Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Uí Fháilghe, Uí Failge (алғашқы жазуы) немесе Uíbh Fhailí (қазіргі жазуы) патшалығы – 1550 жылға дейін болған, атауы (аймағы емес) Ирландиядағы Оффли (Contae Uíbh Fhailí) графтығының атында сақталған гайел тіліндегі ирланд патшалығы. Оффли графтығы бірнеше ежелгі ирланд патшалықтарының бөліктерінен құралған, олардың ішінде Uí Failghe, сондай-ақ Мид (қазіргі Батыс Оффли) және Мунстер (қазіргі Оңтүстік Оффли) патшалықтары болды. Қазіргі аумақтық шекаралар бойынша бұл патшалық бүгінде Талламордың шығысындағы Оффли графтығының, Кильдардың батыс бөліктерінің және Лаоистің солтүстік-шығыс бөліктерінің аумағына сәйкес келеді. Бұл атау Кильдар графтығындағы патшалықтың бір бөлігі болған екі баронияның атында да сақталған: Оффли (Оффей) Шығыс және Оффли (Офей) Батыс.
The kingdom of Uí Fháilghe, Uí Failge (early spelling) or Uíbh Fhailí (modern spelling), was a Gaelic Irish kingdom which existed to 1550, the name of which (though not the territory) is preserved in the name of County Offaly (Contae Uíbh Fhailí), Ireland. County Offaly was constructed from elements of a number of ancient Irish Kingdoms of which Uí Failghe was one amongst such as Mide (present day west Offaly) and Munster (present day south Offaly). In modern territorial boundaries the kingdom today would correspond with County Offaly east of Tullamore, western parts of Kildare and parts of north east Laois. The name was also retained in the names of two baronies in County Kildare that formed part of the kingdom, Offaly (Ophaley) East and Offaly (Ophaley) West.
Өмірбаян
Уи Фахлех ерте тарихи дәуірде патшалық ретінде болған болуы мүмкін. Ол атын аңызға толы патша Рус Фейльгеден алған. Уи Нейл, Эоганахта және Нормандардың басып кіру әрекеттеріне қарсы сәтті күрескен, бірақ аумақтарының бір бөлігін жоғалтқан. "Брега мен Мидтегі Уи-Нейл мен Лейгин арасындағы бесінші ғасырдағы соғыс дәстүрлері Уи-Файлгидің Оффали мен Вестмиттегі аумақтарды жоғалту салдарынан ең көп материалдық шығынға ұшырағанын көрсетеді". 11 ғасырдың ортасынан бастап оның билеуші әулеті Ua Conchobhair Failghe (қазіргі жазуы: Ua Conchúir Fhailí) немесе O Connor Faly (олар Коннахт пен Керридегі басқа да белгілі Ua Conchobhair әулеттерімен туыс емес) тегін қабылдады. Олардың ордасы бастапқыда Ратанганда орналасқан, бірақ Нормандар келгеннен кейін Дайнгеанға көшірілді. Соңғы де-факто патша Брайан мак Чаттаор Уи Чончур Файли қайтыс болғаннан кейін, 1556 жылы Ирландия Парламенті Лаоис және Офалиді қоныстандыру туралы заңды қабылдады. Осылайша, Уи Фахлех Лаоис және Офали қоныстану актісі арқылы Queen's County (Королева округі), King's County (Король округі) және County Kildare (Килдар округі) арасында бөлінді. 1922 жылы Ирландия тәуелсіздік алғаннан кейін, Уи Фахлехті еске алу үшін "King's County" (Король округі) County Offaly (Оффали округі) деп қайта аталды. О'Донован Ui Failghe немесе Ophaley (Офали) аумағының Гешилл, Жоғарғы және Төменгі Филипстаун, Уорренстаун және Коллештаун барноларын қамтитынын атап көрсетеді. О'Донован О'Хериннің Оффали бастапқыда жеті кантреге бөлінгенін айтады: Туат Гейзилле (Гейшилл); Хай Реган (Тинахинч); Клан Маоилгура (Жоғарғы Филипстаун және Портнахинч); Клар Колгайн (Төменгі Филипстаун); Туат Майге немесе Тетмои (Кульстаун және Уорренстаун); Маг Аойф, немесе Фейран Уи Мурчайн (Офалидің солтүстік жартысы); Туат Лейге (Офалидің оңтүстік жартысы). Бұл патшалыққа шамамен үшбұрышты пішін береді, оның оңтүстік-батыс бұрышы Слив Блум тауларында, оңтүстік-шығыс бұрышы Дун Айлиннеде орналасқан, ал Бойн өзені мен оның салалары (Миллтаун өзені, Сары өзен) солтүстік шекарасын белгілейді. Китинг О Кончубар Файлгеге жататын келесі әулеттік тармақтарды атап көрсетеді: "[[Кавана (тегі), О Туаталаи, [[Брана, [[Фицпатрик (тегі), [[Данне, [[Демпси, [[Двайер (тегі), [[О'Коннор (тегі) (Оффали және Солтүстік Вексфорд), Мюнтер Риан."
Uí Failghe may have existed as a kingdom from the early historic era. It takes its name from the legendary king Rus Failge It successfully fought off encroachments by the Uí Néill, the Eóganachta, and the Normans however with loss of territories. "The traditions of warfare in the fifth century between Ui Neill and Laigin in Brega and Mide [show] the Ui Failgi certainly suffered most material damage through the loss of territory in Offaly and Westmeath". From the mid 11th century its ruling dynasty adopted the surname Ua Conchobhair Failghe (modern spelling: Ua Conchúir Fhailí) or O Connor Faly (they were unrelated to the other notable Ua Conchobhair dynasties of Connacht and Kerry). Their seat was originally in Rathangan but moved to Daingean with the Norman arrival. On the death of the last de facto king, Brian mac Chathaoir Uí Chonchúir Fhailí, about 1556, the Parliament of Ireland passed the Settlement of Laois and Offaly Act 1556 and Ui Failghe was divided between Queen's County, King's County and County Kildare during one of the Plantations of Ireland. Upon Irish independence in 1922, 'King's County' was renamed County Offaly in commemoration of Uí Failghe. O'Donovan notes the territory of Ui Failghe, or Ophaley, comprising the baronies of: Geshill, Upper and Lower Philipstown, Warrenstown, and Collestown all in King's County; Ophaley (or Offaley) in County Kildare; Portnahinch and Tinahinch in Queen's County. O'Donovan cites O'Heerin as giving that Offaly was originally subdivided into seven cantreds: Tuath Geisille (Geashill); Hy Regan (Tinahinch); Clann Maoilughra (Upper Philipstown and Portnahinch); Clar Colgain (Lower Philipstown); Tuath Maighe or Tethmoy (Coolestown and Warrenstown); Magh Aoife, or Fearann Uí Mhurcháin, (northern half of the Ophaley); Tuath Leighe (southern half of Ophaley). This gives the kingdom an approximately triangular shape, with a southwest corner in the Slieve Bloom Mountains, a southeast corner at Dún Ailinne, and the River Boyne and its tributaries (Milltown River, Yellow River) marking its northern border. Keating cites the following family branches as belonging to the Ó Conchubhar Fhailghe: "[[Kavanagh (surname), Ó Tuathalaigh, [[Branagh, [[Fitzpatrick (surname), [[Dunne, [[Dempsey, [[Dwyer (name), [[O'Connor (surname) (of Offaly and North Wexford), Muintear Riain."