Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гана, Гвинея, Мали Одағы (1961–1963)
Ghana Guinea Mali Union (1961–1963)
Африка мемлекеттерінің одағы, кейде Гана–Гвинея–Мали Одағы деп аталатын бұл ұйым, 1958 жылы құрылған, қысқа ғұмырлы және шала байланысты аймақтық ұйым болды. Ол Батыс Африка елдері – Гана мен Гвинеяны Біріккен Тәуелсіз Африка мемлекеттері ретінде біріктірді. Мали 1961 жылы одаққа қосылды. 1963 жылы таратылды. Одақ мүшелері арасында ортақ валюта мен бірыңғай сыртқы саясатты әзірлеуді жоспарлады, бірақ елдер бұл ұсыныстардың ешқайсысын іске асырмады. Бұл одақ Африкада бұрынғы британдық және француздық колонияларын біріктірген алғашқы ұйым болды. Одақ Африкадағы барлық тәуелсіз мемлекеттерге ашық болғанымен, басқа мемлекеттер қосылмады. Бірлік мақсатын қолдау үшін әкімшілік құрылым мен тұрақты жиналыстар болмағандықтан, одақтың саясатқа тигізген әсері шектеулі болды. Оның ең маңызды қалдырылған мұрасы – Кваме Нкрума (1957–1966 жылдары Гана президенті және премьер-министрі), Ахмед Секу Туре (1958–1984 жылдары Гвинея президенті) және Модибо Кейта (1960–1968 жылдары Мали президенті) арасындағы ұзақ жылдарға созылған саяси қарым-қатынастар. 1966 жылы әскери төңкеріс салдарынан Гана президенті лауазымынан шеттетілген Нкрума Гвинеяның тең президенті болып тағайындалғанда, одақ қайтадан жаңалықтарға түсті.
The Union of African States , sometimes called the Ghana–Guinea–Mali Union, was a short lived and loose regional organization formed in 1958 linking the West African nations of Ghana and Guinea as the Union of Independent African States. Mali joined in 1961. It disbanded in 1963. The union planned to develop a common currency and unified foreign policy amongst members; however, none of these proposals were implemented by the countries. The union was the first organization in Africa to bring together former colonies of the British and the French. Although the union was open to all independent states in Africa, no other states joined. The union had a limited impact on politics as there was never any administration or permanent meetings to support the goals of unity. Its legacy was largely limited to longstanding political relationships between Kwame Nkrumah (President and Prime Minister of Ghana 1957–1966), Ahmed Sékou Touré (President of Guinea 1958–1984), and Modibo Keïta (President of Mali 1960–1968). The union again came into the news when Nkrumah was named as the co president of Guinea after he was deposed as President of Ghana by a military coup in 1966.
Өмірбаян
Гвинея, Алтын жағалау (қазіргі Гана) және Француз Суданы (қазіргі Мали) отаршылдықтан азату жолында әртүрлі бағыттарды ұстанды. Француз Суданы мен Гвинея екеуі де француз колониялары болғандықтан, 1958 жылғы мамыр дағдарысынан кейін оларға дереу тәуелсіздік алу немесе қайта ұйымдастырылған француз қауымдастығына қосылу мүмкіндігі берілді (бұл Францияның қорғаныс және экономикалық саясатын сақтай отырып, ішкі автономияны ұсынатын). Гвинея 1958 жылы толық тәуелсіздікке дауыс берген Африкадағы жалғыз француз колониясы болды. Француз Суданы француз қауымдастығына қосылуға дауыс берді. Ал Алтын жағалау, керісінше, 1957 жылғы наурыз айында Гана ретінде тәуелсіздік алып, Ұлттар Достастығына қосылған британдық колония болды. Бұл айырмашылық тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезеңде де сақталды. Франция үкіметі, Кот-д’Ивуардың ықпалымен, Гвинеядан француз қызметкерлерін толықтай шығарып, ел тәуелсіздік алғаннан кейін көмекті тоқтата бастады. Бұл елде экономикалық құлдырауға алып келді және басқа колонияларға тәуелсіздікке қарсы ескерту жасады. Француз Суданы 1960 жылы бірнеше айға Сенегалмен бірігіп Мали Федерациясын құрды. Алайда, саяси келіспеушіліктер 1960 жылғы тамызда Мали Федерациясының тарауына әкеп соқты. Гана, керісінше, Африкадағы отаршылдықтан азату кезеңінің сәтті мысалы ретінде танылды, экономикасы өркендеп, халықаралық ұйымдар оның тиімді қаржылық басқаруын мойындады. Осы айырмашылықтарға қарамастан, үш елдің басшылары Африканың болашағы туралы ортақ көзқарасқа ие болды. Кваме Нкрума, Ахмет Секу Туре және Модибо Кейта өз елдеріндегі отаршылдыққа қарсы күрестің маңызды тұлғалары және тәуелсіздік алғаннан кейінгі алғашқы көшбасшылар болды. Бұған қоса, олардың әрқайсысы панафрикалық қозғалыста белсенділік танытып, африкалық социализм теориясын әзірлеуге үлкен үлес қосты. Федерация құрудың мақсаты – мемлекеттердің бұрынғы отаршылдық державаларға тәуелділігін азайту болды.
