Кіріспе

Мұсылман ғалымы және тарихшысы (1002–1071)

Әбу Бәкір Ахмад ибн Әли ибн Табит ибн Ахмад ибн Махди әл Шафии, көбінесе әл Хатиб әл Бағдади (الخطيب البغدادي) немесе "Бағдадтан келген дәріскер" (10 мамыр 1002 – 5 қыркүйек 1071; 392 AH – 463 AH) деп аталатын, өз заманындағы ең көрнекті хадис ғалымдары мен тарихшыларының бірі болған сүнни мұсылман ғалымы. Ол хадис, фиқһ және тарих салаларындағы маңызды авторитет ретінде кеңінен танылған.

Туу

Әл-Хатиб әл-Бағдади 392 жылдың 24 Джумади әл-Тани күні, яғни 10 мамыр 1002 жылы Бағдаттың оңтүстігіндегі Ханикия ауылында дүниеге келген.

Білім

Ол уағызшының ұлы болғандықтан, ерте жасынан әкесінен және басқа шейхтардан оқуға кірісті. Уақыт өте келе ол басқа да ғылымдарды оқыды, бірақ оның басты қызығушылығы хадис болды. 20 жасында әкесі қайтыс болды және ол хадис іздеу үшін Басраға сапарлады. 1024 жылы ол Нишапурға екінші сапарына шықты және Рей, Амол және Исфахан қалаларында одан да көп хадис жинады. Ол қанша уақыт сапар шеккені нақты белгісіз, бірақ оның өзінің айтуынша, 1028 жылы Бағдатқа қайтып келді. Кейін ол Левантқа сапарлап, Хиджазда қажылық өнерді.

Мұғалімдер

Әл Хатиб өз заманының ең белгілі ғалымдарынан білім алды. Ол Әбу Нуайм әл-Исфаханиден (негізгі ұстазы), Әбу Бакр әл-Барқаниден, әл-Лалакаиден, әл-Абдауиден және Карима бинт Ахмад бин Мұхаммед әл-Марзауиядан хадис үйренді. Әбу Исхақ әл-Исфараини, Әбу әл-Тайиб әл-Табари, әл-Маварди және Шейх Әбу әл-Хасан бин әл-Махамилиден фиқһ білімін алды.

Дау

Әл Хатибтің Ашаризмге деген тұрақты адалдығы, Каламды қорғауы және Ханбалилерді ашық, қатал сынауы салдарынан Бағдадта олардың арасындағы шиеленіс күшейді. Оған жасалған қудалаудың нәтижесінде ол туған жерінен Дамаскіге көшіп кетуге мәжбүр болды. Ибн әл-Жаузи ханбалилерге қарсы ауыр сын айтқандығы үшін оны бірбеткейлік пен фанатизмге айыптады.