Кіріспе

Гингивостоматит - гингивит пен стоматиттің үйлесімі, яғни ауыз ағзасының қабықшасы мен гингиваның қабынуы. Герпестік гингивостоматит көбінесе бірінші ("бастапқы") жай герпес инфекциясы кезінде бірінші рет пайда болады. Оның ауырлығы көбінесе кейін пайда болатын лабиалдық герпестен (суық ісік) жоғары болады. Бастапқы герпестік гингивостоматит - ауыздың ең көп кездесетін вирустық инфекциясы. Бастапқы герпестік гингивостоматит (PHGS) – жай герпес вирусының (HSV) алғашқы инфекциясының клиникалық белгілерімен көрінетін түрі, себебі басқа алғашқы инфекциялардың көп бөлігі симптомсыз өтеді. PHGS көбінесе HSV 1 вирусынан туындайды және көбінесе балаларға әсер етеді. Аурудың алдында қызба, анорексия, тітіркену, жалпы әлсіздік және бас ауруы сияқты алдын ала белгілер пайда болуы мүмкін. Ауру көптеген кішкентай көпіршіктер түрінде көрінеді, олар тез жарылып, сары-сұр қабықшамен жабылған ауыр жараларға айналады. Субмандибулярлы лимфаденит, ауыз иісі және су ішуден бас тарту жиі кездесетін қосымша белгілер болып табылады.

Себептер

Герпестік гингивостоматит - бұл герпес симплексі вирусы (ГСВ) туғызатын инфекция. ГСВ – екі тізбекті ДНК вирусы, ол екі типке бөлінеді: ГСВ 1 және ГСВ 2. ГСВ 1 негізінен ауыз, бет және көз инфекцияларына жауапты, ал ГСВ 2 көбінесе жыныс мүшелері мен терідегі герпестік зақымданулардың көп бөлігіне себеп болады. ГСВ 1 және ГСВ 2 екеуі де герпестік гингивостоматиттің себебі болуы мүмкін, бірақ ГСВ 1 инфекцияның шамамен 90% жағдайында жұқпаның көзі болып табылады. Герпестік гингивостоматит инфекциясы жедел немесе рецидивті болуы мүмкін. Жедел инфекция вирустың алғашқы енуін білдіреді, ал рецидив – жасырын вирустың қайта белсендірілуі. Жедел герпестік гингивостоматит көбінесе балаларда, әсіресе алты жасқа дейінгілерде кездеседі. Вирус сыртқы беттерде қысқа ғана өмір сүреді, бірақ ол өте жұқпалы. Көптеген адамдар вирусты тікелей байланыс арқылы жұқтырады, ол терінің, шырышты қабықтардың тұтастығын бұзу арқылы немесе сілекей сияқты жұқтырған секрециялар арқылы денеге енуі мүмкін. Вирус эпителийлік жасушаға енгеннен кейін көбейеді, содан кейін сезімтал жүйке ұштары арқылы тиісті жүйке ганглионасына (мысалы, тригеминалды ганглионға) жетеді. Жүйке ганглионында вирус жасырын фазаға енеді және қайта белсендірілгенше ұйықтап қалады. Қайта белсендіру спонтанды немесе бірқатар факторлармен ынталандырылуы мүмкін, мысалы: тікелей әсерімен қайта жұғу, иммунодепрессия, ультракүлгін сәуле, қызба аурулары және стресс. Әлеуметтік-экономикалық жағдай: Аз қамтылған адамдарда ГСВ 1 инфекциясын жас кезінде жұқтыру қаупі жоғары. ГСВ 1 тері немесе шырышты қабық беттері арқылы эпидермалық және дермалық жасушаларға оңай еніп, көбейе алады. Вирус көбейіп, көп мөлшерде инкуляцияланғанда, ол автономды немесе сезімдік ганглияларға енуі мүмкін, онда ол аксон арқылы ганглиялық жүйке денелеріне жетеді. ГСВ 1 ең көп кездесетін тригеминалды ганглияларды жұқтырады, онда ол жасырын күйде қалады. Егер қайта белсендірілсе, ол герпес лабиалис, сонымен қатар суық жара ретінде көрінеді. Cowdry А типі денелерінің екеуі де Varicella zoster және герпестік гингивостоматитте табылуы мүмкін, сондықтан екі эозинофилді денеді ажырату мүмкін емес. Герпес вирусын (осыдан герпестік гингивостоматит) және Varicella вирусын ажыратудың бір жолы – флуоресцентті антиденелерді пайдалана отырып, тікелей иммуногистохимия жасау. Герпангина: Бұл ауруды герпес вирусы емес, Коксаки А вирусы тудырады. Герпангинада жаралар әдетте ауыздың жұмсақ жаққасы мен алдыңғы тірегіне орналасады. Ауыз қуысының кандидозы: Герпестік гингивостоматиттен айырмашылығы, бұл ауру афтальді жараларды жоққа шығаруға мүмкіндік береді, себебі ол ауыздың шырышты қабығында, тілде, жұмсақ жаққада ақ жабындарды тудырады. Стивенс-Джонсон синдромы: Стивенс-Джонсон синдромы ерте симптомдары – жалпы әлсіздік және қызба, одан кейін эритема, пурпура және терідегі жабындар пайда болады, бұл кейде эпидермалық некрозға және ауыр жағдайларда қабыршақтануға әкеледі. Жұқпалы мононуклеоз: Жұқпалы мононуклеоз жоғары температурамен және лимфаденопатиямен сипатталады, бұл герпестік гингивостоматит симптомдарында болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін. Алайда, ауызды мұқият тексергенде ойық жаралар, петехиялар және кейде гингивостоматит байқалуы мүмкін. Бехчет синдромы: Бұл рецидивті афтальді жаралармен сипатталатын қабыну ауруы, ал ауыр жағдайларда науқаста жыныс мүшелерінің зақымдануы, асқазан-ішек жолдарымен байланысты проблемалар және тіпті артрит пайда болуы мүмкін. Varicella: Varicella кезінде ауыз қуысының артқы бөлігіндегі кішкентай жаралар және бас терісі мен денедегі көкжауық зақымданулары жиі кездеседі. Бұл инфекциялардың бір жақты орналасуымен сипатталады, герпестік гингивостоматиттен айырмашылығы – ол екі жақты болады.