Кіріспе

Лентиго малигна – бұл меланоциттердің қатерліге айналып, терінің базальды қабаты бойымен үздіксіз өсуі, бірақ эпидермистен төмен қарай таралмайды. Бұл аталған нәрсе Джонатан Хатчинсонның есімімен байланысты. "Лентигиноз" сөзі латын тіліндегі "көкпек" деген сөзден шыққан.

Меланомамен байланысы

Лентиго малигна – меланоманың гистопатологиялық түрі. Лентиго малигна кейде өте ерте сатыдағы меланома ретінде, ал кейде меланомаға дейінгі күй ретінде жіктеледі. Лентиго малигнадан шыққан қатерлі меланоциттер эпидермистің астына енген кезде, бұл жағдай лентиго малигна меланомасы деп аталады.

Белгілері мен симптомдары

Белгілері: бастапқыда теріде көк/қара түсті дақ пайда болады. Тері жұқа, қалыңдығы шамамен 4-5 жасуша қабатынан тұрады, бұл көбінесе қартаюмен байланысты. Гистологиялық ерекшеліктері – эпидермис атрофиясы және меланоциттер санының артуы.

Диагностика

Диагностикадағы бірінші қиындық – анықтау. Лентиго малигнасы көбінесе күннің күшті әсерінен зақымданған теріде пайда болатындықтан, көптеген пигментті өзгерістердің арасында кездеседі – жұқа себорейлік кератоздар, кәрілік линтигосы, линтиголар. Бұл өзгерістерді тек қана көзбен қарап немесе тіпті дерматоскопия қолданып ажырату қиын. Лентиго малигнасы көбінесе өте үлкен болғандықтан, басқа тері ісіктерімен бірігіп кетіп немесе оларды қамти алады, мысалы, линтиголар, меланоциттік невустер және себорейлік кератоз. Екінші қиындық – биопсия жасау әдісі. Экзизиялық биопсия (зақымданудың барлық бөлігін алып тастау) идеалды әдіс болып саналса да, патологтар осыны ұсынады, бірақ практикалық себептер бұлай істеуге болмайды дейді. Бұл ісіктер көбінесе үлкен болып, бетке орналасады. Зақымданудың нақты табиғаты белгісіз болса, мұндай үлкен ісікті алып тастауға болмайды. Диагностиканың артықшылықты әдісі – пункциялық биопсия, ол дәрігерге ісіктің әртүрлі жерлерінен бірнеше толық қалыңдықпен үлгілер алуға мүмкіндік береді. Бір үлгіде қатерсіз меланоциттік невус байқалып, екіншісінде жасушалық атипияның белгілері болуы мүмкін. Егер жасушалық атипия анықталса, патолог зақымданудың барлық бөлігін алып тастауды ұсынуы мүмкін. Осы кезде зақымданудың барлық бөлігін алып тастап, лиентиго малигнасының диагнозын растауға болады. Пункциялық биопсияның мөлшері 1 мм-ден 2 мм-ге дейін болуы мүмкін, бірақ 1,5 мм немесе одан да үлкен пунктор қолдану артық. Невустің ең атипиялық бөліктерінен үлгілік материалдарды алу керек, көбінесе дерматоскопияның көмегімен бағытталған биопсия жасалады.

Емдеу

Лентиго малигнаның ең жақсы емделу жолы әлі анық емес, себебі бұл ауру жеткілікті зерттелмеген. Көптеген хирургтар әлі де стандартты кесу әдісін қолданады. Өкінішке орай, рецидив көрсеткіші жоғары (50%-ға дейін). Бұл хирургиялық шекараның дұрыс анықталмауымен және зақымданудың бетте орналасуымен байланысты (осы себепті хирург көбінесе тар хирургиялық шекараны қолдануға мәжбүр болады). Дерматоскопия қолдану хирургтың хирургиялық шекараны анықтау мүмкіндігін едәуір арттыра алады. Қолданылған хирургиялық шекараның тар болуы (стандартты 5 мм-ден кем) және стандартты тіндерді кесу әдісінің шектеулері, сондай-ақ гистологиялық зерттеулердің нәтижесінде "жалған теріс" нәтижелердің көбеюіне және жиі рецидивтерге әкеледі. Жалған теріс нәтижелерді болдырмау үшін шекараны бақылау (перифериялық шекаралар) қажет. Егер тіндерді кесу әдісі қолданылса, бөліктер арасындағы қашықтық 0,1 мм-ге жуық болуы керек, бұл шекараны толық бақылауға мүмкіндік береді. Егер зақымдану бетте болса және үлкен болса немесе 5 мм шекараға қол жеткізу мүмкін болса, тері жалаты немесе тері трансплантациясы қажет болуы мүмкін. Трансплантаттардың сәтсіздікке ұшырауы және нашар косметикалық нәтижелерге әкелуі мүмкін. Жақсы нәтиже алу үшін тері жалаты жасау үшін кеңінен кесу қажет болуы мүмкін, бұл ұзақ жараларға алып келуі мүмкін. Мұндай жағдайда пластикалық хирургтар (немесе ЛМ ауруын немесе "қатерлі меланомаға күдік тудыратын" жағдайларды емдеу тәжірибесі бар мамандар) жақсы нәтиже бере алады. Мос хирургиясы 77% емделу көрсеткішімен жүргізіледі. "Қос скальпель" әдісімен перифериялық шекараны бақылау Мос әдісіне ұқсас нәтижелер береді, бірақ бұл үшін жұқа шеттік бөліктерде тік шекараны басқарудың күрделілігімен және бояу әдістерімен жақсы таныс патолог қажет. Кейбір меланоциттік невустар және меланома in situ (лентиго малигна) иммунитетті күшейтетін экспериментальді еммен – имиквимод (Aldara) кремімен емделуі мүмкін. Стандартты кесудің нашар емделу көрсеткішіне байланысты, кейбір хирургтар екі әдісті біріктіреді: зақымдануды хирургиялық кесу және содан кейін үш ай бойы имиквимод кремімен емдеу. Зерттеулер имиквимодты қолданудың сенімділігі туралы әртүрлі нәтижелер көрсетеді. Стандартты шекараға қол жеткізу мүмкін болмаған жағдайда немесе косметикалық мәселелер маңызды болса, ультра жұмсақ рентген сәулесі/Гренц сәулесімен сәулелендіруді қарастыруға болады. Өте қарт адамдарда немесе қысқа өмір сүру күтілетін жағдайларда, 5 мм шекарамен кесу және үлкен тері жалаты жасау сияқты ірі хирургиялық араласулар ешбір шара қолданбаудан немесе имиквимод немесе Гренц сәулесімен емдеудің сәтсіздігінен нашар болуы мүмкін.