксіздіктің уақытша шешімі ретінде экстракорпоральді мембраналық оттегілендіру (ECMO) қолданылуы мүмкін.