The colonies of Guinea, the Gold Coast (which became Ghana), and French Sudan (which became Mali) followed different paths toward decolonization. French Sudan and Guinea were both French colonies and thus after the May 1958 crisis were given the chance to vote for immediate independence or to join a reorganized French Community (which would grant domestic autonomy while maintaining French defense and economic policy). Guinea was the only French colony in Africa to vote for full independence in 1958. French Sudan voted to join the French Community. The Gold Coast, in contrast, was a British colony which achieved independence as Ghana in March 1957 and joined the Commonwealth of Nations. The difference continued into the post independence era. The French government, with urging from the Ivory Coast, began a complete withdrawal of French personnel from Guinea and a suspension of aid when the country declared independence. This resulted in economic turmoil throughout the country and sent a warning against independence for the other colonies. French Sudan joined with Senegal to form the Mali Federation for a few months in 1960. However, political intractability led to the dissolution of the Mali Federation in August 1960. Ghana, in contrast, was presented as a success story of the decolonization period in Africa with a booming economy and the recognition from international organizations for its astute fiscal management. Despite these differences, the leaders of the three countries shared a common vision of Africa's future. Kwame Nkrumah, Ahmed Sékou Touré, and Modibo Keïta were each pivotal anti colonial figures in their countries and the first leaders after independence. In addition, each became prominent in the Pan African movement and were architects in developing a theory of African socialism. The motivation for creating a federation was to reduce the dependence of the states to the former colonial powers.
Өзара көмек
1958 жылдың қарашасында Гвинеяға француз көмегі мен мамандарының күрт тоқтатылуына байланысты Нкрума мен Туре Гвинеяның астанасы Конакриде кездесіп, Гана Гвинеяға беретін шұғыл несие мәселесін талқылады. 23 қарашада екі көшбасшы Африка мемлекеттерінің одағын құру жоспарын жариялады, одақтың мүшелері интеграцияға қарай бірқатар қадамдардың біріншісі ретінде несиенің негізінде бірнеше кездесулерде жұмыс істейтін болады. Осы келіссөздердің нәтижесінде 1959 жылдың 1 мамырында Тәуелсіз Африка мемлекеттерінің одағы (ТӘМО) құрылды. Келісім өте икемді болды, мүшелерден тек басқа африкалық елдермен қарым-қатынастарды үйлестіруді талап етті, демек журналист Рассел Уоррен Хоудың айтуынша, амбициялы емес, прагматикалық болды. Олар ортақ валюта (одақ банкі мен одақ экономикалық кеңесі жоспарланған) және ортақ азаматтық құру ниеттерін білдірді, бірақ Африкадан тыс елдерге қатысты бірыңғай қорғаныс немесе сыртқы саясат қағидаларын қамтымады. Осы мәлімдемелерге қарамастан, 1958 немесе 1959 жылдары екі ел арасында ортақ валютаны нығайту немесе бірыңғай азаматтық құру үшін көп жұмыс істелген жоқ. Одақтың Гвинеяға тигізген жалғыз маңызды әсері – Гана Гвинеяға берген 10 миллион фунт стерлингтік (қазіргі күні шамамен...) несие болды. Алайда, мүшелер бұл қарым-қатынасқа күдіспен қарады. Гвинея экономикалық қиындықтарына қарамастан Гана берген қаражаттың жартысынан да аз бөлігін пайдаланды. Гана, Мали және Гвинеяның конституцияларында ұлттық парламенттерге елдердің толық немесе бір бөлігінің егемендігін беруге мүмкіндік беретін ережелер болды, бұл Африка мемлекеттерінің одағын құруды жеңілдетуге бағытталған. 