Ширимни шайқасы (1021 ж.): Грузия мен Византия арасындағы қақтығыс, Тао аймағы үшін күрес. Георгий I патшаның Византияға қарсы соғысы, тарихы мен себептері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1021 жылы Түркияда болған Ширимни шайқасы, сондай-ақ Палакацио шайқасы деп те белгілі, 1021 жылдың 11 қыркүйегінде Палакацио көлі маңындағы Ширимниде (қазіргі Түркияның Чильдир қаласы; сол кезде Грузияның бір бөлігі) Византия және Грузия әскерлері арасында өтті.
Battle in Turkey in 1021
Battle of Shirimni also known as the Battle of Palakazio was fought between the Byzantine and Georgian armies at the place of Shirimni at the Palakazio Lake (now Childir, Turkey; then part of Georgia) on September 11, 1021.
Өмірбаян
Георгий I, әлі жас және өзінің аз ғана ерліктерімен мақтан тұтып, өзінің елі мен Византия империясы арасындағы ескі шиеленісті қайта жаққысы келді. Византия империясы кем дегенде Юстиниан I (527-565) тұсында Кавказ аймағында империалистік экспансия жасаған еді. Сонымен қатар, ол өзін грузин жерлерін біріктіруге тырысқандардың мұрагері санайтын, ал Кахети-Герети патшалығын жоғалту оны оңтүстік-батыста жаңа иеліктер іздеуге итермеледі. Осылайша ол Тао туралы ойлады – грузиндердің ежелгі патшалығы және Баграти әулетінің алғашқы өкілдерінің мұралық иелігі. Бұл жерді Давид III Курапалат император Василий II-ге, Бардас Фока көтерілісін қолдағандығы үшін жаза ретінде мұра етіп берген. Ал оның бір бөлігін Византия империясы Баграт III-ке ұсынған. 1000 жылдан бері Василий II болгарлармен толыққанды соғыста болғандықтан, Грузияға көңіл бөлгенге уақыты шамалы еді. Осы себепті Георгий I 1014/1016 жылдары императордан тікелей әскери жауап алмастан, даулы иелікті алғаш рет басып алды. Дегенмен, Аристокес Ластиверци Василий мен грузин патшасы арасындағы хат алмасу туралы хабарлайды. Онда былай делінген:
King George I, still young and proud of his few exploits, decided to rekindle the old tensions between his nation and the Byzantine Empire, which had experienced imperialist surges in this region of the Caucasus since at least the reign of Justinian I (527 565). Moreover, he truly considered himself the successor of the one who tried to unify the Georgian lands, and the loss of the Kingdom of Kakheti Hereti led him to seek new domains in the southwest. This is how he thinks of the Tao, ancient Kingdom of the Georgians and hereditary domain of the first Bagrations, which had been bequeathed by will to Emperor Basil II by David III Kurapalates as the term of a punishment due to the support of the latter for the rebel Bardas Phokas, and part of which was offered by Byzantine Empire to Bagrat III. Since the year 1000, Basil II has been in total war against the Bulgarians, and therefore has little time to take care of Georgia. For this reason, George I invaded the contested heritage for the first time in 1014/1016, without receiving a direct military response from the emperor. However, Aristakes Lastivertsi reports an epistolary exchange between Basil and the Georgian king. In it, it says:
Шайқас
Бұл бас тартудан кейін Василий II Болгариядағы қиындықтарға қарамастан тікелей араласты, бірақ Грузия мен Византия империясының басты жауы – Фатимид халифаты арасындағы одақтың жаңаруы (Византия императоры 992 және 995 жылдар аралығында соғыс жүргізген) грек әскерлерін алғаш рет кері шегіндірді. Дегенмен, 1018 жылы Болгария Византия империясына толығымен бағынды. Болгария патшасы Проусян II тақтан түсіріліп, Болгария Византия империясының провинциясы болды. Біраз уақыттан соң халифа Әл-Хаким би Амр Алла қайтыс болды, ал оның ұлы Аль-Захир ли Изаз Дин Алла, Грузия туралы ойлауға жеткілікті тәжірибесіз болғандықтан, оның орнына отырды. Георг I тағы да халықаралық аренада жалғыз қалды, ал Базилей оған қарсы барлық әскерін жіберді. Екі әскер Таодағы Басиани жазығында кездесті, бірақ Георг I кері шегінді, гректердің жолын бұру үшін Олтиси қаласын өртеп жіберді, содан кейін Кола маңында қоршауға түсті. Одан алыс емес Ширимни ауылында грузин арьергардына византиялық авангард шабуыл жасады, одан кейін 1021 жылдың 11 қыркүйегінде қатыгез шайқас болды. Василий II әскерлері бұл шайқасты қиындықпен жеңіп алды, ал ол да сол кездегі ең көрнекті грузин генералдарының қазасына байланысты шайқас ортасында болды. Грузин әскерлері Самцхеге қашу үшін аймақты қалдырды, бірақ византиялықтар оларды қуа жөнеп, Джавахетияны қиратты, содан кейін Артаани қаласын өртеп жіберді.
Following this refusal, Basil II intervened directly, despite his difficulties in Bulgaria, but the renewal of the alliance between Georgia and the main enemy of Byzantine Empire, the Fatimid Caliphate (against whom the Byzantine emperor had led a war between 992 and 995), repels the Greek troops for the first time. However, in 1018, Bulgaria was completely subject to Byzantine Empire. The Bulgarian Tsar Prousjanos II was dethroned and Bulgaria was made a province of the Byzantine Empire. A little later, the Caliph Al Hakim bi Amr Allah died and his son Al Zahir li I'zaz Din Allah, too inexperienced to think about Georgia, succeeded him. George I found himself alone again in the international framework and the Basileus sent all his troops against him. The two armies then meet on the plains of Basiani, in Tao, but George I retreats, burns the town of Oltisi to divert the path of the Greeks, before being caught at Cola. Not far from there, at the village of Shirimni, the Georgian rearguard was attacked by the Byzantine vanguard, following which a fierce battle ensued on September 11, 1021, a battle won with difficulty by Basil's troops II, who is also present himself at the heart of the battlefield, after the death of the greatest Georgian generals of the time. The Georgian troops quickly left the region to take refuge in Samtskhe, but the Byzantines still pursued them and ravaged Javakheti, before burning the town of Artaani.