Кіріспе

Пневмоперитонеум – перитонеал қуыстағы пневматоз (ауаның немесе басқа газдың қалыптан тыс болуы), іш қуысының ішіндегі потенциалды кеңістік. Ең көп кездесетін себебі – тесілген ішкі органдар, көбінесе перфорацияланған асқазан жарасынан, бірақ ішектің кез келген бөлігі жақсы ұрықтанған жарадан, ісіктен немесе іш жарақатынан тесілуі мүмкін. Апендицит тесілуі пневмоперитонеумды сирек тудырады. Спонтанды пневмоперитонеум – ішкі органдардың жарылуынан туындамаған сирек жағдай. Себебі белгісіз болған жағдайда, бұл идиопатиялық спонтанды пневмоперитонеум деп аталады. ХХ ғасырдың ортасында «жасанды» пневмоперитонеум кейде гиатальды жарыққа емдеу ретінде мақсатты түрде қолданылған. Бұл үшін іш қуысына көмірқышқыл газы енгізілген. Қазіргі таңдағыда хирургиялық топтар лапароскопиялық оталар жасауға көмектесу үшін осы әдісті пайдаланады.

Пневмоперитонеумның өздігінен пайда болуы

Пневмоперитонеумның өздігінен пайда болуы – ішкі органдардың жарылуына байланысты емес, сирек кездесетін жағдай. Себебі белгісіз болған жағдайда, бұл идиопатиялық спонтанды пневмоперитонеум деп аталады. Пневмоперитонеумның спонтанды түрде пайда болуына себеп болатын жағдайлар, перитонитсіз, механикалық вентиляция салдарынан туындаған баротравма және жедел интубациядан кейін трахеяның жарылуы. Вентиляция кезінде ауа диафрагма арқылы кеуде қуысынан іш қуысына өтіп кеткен. Трахеяның жарылуында ауа үлкен қан тамырлары арқылы тараған.

Дифференциалдық диагностика

Дифференциалдық диагноз ретінде субфрендік абсцесс, диафрагма мен бауырдың арасына енген ішек (Чилайдити синдромы), және өкпе төменгі бөлігіндегі сызықтық ателектазис кеуде рентген суретінде диафрагма астындағы еркін ауаға ұқсас көрінуі мүмкін.

Емдеу

Емдеу жағдайдың себебіне байланысты.

Терминология

Пневмоперитонеумды перитонеалдық эмфизема деп сипаттауға болады, дәл сол сияқты пневмомедиастинумды медиастинальдық эмфизема деп атауға болады, бірақ көбінесе пневмоперитонеум деп аталады.