1960 жылдың қарашасында Мали Федерациясының тамыздағы кері кетуінен кейін екі бастапқы мүше Малиді кеңейтілген одаққа қосу үшін келіссөздер бастады. Бұл келіссөздер 1961 жылдың 1 шілдесінде жаңадан аталған Африка мемлекеттері одағының хартасы үш мүше елдердің астаналарында бірдей жарияланғанда нәтижелі болды. Одақтың хартасында ұжымдық қауіпсіздік (кез келген үш елдің біріне шабуыл жасау, барлық елдерге шабуылға тең) және ортақ дипломатиялық, экономикалық, білім беру және мәдени қызметтер қарастырылды. Одақ икемді болып қалды, бірақ басшылар оның мүшелер арасындағы үлкен және күшті одақтың негізі болатынына сенді. 1 шілдедегі қол қою рәсімінде Нкрума одақтың «Біріккен Африка Штаттарының ядросы» болатынын мәлімдеді. Дипломатиялық тұрғыдан алғанда, одақ Касабланка тобының маңызды бөлігіне айналды және үш мүше осы форумда ұқсас саяси мәселелерді ілгерілетуге келісті. Сондай-ақ, басшылар да суық соғыс саясатына ұқсас көзқараспен қарады, одақтаспау қозғалысында кеңесшілдік қатысуын қолдады. Мали мен Гана ортақ парламент құруды талқылағанмен, бұл қағида соңғы келісімде қамтылмады. Басқа мәселелер, мысалы, үш ел үшін бірыңғай ту құру, бірыңғай экономикалық саясат, бірыңғай сыртқы саясат және ортақ конституцияны әзірлеу туралы айтылды, бірақ егжей-тегжейлі мәліметтер берілмеді және үш көшбасшының тұрақты кездесулерінде шешілетін болды. Әкімшілік құрылмады және одақтың жалғыз тұрақты басқаруы мүше елдердің үш басшысының кездесулері болды. Одақ құрылғаннан бастап бірқатар маңызды проблемаларға тап болды. Гана Кот-д’Ивуар және Сьерра-Леоне елдерімен, ал Мали Жоғарғы Вольта елімен Гвинеядан бөлінді. Нкруманың бірнеше ұсыныстарына қарамастан, Жоғарғы Вольтаны одаққа қосуға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды. Жоғарғы Вольтаның президенті Морис Ямеого мен Нкруманың кездесуінде екеуі «Африканың тиімді бірігіне» жұмыс істеуге уәде берді және осы мақсатта арнайы салынған қабырғаны бірге бұзды. Сонымен қатар, Мали мен Гвинея шекаралас болғанымен, елдер арасында маңызды көлік инфрақұрылымы құрылмады (екі елдің де отарлау кезеңінде Сенегалмен байланысы күштірек болды). Тағы бір мәселе елдердің тілдік және отарлық инфрақұрылымы бөлек болғандықтан, маңызды саясатты біріктіруге мүмкіндік шектеулі болды. Бұған қоса, тараптар көптеген сыртқы саясат мақсаттары бойынша келіскенмен, 1960 және 1961 жылдары Конгодағы Біріккен Ұлттар Ұйымының операциясы бойынша пікір келіспеді. Соңында, келісім барлық африкалық мемлекеттерге ашық болғанымен, Нкрумаға және үш көшбасшы мен Кот-д’Ивуардағы Феликс Хупфуэ Бойни арасындағы аймақтық саясатқа қатысты күдік одақтың кеңеюіне кедерілді. Экономикалық кеңес ешқашан құрылмады және үш көшбасшы арасында тек бірнеше кездесу өтті. 1963 жылы Тогодағы төңкеріс кезінде мүшелер арасындағы шиеленіс күшейді: Нкрума төңкерісті қолдаған деп айыпталды. Африка Біріктіру Ұйымын құру үшін Аддис-Абебада өткен саммит дайындықтары кезінде Туре Нкруманың басқа мүшелермен кеңеспей күн тәртібін ілгерілетуіне наразылық білдірді. Одақ 1963 жылдың мамырында көп назарсыз таратылды. ТӘМО сәтсіз аяқталғанының себептеріне ұлттық сезімдердің қақтығысы және Нкруманың ықпалымен құрылған федерация моделіндегі қағидалық кемшіліктер сияқты түрлі түсіндірмелер келтірілді. Адом Гетачеу мүше мемлекеттердің федералдық одақ пен тәуелсіздік арасындағы тепе-теңдік туралы терең келіспеушіліктерге байланысты сәтсіздікке ұшырағанын айтады. Нкрума мүшелердің үлкен экономикалық жобаларды жүзеге асыруға қабілетті күшті федералдық мемлекетті жақтады.
