Кіріспе

Джон Каноэ, сондай-ақ қаңтар Конни (өлген шамамен 1725 жылы) – Гананың Аксим қаласынан шыққан акан сарбазына еуропалықтар берген есім. Ол 18 ғасырдың басында Аханта халқының басшысы болды, бұрынғы Фредериксбург бекінісінде бекініп, еуропалық саудагерлермен жиырма жыл бойы көптеген соғыстар жүргізді. 1725 жылы бекініс түсті, бірақ Каноенің тағдыры белгісіз. Ол Кариб теңізінде әр желтоқсан айында өткізілетін Джункану фестивалінде еске алынады.

Джон Каноудың шығу тегі

Январь Конни (сонымен қатар Джон Кену, Иоганн Куни, Джон Конрад, Иоганн Куни, Жан Куни, Январь Конни немесе Джон Конни деп те аталады – неміс, голланд, британ немесе француз тіліндегі атаулары бойынша) – Алтын жағалаудың қуатты саудагері. Коннидің жеке әскері болды және ол 1683–1720 жылдар аралығындағы Бранденбург Алтын жағалауы колониясы кезінде (қазіргі Гананың батыс Африкадағы Аксим жағалауында) Бранденбург Пруссиясының одақтасы болды. 1708 жылдың 25 желтоқсаны мен 1724 жыл аралығында ол тастап кетілген Бранденбург Фредериксбург бекінісін басып алып, голландтардың бірнеше ірі шабуылдарына қарсы қорғады. Бекіністі қорғау тарихы 19 ғасырда неміс колониалдық мүдделерін қолдаушылар тарапынан науқандық мақсатта бұрмаланып, өздерінің пайдасына қолданылды. Январь Конни туралы әңгіме бүгінде Кариб теңізінің әртүрлі аймақтарына және Гананың әшекейлі киім фестиваліне тарады, бұл, мүмкін, Январь Конни туралы оқиғаға негізделген. Жоғарыда аталған есімдер – әлі белгісіз африкалық есімнің еуропалық бұрмалаулары, бірақ «Кену» оның бір бөлігі болған болуы мүмкін, өйткені бұл типикалық акан есімі. Пруссияның африкалық брокері, «Принц-Терре патшасы» деп жиі аталатын Джон Конни, Ахтанта тайпасының басшысы, өте тиімді одақтас болды, ол сауданы бекініске бағыттап, голланд бекіністеріндегі кірістерді азайтты. 1711 және 1713 жылдар аралығында Форт-Фредериксбургпен сауда жасаған 95-тен астам кеме тіркелген. 1717 жылы Алтын жағалаудан кету кезінде Бранденбург өзінің иеліктерін Джон Конниге хабарсыз голландтарға сатты. Осы ішкі қайшылыққа қарамастан, ол Бранденбургтердің делдалы болып қалды және олардың қолдауымен көршілес голланд және британдық базаларға қарсы екі жылдық қақтығысты басқарды. Осы соғыс барысында ол Дикскоувтегі көршілес британдық сауда бекетіне – Форт Металл Кроссқа шабуыл жасады, ол қирады. Осы оқиғалар кезінде ол өзінің жеке әскерін (Ашанти (Асанте) және Васса жауынгерлерін) ғана емес, сонымен қатар жергілікті аханта халқына және жергілікті делдалдарға Дикскоув саудагерлеріне және голландтық Бутре базасына қарсы қолдау көрсетті. Январь Конни көптеген мылтықтар мен зеңбіректерге ие болды, олардың көмегімен голландтардың бірнеше шабуылдарын тойтарды. Оның сол кезде 20 000 адамдық әскерге қолбасшылық еткені айтылады. 1724 жылы жеті жыл бойы бекіністі бақылауда ұстағаннан кейін ол қарсыласып, Асафо басшылығымен келген Фанте әскерлерінен жеңілді. Принц-тауын басып алғаннан кейін Джон Кену көзге түспей кетіп, мүмкін, Асанте одақтастарының астанасы Кумасиге қашқан болуы мүмкін. Сонымен қатар, Ян Конни 18 ғасырда Ганадағы үш немесе төрт ірі африкалық саудагердің бірі болды. Ян Конни, Джон Кабес және Томас Эвуси, сондай-ақ үлкен жеке әскерлерге қолбасшылық еткен белгісіз адам ұлттық көтерме саудагер ретінде Алтын жағалаудағы еуропалықтармен сауданың (соның ішінде құл саудасының) маңызды бөлігін жүзеге асырды.

Джон Каноэ фестивалінің құрылуы

Эдвард Лонгтың, 18 ғасырдағы ямайкалық құл иесінің/тарихшының айтуынша, Джон Каноэ фестивалі Кариб теңізінде Фредериксбургте Джон Каноэді қолдаған және ол қала құлағанда құлдыққа түскен ақандар жасаған. Фестивальдің өзінде ақандықтардың әдеттегі киімдеріне тән шайқас мотивтері болды. Ашанти қылышкері "мүйізді бас киімді адам" болды; Ашанти қолбасшысы "Пичи-Патчи" атанды, ол сондай-ақ "Батакари" деп аталатын бейнелерге ұқсайтын шайқас киімін киеді.