Кіріспе

Жапон императорлық әскери-теңіз флотының "Фудзи" (富士) – 1890-шы жылдардың соңында британдық "Темза темір зауыты" фирмасы Жапон императорлық әскери-теңіз флоты үшін салған пре-дредноут тікұюлы кемелер тобының бас кемесі. Кеме 1904–1905 жылдардағы орыс-жапон соғысына қатысты, оның ішінде соғыстың екінші күні "Ясима" бауырласымен бірге Порт-Артур шайқасына қатысты. "Фудзи" Сары теңіз және Цусима шайқастарында шайқасты және соңғы шайқаста жеңіл зақымдалды. 1910 жылы кеме жағалау қорғаныс кемесі ретінде қайта жіктеліп, өмірінің соңына дейін оқу кемесі ретінде қызмет етті. 1922 жылы кеме корпусы қолданыстан шығарылып, 1948 жылы металл тескілеріне таратылды.

Дизайн және сипаттама

Фудзи класының екі кемесі – IJN-нің алғашқы линкорлары. Олар Ұлыбританиядан екі жаңа қытайлық темір кемелеріне жауап ретінде тапсырыс берілді. Бұл кезде Жапонияда өз линкорларын құрастыру технологиясы мен мүмкіндігі болмағандықтан, оларды шетелде салу қажет болды. Кемелерді Филип Уоттс британдық Royal Sovereign класының кіші нұсқалары ретінде жобалады, бірақ олар сәл жылдам және жақсырақ броньмен жабдықталды. Кеменің негізгі артиллериясы екі екімұнаралы орнатылған төрт зеңбіректерден тұрды. Екінші артиллериясы он жылдам атуға арналған зеңбіректерден құралды, олардың төртеуі корпус жақтарындағы казематтарда, ал алтауы жоғарғы палубада орналасқан, зеңбірек қалқандарымен қоршалған. Торпедалық катерлерден қорғану үшін бірнеше кішкентай зеңбіректер қолданылды, олардың ішінде он төрт 3 фунттық және он 2,5 фунттық Hotchkiss зеңбірегі болды. Сонымен қатар, ол бес 18 дюймдік торпеда түтігімен жабдықталған. Фудзидің су сызығындағы бронь белдеуі Харви бронінен жасалған және қалың болды. Оның зеңбірек мұнараларының броні алты дюйм қалыңдықпен, ал палубасы да қалың болды. 1894 жылғы теңіз бағдарламасының аясында тапсырыс берілді және кеме 1894 жылдың 1 тамызында Лондондағы Блэкволл кеме жасаушылығындағы Thames Iron Works-та салынды. Кеме 1896 жылдың 31 наурызында суға түсіріліп, 1897 жылдың 17 тамызында аяқталды. Бұл жұмысты Жапониядан келген 240-тан астам инженерлер мен теңіз офицерлері, соның ішінде болашақ премьер-министрлер Сайто Макото мен Като Томосабуро қадағалады. Олар Суэц каналы арқылы Жапонияға аттанды. 1901 жылы кеме 47 мм-лік 16 зеңбірегін тең сандағы QF 12 фунт 12 cwt зеңбіректерге алмастырды. Бұл экипаждың санын 652-ге, кейін 741-ге дейін арттырды. Ол 1904 жылдың 9 ақпанында Порт-Артур шайқасына қатысты, онда адмирал Того Хейхачиро 1-ші флотты Тынық мұхиты эскадрильясының ресейлік кемелеріне шабуылға бастады, олар Порт-Артурдың жанында бекінген еді. Того өзінің эсминецтерімен ресейліктерге түнгі шабуыл жасағанда, олардың күткеннен әлдеқайда сәтті болады деп үміттенеді, оларды нашар ұйымдасқан және әлсіреген күйде табады деп күткен еді, бірақ ресейліктер таңғалысынан қалпына келтіріп, шабуылға дайын болды. Жапондық кемелерді Ресейдің "Боярин" крейсері байқап, ресейлік қорғаныс күштеріне хабарлады. Того өзінің негізгі артиллериясымен ресейлік жағалау қорғанысына шабуыл жасап, екінші артиллериясымен ресейлік кемелермен шайқасты. Отын бөліп шабуыл жасау дұрыс болмады, себебі жапондық және алты дюймдік зеңбіректер ресейлік кемелерге елеулі зақым келтірмеді, ал олар барлық отын жапондық кемелерге шоғырландырып, белгілі бір нәтижеге қол жеткізді. Екі тараптың да көптеген кемелері зардап шеккенімен, ресейліктердің қазасы 17 адамды құрады, ал жапондықтар Тогоның кері шегінуіне дейін 60 адам қаза тауып, жараланды. Фудзи шайқас кезінде екі снарядқа түсті, нәтижесінде екі матрос қаза тауып, 10-ы жараланды. 10 наурызда Фудзи және оның әпкесі Ясима, контр-адмирал Нашиба Токиокидің басшылығымен, Ляодун түбегінің оңтүстік-батысындағы Пингвин шығанағынан Порт-Артур портын соқырлықпен бомбалады. Олар 154 он екі дюймдік снарядты атып жіберді, бірақ аз ғана зақым келтірді. 22 наурызда олар тағы да тырысқанда, жаңа ресейлік командир, вице-адмирал Степан Макаров және Порт-Артурдағы бірнеше ресейлік кемелерден Пингвин шығанағына қарап тұрған бақылаушыларды қолдана отырып, Ресейдің жағалау қорғаныс қарулары шабуыл жасады. Жапондық кемелер Фудзиге 12 дюймдік снаряд түскеннен кейін шегінді. Тамыз айындағы Сары теңіз шайқасында Фудзиге зақым келмеді, өйткені ресейлік кемелер өздерінің отын бағананың жетекші кемесіне, Тогоның флагманы, жапондық линкор Микасаға шоғырландырды. 1905 жылғы мамырдағы Цусима шайқасында ол оншақты рет соққыға ұшырады; ең ауырсы артқы барбеттің капотын тесіп, кейбір ашық ұстама зарядтарын тұтандырып, сегіз адамды өлтіріп, тоғыз адамды жарақаттады. Өрт сөндірілгеннен кейін, барбеттегі сол жақ зеңбірек қайтадан оқ атып, ресейлік "Бородино" линкорын батырды. 1908 жылдың 23 қазанында Фудзиде Америка елшісі мен Ұлы Ақ Флоттың жоғары лауазымды офицерлері үшін әлемді айналып өту кезінде кешкі ас ұйымдастырылды. 1910 жылы оның цилиндрлі қазандықтары Миябара су құбыры қазандықтарымен ауыстырылды және оның негізгі артиллериясы жапондық зеңбіректермен ауыстырылды. Сол жылы Фудзи бірінші сыныпты жағалау қорғаныс кемесі болып қайта жіктелді және 1922 жылы қарусыздалғанға дейін әр түрлі міндеттерде оқу үшін пайдаланылды. Оның корпусы 1945 жылға дейін Йокосукадағы жүзбелі казарма және оқу орталығы ретінде пайдаланылды. Фудзи 1945 жылдың 18 шілдесінде Йокосукаға жасалған американдық авиациялық шабуыл кезінде зардап шегіп, содан кейін суға батты. Кеме 1948 жылы мақұлданып, жаратылды.