In November 1958, with the sudden cessation of French aid and personnel for Guinea, Nkrumah and Touré met in Conakry, the capital of Guinea, to discuss an emergency loan which Ghana was going to provide to Guinea. On 23 November, the two leaders announced a plan for the creation of a union of African states which the two leaders would work towards over a series of meetings with the loan as the first of many steps towards integration. Following these negotiations, the Union of Independent African States (UIAS) was declared on 1 May 1959. The agreement was very loose, only requiring that the members work together on relations with other African countries and thus was, in the words of journalist Russel Warren Howe, more pragmatic than ambitious. They declared intentions for developing a shared currency (a union bank and union economic council were planned) and shared citizenship, but did not include unified defense or foreign policy provisions in regards to countries outside of Africa. Despite these declarations, little happened to cement any shared currency or create unified citizenship between the two countries in 1958 or 1959. The only significant effect of the union was the £10 million (about £ today) loan provided by Ghana to Guinea. However, even this relationship was hesitantly agreed to by the members. Guinea used less than half of the funds provided by Ghana despite its continued economic problems. The individual constitutions of Ghana, Mali and Guinea contained provisions that would allow the national parliaments to transfer the sovereignty of the whole or part of each country; the intent was to easily form a Union of African States. In November 1960, following the tense end of the Mali Federation in August, talks begun between the two original members with Mali to join an expanded union. These negotiations reached fruition on 1 July 1961 when the charter of the newly named Union of African States was published simultaneously in the capitals of the three members. The charter of the union provided for collective security (the agreement that an attack on any of the three countries would be an attack on all) and shared diplomatic, economic, educational, and cultural activities. The union remained loose but the leaders believed it would set the ground for a larger and stronger union between members. At the signing ceremony on 1 July, Nkrumah declared that the union would be "a nucleus of a United States of Africa". Diplomatically, the union became a key part of the Casablanca group and the three members agreed to push for similar policy issue within that forum. Similarly, the leaders approached Cold War politics in a similar manner, promoting a pro Soviet involvement in the Non Aligned Movement. Although Mali and Ghana had discussed creating a shared parliament, such a provision was not contained in the final agreement. Other issues, such as the creation of a single flag for all three countries, a unified economic policy, a unified foreign policy, and the development of a common constitution were mentioned but not provided with details and were to be worked out by regular meetings of the three leaders. No administration was ever established and the only regular governance of the union was set to be meetings between the three leaders of the members. The union was confronted by a series of significant problems from its establishment. Ghana was separated from Guinea by the countries of the Ivory Coast and Sierra Leone and separated from Mali by the country of Upper Volta. Attempts to bridge this gap by including Upper Volta in the union failed, despite a number of overtures by Nkrumah. In one meeting between Maurice Yaméogo, the president of Upper Volta, and Nkrumah the two pledged to work together toward "effective unity of Africa" and together knocked down a wall constructed specifically for the ceremony. Similarly, although Mali and Guinea share a border, there had been little creation of significant transportation infrastructure between the countries (both of them being more significantly linked to Senegal during the colonial period). Another problem was that the countries had separate linguistic and colonial infrastructures which limited the space for any significant policy unification. In addition, although the parties agreed on many foreign policy goals, they were divided about United Nations Operation in the Congo in 1960 and 1961. Finally, although the agreement was open to all African states, suspicion about Nkrumah and regional politics between the three leaders and Félix Houphouët Boigny in the Ivory Coast limited the union's expansion. The economic council never got started and only a few meetings were held between the three leaders. Tensions increased between the members in 1963 with the 1963 Togolese coup d'état: Nkrumah was accused of having supported the coup. In the preparation for the Addis Ababa summit to found the Organization of African Unity, Touré was upset with Nkrumah for pursuing an agenda without consultation of the other members. The union was dissolved without much attention in May 1963. Different explanations have been offered for the failure of the UAS, such as competing nationalisms and intrinsic flaws in the U. S. model of federation that Nkrumah was influenced by. Adom Getachew argues that the failure was caused by "deep disagreements about the precise balance between federal union and independence of member states." Nkrumah advocated for a strong federal state capable of major economic development projects.
