Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Шу Ханның жесір император қызы (245 жылы қайтыс болды)
Empress Dowager of Shu Han (died 245)
У император қызы (245 жылдың қыркүйек немесе қазан айларында қайтыс болды), жеке есімі У Сянь, ресми түрде Му император қызы (сөзбе-сөз "Әділ император қызы") деп аталады. Ол Үш патшалық дәуірінде Шу Хан мемлекетінің император қызы болды. Ол Шу Ханның негізін қалаушы императоры Лю Бэйдің соңғы әйелі және жалғыз император қызы, сондай-ақ У Идің кіші қарындасы болды.
Empress Wu (died September or October 245), personal name Wu Xian , formally known as Empress Mu (literally "the Just Empress"), was an empress of the state of Shu Han during the Three Kingdoms period. She was the last wife and the only empress of Liu Bei, the founding emperor of Shu Han, and a younger sister of Wu Yi.
Өмір
У ханым қазіргі Кайфэн, Хэнань провинциясында орналасқан Чэнлиу округінде (陳留郡) туған. Ол Шығыс Хан әулетінің соңында дүниеге келген. Оның ағасы У И (吴懿) болды. Аға-інілері әкесінен ерте жасында айырылған. Дегенмен, тарихқа жазылмаған әкесі Лю Янның досы болған, сондықтан Лю Ян 188 жылы әкімшілік қызметке тағайындалғанда У ханым оны И провинциясына (қазіргі Сычуань мен Чунцин) ертіп барған. Лю Янның императорлық амбициялары болған және ол бір физиогномист У ханымның жоғары мәртебеге жететінін болжаған екен. Осы болжам мен әкесі мен Лю Янның достығының арқасында ол Лю Янның ұлы Лю Маоға (劉瑁) үйленді, ол да онымен бірге болған. Лю Мао қайтыс болғаннан кейін ол қайтадан үйленбеді. 214 жылы Лю Бей У ханымның еншілес күйеуі Лю Чжаннан И провинциясын басып алғанда, ол әйелі Суннан, Сунь Куанның кіші қарындасы Суннан ажырасып қалған еді. Лю Бейдің көптеген қол астындағылары оны У ханымды әйел ретінде алуға ынталандырды. Бірақ ол Лю Маопен тегі бір болғандықтан тартынды. Лю Бейді көндіру үшін Фа Чжэнь Люге, Джин Герцогы Вэньнің Хуай Инге никелескенін еске салды, тіпті ол бұрынғы күйеуі, Джин Герцогы Хуайдың інісі болса да. Сондықтан Лю Бей келісіп, У ханымға үйленді. Си Цзуочи Лю Бейдің шешімін мақұлдамады, ол былай деді: "Адамдық қарым-қатынастар екі адамның арасындағы некемен басталады, ол билеушінің ықпалының негізі. Қарапайым халық ата-бабаларының салт-дәстүрлерін сақтауға тиіс, әсіресе билеуші болғысы келетін адам үшін. Джин Герцогы Вэнь осы салт-дәстүрлерді жойды және мансабы үшін жеке билігін пайдаланды. Сондықтан Ху Ян оны сынады. Бұл бекер болған жоқ, өйткені ол жалпы қағиданы бұзды. Лю Бейдің жағдайында, ол шешім қабылдауда асығуға міндетті болған жоқ, бірақ оның қол астындағысы бұрынғы қателікті мысал ретінде келтіріп, билеушісіне ежелгі салт-дәстүрлер үйреткендей қызмет етпеді. Ал Лю Бей оның кеңесіне құлақ асқаннан қателік жасады." 219 жылы "Ханчжун патшасы" атағын алғаннан кейін, ол У ханымды өзінің патшайымы етіп жариялады. 220 жылдың соңында Шығыс Хан әулетінің құлауынан кейін (Император Сянь Цао Пиге бас иеді), Лю Бей 221 жылы Хан императорлық атағын өзіне алды және Шу мемлекетін құрды. Сол жылы ол оны императрица етіп тағайындады. 223 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы және мұрагері Лю Шан оны император шешесі ретінде құрметтеді. 245 жылы қайтыс болып, Лю Беймен бірге Хуилиңдегі императорлық мазартастарында жерленді. Бірақ "Үш патшалық туралы жазбалар" У ханымның немесе Лю Шанның анасы Леди Ганның Лю Беймен бірге жерленгені туралы келіспеушілік тудырды.
Lady Wu was from Chenliu Commandery (陳留郡), which is around present day Kaifeng, Henan. She was born sometime in the late Eastern Han dynasty. She had an elder brother, Wu Yi (吴懿). The siblings lost their father at a young age. However her father, whose name is not recorded in history, was a friend of Liu Yan, therefore Lady Wu followed him into Yi Province (covering present day Sichuan and Chongqing) when Liu Yan was made the governor in 188. Liu Yan had imperial ambition and knew that a physiognomist once assessed that Lady Wu would rise to high nobility. Because of this prediction and due to the friendship between her father and Liu Yan, she was married to Liu Yan's son Liu Mao (劉瑁) who accompanied him. After Liu Mao's death, she did not remarry. When Liu Bei seized Yi Province from Lady Wu's brother in law Liu Zhang in 214, he had been effectively divorced from his wife Lady Sun, the younger sister of Sun Quan. Many of Liu Bei's subordinates encouraged him to take Lady Wu as his wife. However, he was hesitant due to the fact that Liu Mao and him were of the same clan. In order to convince Liu Bei, Fa Zheng reminded Liu that Duke Wen of Jin was betrothed to Huai Ying, even though he was the brother of her previous husband, Duke Huai of Jin. Therefore, Liu Bei agreed and he married Lady Wu. Xi Zuochi disapproved of Liu Bei's decision; he commented: "Human relations begin with the marriage between two individuals, It is the socle of a ruler's influence. The common people must abide to the ancestral customs, even more for someone who wishes to act as their ruler. Duke Wen of Jin abolished those customs and used his personal power to serve his career. Therefore, Hu Yan rightfully chastised him. This was not without reason for he violated the common rule. In Liu Bei's situation, he wasn't forced to be so quick in his decision, yet his subordinate by mentioning a previous fault as an example didn't serve his ruler the way ancient customs teach us. And Liu Bei, in following his advice, made a mistake." When he claimed for himself the title of the "Prince of Hanzhong" in 219, he made Lady Wu his queen consort. After the fall of the Eastern Han dynasty in late 220 (with Emperor Xian's abdication to Cao Pi), Liu Bei claimed for himself the Han imperial title in 221, establishing Shu. Later that year, he made her empress. After his death in 223, his son and successor Liu Shan honoured her as empress dowager. She died in 245 and was buried at Huiling along with Liu Bei in the imperial tomb. However the Records of the Three Kingdoms is inconsistent in stating whether she, or Liu Shan's mother Lady Gan, was buried with Liu Bei.