Жан Кану: Акан сардары мен алтын жағалаудағы күрес
John Canoe
Жан Кано (Жануари Конни) – Ганадан шыққан Акан сардары, 1725 ж. еуропалық саудагерлермен 20 жыл соғысқан. Кариб теңізіндегі Junkanoo фестивалында еске алынады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джон Каноэ, сондай-ақ қаңтар Конни (өлген шамамен 1725 жылы) – Гананың Аксим қаласынан шыққан акан сарбазына еуропалықтар берген есім. Ол 18 ғасырдың басында Аханта халқының басшысы болды, бұрынғы Фредериксбург бекінісінде бекініп, еуропалық саудагерлермен жиырма жыл бойы көптеген соғыстар жүргізді. 1725 жылы бекініс түсті, бірақ Каноенің тағдыры белгісіз. Ол Кариб теңізінде әр желтоқсан айында өткізілетін Джункану фестивалінде еске алынады.
John Canoe, also known as January Conny, (died circa 1725) was the European name given to an Akan warrior from Axim, Ghana. He was a chief of the Ahanta people in the early 18th century, who established a stronghold in the defunct Fort Fredericksburg and fought multiple wars with European traders for twenty years. The stronghold finally fell in 1725, though Canoe's fate is unknown. He is commemorated in the Junkanoo festival held in the Caribbean each December.
Джон Каноудың шығу тегі
Январь Конни (сонымен қатар Джон Кену, Иоганн Куни, Джон Конрад, Иоганн Куни, Жан Куни, Январь Конни немесе Джон Конни деп те аталады – неміс, голланд, британ немесе француз тіліндегі атаулары бойынша) – Алтын жағалаудың қуатты саудагері. Коннидің жеке әскері болды және ол 1683–1720 жылдар аралығындағы Бранденбург Алтын жағалауы колониясы кезінде (қазіргі Гананың батыс Африкадағы Аксим жағалауында) Бранденбург Пруссиясының одақтасы болды. 1708 жылдың 25 желтоқсаны мен 1724 жыл аралығында ол тастап кетілген Бранденбург Фредериксбург бекінісін басып алып, голландтардың бірнеше ірі шабуылдарына қарсы қорғады. Бекіністі қорғау тарихы 19 ғасырда неміс колониалдық мүдделерін қолдаушылар тарапынан науқандық мақсатта бұрмаланып, өздерінің пайдасына қолданылды. Январь Конни туралы әңгіме бүгінде Кариб теңізінің әртүрлі аймақтарына және Гананың әшекейлі киім фестиваліне тарады, бұл, мүмкін, Январь Конни туралы оқиғаға негізделген. Жоғарыда аталған есімдер – әлі белгісіз африкалық есімнің еуропалық бұрмалаулары, бірақ «Кену» оның бір бөлігі болған болуы мүмкін, өйткені бұл типикалық акан есімі. Пруссияның африкалық брокері, «Принц-Терре патшасы» деп жиі аталатын Джон Конни, Ахтанта тайпасының басшысы, өте тиімді одақтас болды, ол сауданы бекініске бағыттап, голланд бекіністеріндегі кірістерді азайтты. 1711 және 1713 жылдар аралығында Форт-Фредериксбургпен сауда жасаған 95-тен астам кеме тіркелген. 1717 жылы Алтын жағалаудан кету кезінде Бранденбург өзінің иеліктерін Джон Конниге хабарсыз голландтарға сатты. Осы ішкі қайшылыққа қарамастан, ол Бранденбургтердің делдалы болып қалды және олардың қолдауымен көршілес голланд және британдық базаларға қарсы екі жылдық қақтығысты басқарды. Осы соғыс барысында ол Дикскоувтегі көршілес британдық сауда бекетіне – Форт Металл Кроссқа шабуыл жасады, ол қирады. Осы оқиғалар кезінде ол өзінің жеке әскерін (Ашанти (Асанте) және Васса жауынгерлерін) ғана емес, сонымен қатар жергілікті аханта халқына және жергілікті делдалдарға Дикскоув саудагерлеріне және голландтық Бутре базасына қарсы қолдау көрсетті. Январь Конни көптеген мылтықтар мен зеңбіректерге ие болды, олардың көмегімен голландтардың бірнеше шабуылдарын тойтарды. Оның сол кезде 20 000 адамдық әскерге қолбасшылық еткені айтылады. 1724 жылы жеті жыл бойы бекіністі бақылауда ұстағаннан кейін ол қарсыласып, Асафо басшылығымен келген Фанте әскерлерінен жеңілді. Принц-тауын басып алғаннан кейін Джон Кену көзге түспей кетіп, мүмкін, Асанте одақтастарының астанасы Кумасиге қашқан болуы мүмкін. Сонымен қатар, Ян Конни 18 ғасырда Ганадағы үш немесе төрт ірі африкалық саудагердің бірі болды. Ян Конни, Джон Кабес және Томас Эвуси, сондай-ақ үлкен жеке әскерлерге қолбасшылық еткен белгісіз адам ұлттық көтерме саудагер ретінде Алтын жағалаудағы еуропалықтармен сауданың (соның ішінде құл саудасының) маңызды бөлігін жүзеге асырды.
