Кіріспе

Леон патшасы (шамамен 932–966)

Санчо I Леон, «Санчо Толы» деген лақап атымен белгілі (шамамен 932 – 19 желтоқсан 966) екі рет Леон патшасы болды. 958 жылы оның орнына Ордоньо IV келді, ал ол қайтыс болғаннан кейін ұлы Рамиро таққа отырды.

Билік

Ол Леон патшасы Рамиро II мен оның екінші әйелі, Памплона патшасы Уррака Санчестің ұлы болды. Ол Памплонаның Санчо I мен Тода Азнарездің немересі болды. 951 жылы Рамиро II-ге оның ұлы Ордоньо III мұрагерлік құқығымен билік етті. Басында жас Санчо ағасымен таққа таласты. 956 жылы Ордоньо қайтыс болғаннан кейін ол бос қалған тақты алды, Санчоға ақсүйектердің бір бөлігі, оның әжесі және Кастилия графы Фернан Гонсалес (Ордоньоның қайын інісі) қолдау көрсетті. Ордоньо Леон қабырғаларының жанында көтерілісшілерді жеңді. Алайда екі жылдан кейін оны Кастилияның Фернан Гонсалес бастаған ақсүйектер оның тым семіздігіне байланысты биліктен қуғынға салды. Оның орнына 958 жылдан 960 жылға дейін Ордоньо Зұлым билік етті. Санчо, марқұм Ордоньо кордовандықтармен келіскен бейбітшілікті сақтаудан бас тартты, олар 957 жылы оған қарсы әскер жіберді, сол шайқаста жеңіліске ұшырады, бұл оқиға оның беделін түсіріп, құлатуға себеп болды. Сондықтан ол бірінші кезекте әжесі Тодаға барып, тағын қайтару үшін көмек сұрады. Королева Тода, Санчо I және оның әйелі Тереза Ансурез 958 жылы Кордоваға сапар шекті. Бұл Кордова халифатының халифасы Абдерраман III-мен келісімге қол қоюға әкелді, Леон тағын қайтаруға көмектесу үшін, Дуэро өзенінің жағасындағы бір бөлік жерді беру шартымен. Андалустағы жер аударылуы кезінде, Дозидің сөзінше, Санчо сот дәрігері Хасдай ибн Шапруттың емдеуімен, қырық күн бойы тек дәрі-дәрмек қабылдауға рұқсат бермеу арқылы денесінің бір бөлігін азайтуға қол жеткізді. Санчо маврлармен келісім жасады және Леондықтар мен Наваррлық ақсүйектердің көмегімен, жасалған келісімге сәйкес, мұсылман Памплон әскері 959 жылдың көктемінде Замораны, ал 960 жылдың екінші жартысында Леонды басып алды және Санчо I-ді патша ретінде қайта орнатты. Ордоньо IV Астурияға қашып кетті. Патша Абдерраман III-мен жасаған келісімін ұмытуға көп уақыт кетпеді, ол содан кейін Ордоньо IV-ті қолдауға келді, бірақ бұл жолы олардың қақтығысы оның жерлеріне жасалған бірнеше жазалау шабуылдарымен шектелді.

Кейінгі билік

Оның билігінің соңғы жылдары Кастилия және Галисия ақсүйектерінің тәуелсіздігінің артуымен сипатталды. 966 жылы Санчо Леон қаласында Сан-Пелайо монастырын құрды, ол Кордовалық шейіт Сан-Пелайоның құрметіне арналды, оның қабір қалдықтары патша Леон патшалығының астанасына көшірілді, бірақ кейін Овьедоға жеткізілді. Сан-Исидоро-де-Леон патшаларының мазарларының жанында орналасқан бұл монастырь Сан-Сальвадор-де-Палат-де-Рей монастырын патшалық резиденциясы ретінде алмастырды және "сол инфантазгоның" бас ортасы болды, яғни Сан-Пелайо инфантадосы, онда тәжім етіп кіретін ханшайымдар мен жесір патшайымдар уақыт өткізді. Бірнеше жыл өткен соң, 1148 жылы монастырь Карбахаль-де-ла-Легуаға көшірілді және содан бері ол Санта-Мария-де-Карбахаль монастыры деп аталады, ал онда тұратын бенедикт қыздары "Карбахалалықтар" деп белгілі болды. Ол 966 жылы уланды және одан кейін қайтыс болды, оған 35 жасқа толмаған еді. Сампироның жылнамасына сәйкес, Галисиядағы Кастрело-де-Миньо монастырында бүлікші граф Гонсало Менендес оған улы алма берді: Gundisaluus, qui dux erat ( ) veneni pocula illi in pomo duxit. Гонсало Менендестің корольді улаған Гонсало граф екендігіне барлық тарихшылар келіспейді, өйткені оның тегі көрсетілмеген және сол кезде Гонсало Муньос (Мониз) есімді тағы бір граф болған. Санчо I-нің орнын ұлы Рамиро III иеленді. Оның әйелі патшайым Тереза Ансурез болды. Оның қайтыс болған күні нақты белгісіз, бірақ ол 15 қарашада, Санчо I соңғы рет айтылған құжатта көрсетілген күні мен 19 желтоқсанда, оның ұлы Рамиро III-нің алғашқы құжатында көрсетілген күні аралығында болған.

Жерлеу

Ол Кастрело-де-Миньо монастырында жерленді, ал кейін оның дене қалдықтары Леон қаласына көшірілді, онда олар Сан-Сальвадор-де-Палат-дель-Рей шіркеуінде жерленді. Бұл шіркеу, Рамиро II билік құрған кезде оның қызы, инфанта Эльвира Рамирес қанатқа түскім келген монастырьдың бір бөлігі болды, бірақ қазір жоқ. Сол шіркеуде бұрын Санчо I Ірінің әкесі және бауыры Ордоньо III және Рамиро II патшалары жерленген еді. Сан-Сальвадор-де-Палат-дель-Рей шіркеуінде жерленген үш леондық билеушінің дене қалдықтары кейіннен Сан-Исидоро-де-Леон базиликасына көшірілді, онда олар Евангелия жағындағы капеллалардың бірінің бұрышына қойылды, сондай-ақ Альфонсо IV сияқты басқа патшалардың қалдықтары да сол жерде жатыр, бірақ Сан-Исидоро-де-Леон патшаларының пантеонында емес.