Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Скореновац (серб. Скореновац; венгр. Székelykeve; нем. Skorenowatz; банат болгары. Гюргево) – Сербияның Воеводина автономды провинциясындағы Оңтүстік Банат округінің Ковин муниципалитетіне қарасты ауыл. Ауыл халқының көп бөлігі венгрлер (86,71%), 2002 жылғы санақ бойынша халық саны 2 574 адамды құрайды.
Skorenovac (Serbian: Скореновац; Hungarian: Székelykeve; German: Skorenowatz,; Banat Bulgarian: Gjurgevo) is a village located in the Kovin municipality, in the South Banat District of Serbia, in the Autonomous Province of Vojvodina. The village has a Hungarian ethnic majority (86.71%) and a population of 2,574 (2002 census).
География
Ең жақын қалалар: Ковин (6 км), Смедерево (17 км), Панчево (30 км) және Белград (46 км).
The closest towns are Kovin (6 km), Smederevo (17 km), Pančevo (30 km), and Belgrade (46 km).
Жалпы тарихы
Гюргёва Радэйфалва (Дюрджево) ауылы 1869 және 1886 жылдар аралығында Банацкий Брестовац пен Дунай өзені арасында орналасқан. 1869 жылы Гюргованың халқы 396 адамды құрады, ал 1880 жылғы санақ бойынша халық саны 298 адамға дейін азайды. Бастапқы қоныстану кезінде, Банацко Ново Селодан (венгр: Újfalu), Джерменовциден (венгр: Ürményháza), Сандорфалвадан, Сегед округінен және Банацкий Душановацтан (венгр: Szőlősudvarnok, нем: Rogendorf) келген венгр (Палоч) отбасылары қоныстанды. 1883 жылы 645 отбасы немесе шамамен 2000 адамнан тұратын алғашқы секелдік қоныс пайда болды. Сол кезде ауыл Nagygyörgyfalva (1883–1886) деп аталды. Кейін, 1886 жылы ауыл халқы қазіргі Скореновац пен Ивановоға көшірілді. Скореновац пен Ивановоға көшудің себебі – Дунай өзенінің тасқыны және ауылдағы мүлік пен егістік жерлерінің жыл сайын жойылғандығы. Бұл тұрғындардың өмірін де үнемі қауіп-қатерге ұшыратты. Скореновац ауылы (Франц Иосиф I тұсында 1886–1922 жылдары Секеликеве деп аталды). Ауылдың құрылу кезінде оның аумағы Венгрия Корольдігінің Торонтал Вармеге (Аудан) құрамында болды. 1888 жылы 506 үй, ал 1910 жылы 685 үй болды. 1912 жылы ол Темес Вармеге (Аудан) қарайтын. 1922 жылдан бастап ауыл Skorenowatz (нем.) атынан Skorenovac деп аталады. Бастапқы қоныстанушылардың көп бөлігі Буковинадан келген секел мажарлары болды. Сонымен қатар, сол кезеңде Пландиште мен Плочицеден келген неміс отбасылары, сондай-ақ Дудештий Вечиден (венгр: Óbesenyő, нем: Altbeschenowa, Банат болгар тілінде: Stár Bišnov) келген болгар отбасылары да Скореновацқа қоныстанды. Скореновац – Еуропадағы мажар халқы басым тұратын ең оңтүстік ауыл.
The village named Gyurgyova Rádayfalva (Đurđevo) existed between 1869 and 1886 at the location between Banatski Brestovac and Danube river. In 1869, the population of Gyurgyova numbered 396 people, later, 1880 census, the population number drop to 298 people. After initial settlement, which included Hungarian (Palóc) families from Banatsko Novo Selo (hun: Újfalu), Jermenovci (hun: Ürményháza), Sándorfalva, Szeged county and Banatski Dušanovac (hun: Szőlősudvarnok, ger: Rogendorf), in 1883 came the first Székely settlement with total of 645 families or around 2,000 individuals. The village was then known as Nagygyörgyfalva (1883–1886). Later, in 1886, the population of the village was resettled to the location of present day Skorenovac and Ivanovo. The reason for resettlement to Skorenovac and Ivanovo was the flooding of the Danube river and the yearly annihilation of property in the village and its agricultural land. At the same time, the inhabitants' lives were in constant danger. The village of Skorenovac (named Székelykeve 1886–1922 during the time of Franz Joseph I. In the time of the village settlement, its territory was situated in the Torontál Vármegye (County) of the Kingdom of Hungary. In 1888 it had 506 houses and in 1910 the village had 685 houses. In 1912 it was situated in the Temes Vármegye (County). From 1922, the village is known as Skorenovac, from German Skorenowatz. The majority of the original settlers were Székely Hungarians who came from Bukovina, and also, in the same time frame, some German families from Plandište and Pločice and some Bulgarian families from Dudeștii Vechi (hun: Óbesenyő, ger: Altbeschenowa, Banat Bulgarian: Stár Bišnov) are settled in Skorenovac. Skorenovac is the southernmost village in Europe with a Hungarian majority.