Мұра
Үш көшбасшы арасындағы саяси альянс – одақтың ең маңызды мұрасы болды. Гана, Гвинея және Мали 1966 жылы Нкрума әскери төңкеріс арқылы биліктен алынғанға дейін тығыз байланыста қалды. Осы байланыстың сақталғанын көрсететін мысал ретінде, Гананың Малидегі елшісі саяси одақ тарағаннан кейін де "Тұрақты министр" атағын сақтап қалды. 1966 жылы Нкрума Гана президенті лауазымынан әскери төңкеріспен алынғанда, одақ қайтадан маңызды болды. Ол сол кезде Вьетнам соғысы туралы бейбіт келіссөздермен айналысып жатқан Қытай Халық Республикасында болды. Төңкерістен кейін ол Ганаға орала алмады, сондықтан Гвинеяға келді, онда Турэ оны салтанатты түрде қарсы алып, Гананың мемлекет басшысы және Гвинеяның Демократиялық партиясының Бас хатшысы деп жариялады. Турэ: "Егер ертең Африка мемлекеттері басшыларының конференциясы өтсе, жолдас Нкрума Гвинея атынан сөйлейтін болар еді, өйткені Нкрума қарапайым африкалық емес, ол бүкіл әлемге танымал тұлға" деді. АҚШ Мемлекеттік департаменті Нкруманы ел президенті етіп тағайындаудың шындығына күмән келтірді. Нкруманың Турэмен бірге Гвинеяның қоса президенті ретінде тағайындалуы көбінесе құрметті атақ деп есептеледі.
The political alliance between the three leaders was the most significant legacy of the union. Ghana, Guinea, and Mali remained tightly connected until Nkrumah was removed from power by a military coup in 1966. As an example of this continuing relationship, the Ghanaian ambassador to Mali retained the title of "Resident Minister" even after the political union had dissolved. The union again became important in 1966 when Nkrumah was removed as the President of Ghana by a military coup while he was in People's Republic of China dealing with peace talks about the Vietnam War. After the coup, he could not return to Ghana and so instead came to Guinea where he was greeted ceremoniously by Touré who declared that Nkrumah was now the head of state of Guinea and the Secretary General of the Democratic Party of Guinea. Touré declared that "If there were a conference of African heads of state tomorrow, Comrade Nkrumah would speak in the name of Guinea, because Nkrumah is not a simple African but a universal man." The U. S. State Department was incredulous at the time about whether this naming of Nkrumah as president of the country was genuine and the declaration of Nkrumah as the co president of Guinea with Touré is often considered to be an honorific title.
Қатысушылардың саны мен ауданы
Ел аумағы (км²) Халық саны (млн., 1960) 1,240,192 5.2637 238,535 6.6352 245,857 3.4942 Барлығы 1,724,584 15.393
Country Area (km2) Population(in millions, 1960) 1,240,192 5.2637 238,535 6.6352 245,857 3.4942 Total 1,724,584 15.393