Кіріспе
Адамдар немесе жануарлар тобынан басқа топқа ақпаратты тарату – мәдени оқыту. Мәдени оқыту дегеніміз, қоғамдағы немесе мәдениеттегі адамдар немесе жануарлар тобының білім алу және ақпаратты тарату жолы. Оқу стиліне мәдениеттің балалар мен жастарға қатысты әлеуметтендіру әсері зор. Соңғы елу жылдағы мәдениеттер аралық зерттеулер көбінесе Шығыс және Батыс мәдениеттерінің айырмашылықтарына бағытталды. Кейбір ғалымдар мәдени оқытудағы айырмашылықтар мәдениеттің алғашқыда пайда болған аймақтың физикалық ортасына реакция болуы мүмкін деп санайды. Бұл орталық айырмашылықтарға климат, көші-қон үлгілері, соғыс, егіншілікке қолайлы жағдайлар және эндемикалық патогендер жатады. Мәдени оқытудың негізі болып табылатын мәдени эволюция соңғы 10 000 жылдың ішінде ғана қалыптасқан және генетикамен тығыз байланысты емес деп есептеледі.
Cultural learning is the way a group of people or animals within a society or culture tend to learn and pass on information. Learning styles can be greatly influenced by how a culture socializes with its children and young people. Cross cultural research in the past fifty years has primarily focused on differences between Eastern and Western cultures. Some scholars believe that cultural learning differences may be responses to the physical environment in the areas in which a culture was initially founded. These environmental differences include climate, migration patterns, war, agricultural suitability, and endemic pathogens. Cultural evolution, upon which cultural learning is built, is believed to be a product of only the past 10,000 years and to hold little connection to genetics.
Шолу
Мәдени білім алу адамдарға өмір бойы өз бетінше меңгере алмайтын дағдыларды қабылдауға мүмкіндік береді. Мәдени білім алу адамдар үшін ерекше маңызды деп есептеледі. Адамдар ересек тістері пайда бола бастағанға дейін ерте жаста емшектен айырылады. Тіс жүйесінің және ас қорыту жүйесінің жетілмегендігі, мидың өсуіне қажетті уақыт, балалардың ересектерге сай бойға және күшке ие болуы үшін қажетті тез қаңқа өсуі балалардың ерекше қоректік қажеттіліктері бар екенін және олардың ұзақ уақыт бойы ересектерге тәуелді болуын білдіреді. Осы тәуелділік кезеңі ересек жасқа жеткенше мәдени білім алуға да мүмкіндік жасайды. Мәдени білім алудың негізі – адамдар идеяларды жасайды, есте сақтайды және оларды пайдаланады. Олар нақты символдық жүйелерді түсініп, қолданады. Мәдениеттерді басқару механизмдері, жоспарлар, рецепттер, ережелер немесе нұсқаулар жиынтығы ретінде қарастыруға болады. Мәдени айырмашылықтар академиялық ынта, жетістіктер, оқу стилі, сәйкестік және бағыну сияқты салаларда байқалады. Мәдени білім алу инновацияға, яғни қоршаған ортаға жаңа жауаптар табу қабілетіне және басқалардың мінез-құлқына еліктеуге немесе оны жеткізуге байланысты. Мәселелерді шеше білетін және басқалардың мінез-құлқын еліктей алатын жануарлар ақпаратты ұрпақтан ұрпаққа жеткізе алады. Касс Санштейн 2007 жылы Википедияның бізді социалистік жоспарлаудың қатаң шектерінен қалай асырып өтетінін түсіндірді, Фридрих Хайек "ешбір жоспарлаушы қоғамның жеке мүшелерінің қолындағы шашыраңқы ақпаратты толыққанды жинамайды. Хайек жеке адамдардың білімінің, ең ынталы және тәжірибелі комиссия немесе кеңестен де артық екенін қатысты түрде айтты".