January Conny (also named John Kenu, Johann Kuny, John Conrad, Johann Cuny, Jean Cunny, January Konny or John Conni by German, Dutch, British or French language designation) was a powerful Gold Coast merchant. Conny had a private army and was an ally of Brandenburg Prussia at the time of the Brandenburger Gold Coast colony (1683–1720) in Axim on the coast of present day Ghana in West Africa. Between 25 December 1708 to 1724 he took over control of the abandoned Brandenburger fortress of Fort Fredericksburg and defended it against several massive conquest attempts of the Dutch. The history of the defence of the fortress was distorted for propaganda purposes in the 19th century by followers of a German colonial commitment and used for their own purposes. The tale of January Conny has today spread to different parts of the Caribbean and Ghana's Fancy Dress Festival, which was probably based on the story of January Conny. The names listed above are European corruptions of a still unknown African name, though it can be safely assumed that "Kenu" was a part of it, as this is a typical Akan name. Jon Conny, chief of the Ahanta ethnic group, often referred to as "the King of Prinze Terre", as the Prussian's African broker, was a most effective ally, succeeding in directing such trade to the fort that revenues dwindled at the Dutch forts at Axim, Butre and Sekondi. More than 95 ships are recorded as having traded with Fort Fredericksburg between 1711 and 1713. In 1717, with their departure from the Gold Coast, Brandenburg sold its possessions to the Dutch, without John Conny's knowledge. Despite this internal conflict he remained a middleman of the Brandenburgers and, with their support, led a two year conflict against neighbouring Dutch and British bases. In the course of this war, he attacked the neighbouring British trading post Fort Metal Cross at Dixcove, which was seriously damaged. In the course of these events he was able not only to provide support for his private army (warriors of the Ashanti (Asante) and Wassa), but also was able to provide support to his local population of Ahanta people and the local brokers against the Dixcove traders and the Dutch base Butre recourse. January Conny had a large number of muskets and cannons, with which he repelled several attacks by the Dutch. Supposedly he commanded at that time an army of 20,000 men. In 1724, after seven years of control of the fortress, he gave up and withdrew from the Brandenburger Gold Coast, defeated by the Fante troops led by an Asafo. After the capture of Prince's Town, John Kenu vanished into obscurity, possibly escaping to Kumasi, the capital of his Asante allies. In addition, Jan Conny was one of the three or four large African traders of the 18th century in Ghana. Jan Conny, John Kabes and Thomas Ewusi and an unknown man in command of large private armies and wrapped as a national wholesaler a significant part of trade (and hence also of the slave trade) with the Europeans on the Gold Coast.
Джон Каноэ фестивалінің құрылуы
Эдвард Лонгтың, 18 ғасырдағы ямайкалық құл иесінің/тарихшының айтуынша, Джон Каноэ фестивалі Кариб теңізінде Фредериксбургте Джон Каноэді қолдаған және ол қала құлағанда құлдыққа түскен ақандар жасаған. Фестивальдің өзінде ақандықтардың әдеттегі киімдеріне тән шайқас мотивтері болды. Ашанти қылышкері "мүйізді бас киімді адам" болды; Ашанти қолбасшысы "Пичи-Патчи" атанды, ол сондай-ақ "Батакари" деп аталатын бейнелерге ұқсайтын шайқас киімін киеді.
According to Edward Long, an 18th century Jamaican slave owner/historian, the John Canoe festival was created in the Caribbean by those Akans who supported John Canoe in Fredericksburg and had subsequently been enslaved when it fell. The festival itself included motifs from battles typical of Akan fashion. The Ashanti swordsman became the "horned headed man"; the Ashanti commander became "Pitchy patchy" who also wears a battledress with what would resemble charms, referred to as a "Batakari".