Кіріспе
Phowa () – индуизм мен буддизмде кездесетін тантрикалық практика. Оны «өлім кезінде сананы ауыстыру», «ақыл ағынының ауысуы», «саналы түрде өлу тәжірибесі» немесе «медитациясыз бойға түсіру» деп сипаттауға болады. Тибет буддизмінде пхова – Наропаның алты йогасының бірі, сондай-ақ көптеген басқа да оқытулар мен жүйелерде кездеседі. Лама Тхубтен Еше пхова тақырыбында былай деді: «Біз санамызды ауыстыру үшін дұрыс уақытты таңдауымыз керек; қате уақытта жасасақ, ол өзіне-өзі қол жұмсау болып саналады». Буддизмнен тыс «Бұл даулы эзотерикалық техника (санскритше уткранти), тантрикалық тәжірибешінің физикалық денемен байланысын үзуге мүмкіндік береді, бұл «йогалық» немесе рухани өзіне-өзі қол жұмсау ретінде қарастырылады. Ол көптеген шайвалық кітаптарда, бір вайшнава самхитасында және бірнеше шакта тантрларында айтылған.»
Phowa (, ) is a tantric practice found in both Hinduism and Buddhism. It may be described as "transference of consciousness at the time of death", "mindstream transference", "the practice of conscious dying", or "enlightenment without meditation" In Tibetan Buddhism phowa is one of the Six yogas of Naropa and also appears in many other lineages and systems of teaching. Lama Thubten Yeshe taught on the subject of phowa that "We have to choose the right time to transfer our consciousness; we’re not allowed to do it at the wrong time because that becomes suicide." Outside of Buddhism "This controversial esoteric technique (Skt. utkrānti), by which a tantric practitioner is able to sever his connection to the physical body, goes by the Indian reference to 'yogic' or spiritual suicide. It is referred to in many Saiva scriptures, in one Vaisnava Samhita, and a handful of Sākta Tantras.
Қолдану
Бұл әдіс Ваджраяна буддалық сенім бойынша, өлім сәтінде қолданылып, адамның санасын бастың жоғарғы бөлігі арқылы тікелей өзі таңдаған Буддалық әлемге жеткізуге мүмкіндік береді. Осы арқылы, адам өлімнен кейін болатын әдеттегі кейбір тәжірибелерден өтеді. Мысалдарға Сухавати, Абхирати, Ганавиуха, Атакавати, Потала тауы, Мыс түсті тау және Тусита жатады; ең танымалсы – Қытай, Жапон және Тибет буддизмінде Сухавати. Пова сондай-ақ, қайтыс болған адамның атынан мамандармен өлімнен кейінгі рәсім ретінде орындалады. Батыс буддизмінде пхова практикасы Еуропа мен Америкада кеңінен таралған екі топта белгілі болды: 1979 жылы Согьял Ринпоче құрған Ригпа және 1972 жылы Лама Оле Нидаль мен Ханна Нидаль құрған Алмаз жолы буддизмі.
Жетістіктің белгілері
Пхоуаның сәтті орындалу белгісі – бастың жоғарғы жағындағы төбеден тікелей шығатын қанның кішкентай тамшысы. Дәстүр бойынша, осы әдіс тиімді екенін көрсету үшін, фонтанельде пайда болған кішкентай тесікке куша шөбі салынатын. Кхенпо Цултрим Лодро айтуынша, сәтті пхоуаның белгісі – өлімнен кейін шаштың түсуі, бас төбесіндегі дөңгелек немесе сары сұйықтық шығуы.
Ұрпақтар
Пхованың негізгі шежіресі Наропаның алты йогасының бірі, бірақ басқа да берілімдер де бар. Чод пхова садханасының кейбір аспектілерін өз қамқорлығына алады. Кагю пхова шежіресі Наропаның алты йогасынан тараған. Наропа оны үнді махасиддха Тилопадан алды, ал кейін тибеттік шәкірті Марпаға берді. Наропаның үйретістері сананы басқа денеге ауыстыруды қамтитын ’пхо ба’ әдісінің екінші түрін сипаттайды. Миларепаның осы үйретістерге қатысты сұрақтары Марпаны үнді қолжазбаларынан осы тақырыптағы түсіндірмелерді іздеуге мәжбүр етті, бірақ таппаған соң, одан көп жазба алу үшін Үндістанға қайта оралды. Тибет буддизмінің Дрикунг Кагью мектебі пхова үйретістерімен танымал. Тибет әлеміндегі маңызды саяхат және мәдени той «Ұлы Дрикунг Пховасы» деп белгілі. Бұл фестиваль дәстүрлі түрде он екі жылдық циклмен бір рет өткізілетін, ал соңғы рет 1992 жылдың тамыз айында Қытай билігінің тыйымынан кейін 36 жылдық үзілістен соң Орталық Тибеттегі гТер sgrom жерінде өтті. Шығыс Тибеттен келген Чоеджэ Аянг Ринпоче Дрикунг мектебінің өкілі және буддалық өмірден кейінгі рәсімдер бойынша сарапшы; ол жыл сайын Үндістанның Бодх-Гая қаласында пхова практикасына қатысты үйретулер мен кіріспелер береді. Пхованың кейбір шежірелері сахасрараны бас сүйегінің жоғарғы бөлігінде ашу, яки кесу рәсімін қамтиды, бұл трансферге көмектеседі. Ваджраяна үйретістеріне сәйкес, тантрикалық пхова әдісі адам рухани болсын болмасын, пайдалы және оны құпия түрде орындауға болады. Егер буддист оның жағдайына алаңдаса, рәсім күшті болады.
Ертедегі үнді йогасы мен тантрасында
Санскрит тіліндегі тантрикалық мәтін Малиновиййотраттантра, бірінші мыңжылдықтың соңында жазылған, екілік емес шивалық мәтін, йогалық өзіне-өзі қол жұмсау туралы тарауды қамтиды. Бұл йогалық практика Патанджалидің Патанджалайогашастрасымен (325–425 жж.) бірдей ескі болуы мүмкін, онда ол 3.39-шы сūтрада еске алынған сияқты.