Мысалдар
Мәдениетті берудің мысалын Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Жапонияда Американың елді басып алуы кезінде көруге болады. Американың ықпалымен Жапонияда саяси, экономикалық және әлеуметтік өзгерістер болды. Кейбір өзгерістерге олардың конституциясына, реформаларына және америкалық оккупанттардың ықпалынан болған БАҚ тұтынуына енгізілген өзгерістер кіреді. Жапонияны американдықтар басып алуы екі ұлттың арасындағы тығыз байланысқа айналды. Уақыт өте келе жапон мәдениеті джаз бен бейсбол сияқты американдық мәдени нышандарды қабылдады, ал американдықтар жапон тағамдары мен ойын-сауықтарымен танысты. Мәдениетті таратудың қазіргі заманғы бір жолы – интернет. Мысалы, мыңжылдықтар «өз мәдениетінің өнімдері болғанмен, сонымен қатар оған әсер етеді». Мыңжылдықтар көбінесе егде ұрпаққа интернетті қалай пайдалануға болатынын үйретеді. Мұғалім ақпаратты еркін және оңай түсінілетін етіп жеткізу үшін оқушының, яғни осы жағдайда егде ұрпақтың оқу процесіне бейімделуі керек. Бұл «адамның қарым-қатынас барысында өз мінез-құлқын реттеу бейілімділігін зерттейтін» коммуникациялық бейімделу теориясымен үйлеседі. Соның нәтижесінде, басқа біреудің көмегімен адамдар өздерінің мәдениетіндегі адамдармен бұрын мүмкін болмаған жаңа дағдыларын бөлісе алады. Адамдар сондай-ақ білім алудың «коммуникативтік» жолдарына бейім, бұл туралы Халықаралық жоғары оқу орнының зерттеушісі Ханна Марноның зерттеуінде айтылған. Зерттеуде нәрестелер шамды жағу үшін батырманы басу әрекетін ересек адамның «сөзсіз (көзбен байланыс) және сөздік ишараттарына» сүйене отырып қайталаған.
Адам емес жануарларда
Энкультурация жануарды өсіруді сипаттау үшін де қолданылуы мүмкін, онда жануар өз түлінің басқа бір өкілі өсірсе, әрқалай алмайтын қасиеттер мен дағдыларды иеленеді. Мәдени білім алу инновацияға, яғни қоршаған ортаға жаңа жауаптар жасау қабілетіне және басқалардың мінез-құлқын жеткізуге немесе еліктеуге байланысты. Қолдарынан мәселелерді шешуге және басқалардың мінез-құлқын еліктеуге келген жануарлар ақпаратты ұрпақтан ұрпаққа жеткізе алады. Көптеген әлеуметтік жануарлар өз тобының немесе үйірдің басқа мүшелерінен үйренеді. Мысалы, қасқырлар үйірдің басқа мүшелерінен аң аулаудың әртүрлі стратегияларын үйренеді. Көптеген құс түрлері де мәдени білім алумен айналысады; мұндай білім алу кейбір түрлердің өмір сүруі үшін маңызды болып табылады. Дельфиндер де құралдарды қолдану туралы білімді ұрпаққа жеткізеді.
Жалпы
van Shaik, Carel P. & Burkart, Judith M. (2011). "Әлеуметтік оқу және эволюция: мәдени интеллект гипотезасы". Корольдік қоғамның философиялық трансакциялары B: Биологиялық ғылымдар, 366(1567), 1008–1016.
Chang, Lei; Mak, Miranda C. K.; Li, Tong; Wu, Bao Pei; Chen, Bin Bin; & Lu, Hui Jing (2011). "Қоршаған ортаның өзгергіштігіне мәдени бейімделу: Шығыс-Батыс арасындағы айырмашылықтардың эволюциялық түсіндірмесі" (PDF). Білім беру психологиясы шолуы, 23(1), 99–129. doi:10.1007/s10648-010-9149-0
Lehmann, L. L., Feldman, M. W., & Kaeuffer, R. R. (2010). "Күмулятивті мәдени динамика және мәдени инновация мен таралудың бірлескен эволюциясы: панмиктикалық және құрылымдалған популяциялар үшін ЭСС моделі". Эволюциялық биология журналы, 23(11), 2356–2369. doi:10.1111/j.1420-9101.2010.02096.x
MacDonald, K. (2007). "Адамдардың аң аулаудағы оқуын мәдени тұрғыдан салыстыру". Human Nature, 18(4), 386–402. doi:10.1007/s12110-007-9019-8
"Американың Жапонияны оккупациялауы, 1945–1952 | Азия педагогтары үшін | Колумбия университеті".
Chang, Lei; Mak, Miranda C. K.; Li, Tong; Wu, Bao Pei; Chen, Bin Bin; & Lu, Hui Jing (2011). "Cultural Adaptations to Environmental Variability: An Evolutionary Account of East–West Differences" (PDF). Educational Psychology Review, 23(1), 99 129. doi:10.1007/s10648 010 9149 0
Lehmann, L. L., Feldman, M. W., & Kaeuffer, R. R. (2010). "Cumulative cultural dynamics and the co evolution of cultural innovation and transmission: an ESS model for panmictic and structured populations". Journal of Evolutionary Biology, 23(11), 2356 2369. doi:10.1111/j.1420 9101.2010.02096. x
MacDonald, K. (2007). "Cross cultural Comparison of Learning in Human Hunting". Human Nature, 18(4), 386 402. doi:10.1007/s12110 007 9019 8
"The American Occupation of Japan, 1945 1952 | Asia for Educators | Columbia University".