Кіріспе

Қытай суреттеріндегі дәстүрлі сюжет – Сірке татымалдары (; ; , ) – Қытай суреттеріндегі дәстүрлі сюжет, кейін Шығыс Азияның басқа елдеріне тарады. Аллегориялық бейнеде үш қарт адам сірке суын татып жатыр. Бұл үш адамның кім екені туралы әртүрлі пікірлер бар. Қытай нұсқаларында бұл үш адамды Су Ши, Хуан Тингцзянь және Фойин есімді монах деп есептейді. Басқа нұсқаларда үш адамды Қытайдың маңызды діни және философиялық ағымдарының негізін қалаушылар ретінде бейнелейді: конфуциандық, буддизм және даосизм. Үш адам сірке суына саусалдарын малып, дәмін татып жатыр; біреуі қышқыл, біреуі ащы, ал біреуі тәтті қылық көрсетеді. Бұл үш адам – Конфуций, Будда және Лао Цзы. Әр адамның міне-құлқы оның философиясының басты қағидасын көрсетеді: конфуциандық өмірді қышқыл деп қарастырды, адамдардың бұзылуын түзету үшін қағидалар қажет; буддизм өмірді ащы деп қарастырды, себебі ол мал-мүлікке және материалдық құштарлыққа байланысты ауырсыну мен қайғыға толы; ал даосизм өмірді тәтті деп қарастырды, өйткені ол табиғи күйінде толыққанды. Суреттің тағы бір түсіндірмесі бойынша, үш адам бір ыдыс сірке суын айналып отырғандықтан, "үш ілім" біртұтас.

Конфуцийшілдік

Конфуцийшілдік өмірді қышқыл деп есептеді, адамдардың іздегісінен айыру үшін ережелер қажет деп санады, сондай-ақ қазіргі заманның өткенге сай еместігін, үкімет пен халықтың Көк жолын түсінбегенін айтты. Оған дұрыс жауап – ата-бабаларға құлшылық ету еді. Сыртқы әлемге ден қойған конфуцийшілдік сірке суды "бұзылған шарап" деп қарады.

Буддизм

Будданың алғашқы уағызында: "Өмір салты ретінде, ылаңға берілудің де, аскетизмнің де шектен шығуы дұрыс емес, адам шектен аулақ болып, орта жолмен өмір сүруге ұмтылуы керек" деді. "Осылайша, буддизмнің негізгі мақсаты – қандай да бір жұмақта ләззатқа толы күйге жету емес, танханы тоқтату. Танха тоқтатылғанда, адам өмір циклынан (туылу, құпиялау, өлім және қайта туылу) босатылады", – делінген. Тек содан кейін Нирванаға жетеді. Осыны ескере отырып, буддизм өзіне қамқорлық танытып, сірке суын оның күшті дәмі салдарынан дәм татушының денесін ластайтын нәрсе деп қарастырды. Бұл бейненің тағы бір түсіндірмесі – буддизм шындықты өзгеріссіз баяндайды, сірке суы – сірке су, ол тілге табиғи түрде тәтті емес. Оның тәтті екендігін мойындау – оның мәнін жоққа шығару, ал керісінше, қышқылдығына алаңдау да зиянды."

Даоизм (Даоизм)

Даоизм өмірді табиғи күйінде толыққанды болғандықтан тәтті деп қарастырады. Сірке татып көретін суретте Лао Цзының (Лао Цзы) көрінісі Даоизмнің өмірге деген көзқарасының нәтижесінде тәтті болып келеді. Табиғи нәрселердің бәрі өз табиғатына адал болғанда жақсы болады. Осы перспектива Лао Цзыға сірке суының дәмін бағаламастан сезінуге мүмкіндік береді. "А, осы," - деді ол, мүмкін, "осы сірке суы!" Мұндай көзқараспен дәмнің тәтті, қышқыл, ащы немесе дәмсіз болуы қажет емес. Бұл жай ғана сірке суының дәмі. Лао Цзы сірке суын ашық сезініп, табиғаттың үйлесімділігін мойындайды және оған қатысады. Бұл Даоизмнің мақсаты болғандықтан, сірке суының дәмі қандай болса да, тәжірибе жақсы. Дао ілімінің ядросында Тао немесе "жол" тұжырымы жатыр. Дао философиясына сәйкес, барлық нәрсе Таодан бастау алады. Тао – барлығын қамтитын, көзге көрінбейтін болса да, кез келген жерде және барлық жерде болатын нәрсе. Ол барлық нәрсені жаратады, содан кейін оның ішіндегі барлық затты жаратады. Осы мағынада Тао – барлық нәрсенің жолы, барлық нәрсенің қозғаушы күші.