Экономика, дін және білім
1885 жылы Гюргиова ауылына (кейін 1886 жылы Скореновац ауылына) алғашқы тұрақты мұғалім келді. Оның аты – Янош Мишель. 1886 жылы Скореновацтың алғашқы судьясы және мэрі – Агстон Коллар (1886–1890). 1889 жылы мектеп ғимараты салынды. Мектептегі мұғалімдер: Йохан Штайнер (директор және мұғалім), Янош Мишель (мұғалім), Оттилия Мюллер (мұғалім) және Этелька Сомоги (мұғалім). 1905/1906 оқу жылында мектепте 561 оқушы оқыды. Ол кездегі бастауыш мектеп 6-сыныпқа дейін болды. 1930 жылдары мектеп кеңесінің мүшелері: Имре Ласло, Михай Фехер, Франц Винтергерст, Бона Бозильков, Йозеф Меджесси және Андраш Варга. 1892 жылы 18 желтоқсанда шіркеу (Рим-католик) салынды. Алғашқы діни қызметкер – Ференц Делеме (1892–1898). 1894 жылы 25 қарашада «Фермерлердің қарыздар кооперативі» құрылды. Оның президенті – Ференц Делеме, кооперативте 71 мүше болды. 1906 жылы 14 мүшеден тұратын аңшылар қауымдастығы құрылды. Құрылтайшылары – Гюла Сабатка және Дезо Тёри. 1912 жылы Каталина Рюгерге тиесілі алғашқы моторлы «Үлкен диірмен» ашылды. Ол 1970 жылдардың ортасына дейін жұмыс істеді, содан кейін жабылды. 1913 жылы 27 сәуірде «Ханья» тұтынушылар кооперативі құрылды. Президенті – Аладар Викель, кооперативте 128 мүше болды. Сол жылы тауарлық дүкен ашылды. 1924 жылы Қызыл Крест гуманитарлық жұмысты бастады, бірақ ұйым ресми түрде 1931 жылы құрылды. Ұйымда 57 мүше болды, президенті – доктор Имре Ласло. 1925 жылы Мәдениет қауымдастығы (венгр: Kultúrszövetség, нем: Kulturbund) құрылды. 1948 жылдан бері KUD «Петофи Шандор» деп аталады. 1932 жылы қолөнершілер қауымдастығы құрылды, президенті – аяқ шебері Андраш Бирчак. 1932 жылы 14 маусымда «Плави Дунав» футбол клубы құрылды. Президенті – Миливо Дюркин, вице-президенті – доктор Имре Ласло. Команда құрамында: Антал Фазекас, Янош Ширак, Станко Эрдельян, Йозеф Борсош, Янош Браснио, Йозеф Бозилков, Пуби Губерт, Истван Кисс, Имре Галак, Тамаш Юнг, Дезо Ковачевич, Истван Урбан, Имре Комароми, Янош Миглеци, Миле Перич, Дзюро Станисавльевич және Славко Ивков.
1885 The first steady teacher came to the village of Gyurgyova (then in 1886 to Skorenovac). His name was János Mischel. 1886 The first judge and mayor of Skorenovac was Ágoston Kollár (1886–1890). 1889 The school building was finished. The teachers in the school were: Johan Steiner (Principal and teacher), János Mischel (teacher), Ottilia Müller (teacher), and Etelka Somogyi (teacher). In school year 1905/1906 school had 561 students. Elementary school, in that time, was up to grade 6. School Board members in 1930's were Imre László, Mihály Fehér, Francz Wintergerst, Bóna Boszilkov, József Medgyessy and András Varga. 1892 December 18, a Church (Roman Catholic) was erected. The first priest was Ferenc Deleme (1892–1898). 1894 November 25, foundation of the Farmers Creditors Collective. Its president was Fr. Ferenc Deleme, and the collective had 71 members. 1906 Hunters association founded, with 14 members. Founders were Gyula Szabatka and Dezsö Töry. 1912 The first motorized "Big Mill" is opened, owned by Katalin Rüger. It worked until the mid 1970s, when it was closed. 1913 April 27, "Hangya" Collective of Consumer Association is established. President was Aladár Wikel, and the association had 128 members. A merchandise store was opened the same year. 1924 The Red Cross started humanitarian work, but the official establishment of the organization was in 1931. The organization had 57 members, while the president was Dr. Imre László. 1925 The Culture Association (hun: Kultúrszövetség, ger: Kulturbund) was founded. Since 1948, it is known as KUD "Petõfi Sándor". 1932 Craftsman Association is established with András Bircsák, shoemaker, as president. 1932 June 14, FK Plavi Dunav was founded. President was Milivoj Đurkin, and vicepresident Dr. Imre László. Team players were: Antal Fazekas, János Szirák, Stanko Erdeljan, József Borsós, János Brasnyó, József Boszilkov, Pubi Hubert, István Kiss, Imre Galac, Tamás Jung, Dezsö Kovačević, István Urbán, Imre Komáromi, János Migléci, Mile Perić, Đuro Stanisavljević and Slavko Ivkov.
Танымал ауыл тұрғындары
Золтан Дани, 1999 жылғы 27 наурызда АҚШ Әуе күштерінің Lockheed F 117 Nighthawk стелс-истребителін атып түсірген сербтік зениттік батареяның венгр ұлтынан шыққан командирі, соғыстағы жарылған жалғыз F 117. Золтан Себесцен – неміс кәсіби футболшысы, оң қаптал қорғаушы немесе оң қаптал шабуылшы ретінде ойнаған (оның ата-анасы ажырасып, Скореновацта туған).
Zoltán Dani, the ethnic Hungarian commander of a Serbian anti aircraft battery which shot down a United States Air Force Lockheed F 117 Nighthawk stealth fighter on March 27, 1999, the only F 117 ever lost in combat. Zoltán Sebescen, was a German former professional footballer who played as a right back or right winger (His parents were leaved and born in Skorenovac).