Кіріспе

1644 жылы Португалия мен Испания арасындағы шайқас

Монтихо шайқасы 1644 жылғы 26 мамырда Испанияның Монтихо қаласында португал және испан әскерлері арасында болды. Шайқас португалдықтардың жеңісімен аяқталса да, испандықтар оны стратегиялық табыс деп есептеді, себебі олар Матиас де Альбукеркидің Бадахозды жаулап алуына тосқауыл қойғанын мәлімдеді, бірақ Альбукеркидің осы қалаға шабуыл жасау ниеті болмаған. Шайқастың дүрбелеңді сипатынан оның нәтижесі күмәнді және қаза тапқандардың саны әртүрлі бағаланады.

Өмірбаян

Португалиялық генерал Матиас де Альбукерке испандықтарға Торрекузо маркизі Карло Андреа Караччоло қолбасшылық ететінін, ол атақты әскери тактик екенін білді және өзінің беделін нығайтқысы келді. Ол шайқас үшін 6000 жаяу әскер, 1100 атты әскер және алты зеңбірек жинады. Ол шекараны кесіп өтіп, Вилар-дель-Рей, Пуэбла және Бока-де-Манфаретте шабуылдап, тонап, өртеп жіберді, содан кейін Монтихо қаласына жетті, ол қарсылықсыз берілді. Португалиялықтардың алты зеңбірегі жаушылықты бастады, испандықтар да дереу жауап берді, бірақ тиімділігі төмен болды. Испан атты әскері португалдықтардың сол қанатына шабуыл жасап, капитан Пайпер басқарған 150 голланд атты әскерін жеңді. Үрей екі жақтағы атты әскердің қалған бөлігіне тарады, олар өз қатарлары арқылы даладан қашып, Ксевораға жақын орманға тығылды, жаяу әскер де ұйымсыз қалды. Молингхемнің өзі бастаған испан атты әскері португалдықтардың орталық бөлігіне оңай бұзып кіріп, португалдық артиллерияны басып алды. Жеңіске жеткенін ойлап, Молингхемнің әскері далада ойсыз тарап, олжа тонады. Португалдықтар қайта жиналып, далаға қайта кірді және испандарды Гуадиана арқылы қуды, оларға ауыр шығын келтірді.

Салдары

Екі жақ та жеңіске жеткенін мәлімдеді. Мадрид пен Лиссабон шайқас туралы жаңалықты қуана қарсы алды, бұл жаңалық Еуропа ақсүйектерінде үлкен резонанс тудырды және олар Португалияның тәуелсіздігін жылдам мойындады. Кейбір жазушылар мен тарихшылар испандықтардың "жеңілгенін", "толық жеңілгенін" немесе "құлатылғанын" айтты, португал әскерлерінің жеңісін әртүрлі дәрежеде, соның ішінде "үлкен жеңіс" және тіпті "оңай жеңіс" деп сипаттады, ал басқалары нәтижеге қатысты көбірек сақтық танытты. Испан жазушылары мен тарихшылары да Испанияның жеңісі және португалдықтардың "құлатылуы" туралы айтқанда қуанышқа бөленді. Португал әскерлері келесі күні Кампо Майорға қайтып келді.

Мәдениетте

Испан драматургтері Педро Франсиско де Ланини және Агустин Дюран сәйкесінше "El más valiente Extremeño" комедиясын, "Бернардо дель Монтихо, екінші Дон Родриго Диас де Вивар" және шайқас құрметіне "Romances vulgares de valentías, guapezas y desafueros" жинағындағы өлеңді жазды, ал португал ақыны Жоао Соарес да Гама "Montijo Batalha" поэмасында португалдық жеңісті жырлады.